Ders 7 : İthalat Rejimi

1-      Genel Bilgiler:  

Ülkemizde ithalatı düzenleyen 50 tane yasa vardır. Bunların arasında İthalat Rejimi Kararı çerçeve yasa mahiyetindedir.

İthalatın; bir yandan ülke yararına diğer yandan uluslararası ticaretin gereklerine uygun olarak düzenlenmesini sağlamak amacıyla; İthalat Rejimi Kararı ile İthalat Yönetmeliği ve bu Yönetmeliğe ekli İthalat Tebliğleri, ilgili kuruluşlara verilecek talimatlar, çok taraflı veya iki taraflı anlaşmalar hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.

Daha kısa ve net bir tarif şöyle yapılabilir: İthalat, yürürlükteki ithalat mevzuatı ve uluslararası teamüller gereği ithali yasak mallar dışında her türlü eşyanın gümrük ve ithalat mevzuatı kapsamında yurda alınması ve bedellerinin kambiyo mevzuatı kapsamında ödenmesidir.

İthalat rejimi kararının ithalatçılar açısından önemli olduğu düşünülen bazı maddelerine kısaca değinmek faydalıdır. Kararın; 

6 ncı maddesi uyarınca, ithalat bedellerinin kambiyo mevzuatı hükümlerine göre ödenmesi gerekir.

7 nci maddesi uyarınca, eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir. Ancak, 13 üncü maddesi hükmü gereğince, tebliğ ile gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarih itibariyle 5 yaşına kadar (5 yaş dahil) eski olarak ithaline imkan sağlanan maddelerin; gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarih itibariyle 6 yaşından 10 yaşına kadar (10 yaş dahil) olanlarının ithalatına, ödenecek mali mükellefiyetlere ilave olarak ayrıca CIF bedelinin % 50'si oranında Toplu Konut Fonu tahsil edilmesi suretiyle, gümrük idarelerince izin verilir. Tebliğ kapsamından madde çıkarılması halinde, maddenin Tebliğden çıkarıldığı tarihe kadar (bu tarih dahil) gümrüğe gelmiş veya çıkış ülkesinde ihracat işlemleri tamamlanmış olanların ithalatı, birinci fıkra hükümlerine tabidir.

8 inci maddesine göre, Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca vergi numarası verilen her gerçek ve tüzel kişi ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan kişiler ortaklıkları ithalat işlemlerini yürütebilirler. Ancak, İthalat Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesi gereğince, özel anlaşmalara dayanan ithalatta, kitap ve diğer yayınların ithalatında ve ülkemizde açılan uluslararası fuar ve sergilerde Müsteşarlıkça (Dış Ticaret Müsteşarlığı) perakende satışına izin verilen malların ithalatında vergi numarasına sahip olma şartı aranmaz.

Yürürlükteki İthalat Rejimi Kararına ekli, eşya ve ülke veya ülke grupları bazında ithalat uygulanacak gümrük vergisi ve bazı eşya için Toplu Konut Fonu oranları/miktarlarının belirlendiği toplam 5 adet liste vardır.  Listelerin kapsamı kısaca şöyledir;

I Sayılı Listenin; tarım ürünlerini kapsadığı, GTİP bazında eşyaya belirli ülke ve/veya ülke grupları için uygulanacak gümrük vergisi oranlarının gösterildiği ve bu liste kapsamı eşya için Toplu Konut Fonu kesintisinin öngörülmediği,

II Sayılı Listenin; sanayi ürünlerini kapsadığı, GTİP bazında eşyaya belirli ülke ve/veya ülke grupları için uygulanacak gümrük vergisi oranlarının gösterildiği ve bu liste kapsamı eşya için Toplu Konut Fonu kesintisinin öngörülmediği,

III Sayılı Listenin; işlenmiş tarım ürünlerini (AB'nin temelini oluşturan Roma Anlaşmasının tarım ürünleri ekinde yer almayan ve bünyesinde temel tarım ürünleri -hububat, şeker, süt ve süt ürünleri- bulunduran; çikolata ve şekerlemeler, çocuk mamaları, bisküvi ve pastacılık ürünleri, makarna, dondurma, hazır gıdalar, margarin, ekmek mayası ve benzeri gibi  ürünler)  kapsadığı, GTİP bazında eşyaya belirli ülke ve/veya ülke grupları için uygulanacak gümrük vergisi oranlarının ve tarım payı olarak tahsil edilecek Toplu Konut Fonu oran veya miktarlarının gösterildiği,

IV Sayılı Listenin; balık ve diğer su ürünlerini kapsadığı, GTİP bazında eşyaya belirli ülke ve/veya ülke grupları için uygulanacak gümrük vergisi oranlarının ve tarım payı olarak tahsil edilecek Toplu Konut Fonu oran veya miktarlarının gösterildiği,

V Sayılı Listenin; Avrupa Birliğinde yürürlükte bulunan Askıya Alma Listesi kapsamı, AB'de üretimi bulunmayan bazı sanayi hammaddesi veya ara malı niteliğindeki eşyayı (bazı kimyasallar, mikro elektronik eşya vb.) kapsadığı, GTİP bazında üçüncü ülkeler için uygulanacak (OGT'den düşük veya sıfır oranında) gümrük vergisi oranlarının gösterildiği ve bu liste kapsamı eşya için Toplu Konut Fonu kesintisinin öngörülmediği, görülmektedir. 

Burada, V sayılı liste kapsamı eşya ile ilgili olarak ilave bilgi verilmesi faydalı olacaktır. Avrupa Birliği, “Askıya Alma Rejimi” çerçevesinde sanayicilerinin üretim maliyetini düşürmek amacıyla, kendi gümrük bölgesinde üretilmeyen hammadde ve ara mamul niteliğindeki belirli ürünlerin gümrük vergilerini askıya almakta ve bu ürünlerin üçüncü ülkelerden ithalatında Ortak Gümrük Tarifesi (OGT) altında vergi tahsil etmektedir. Avrupa Birliğinde bu çerçevede oluşturulan eşyaya ilişkin liste, ulusal mevzuatımıza mer’i İthalat Rejimi Kararına V sayılı listenin eklenmesi ile yansıtılmıştır. Söz konusu listede yer alan eşya, mezkur Rejim Kararına ekli II sayılı listede yer alan eşya ile aynı G.T.İ.P’i haiz olabilmekle birlikte, V sayılı listede yer alan eşya kullanım amacı ve ilave teknik özellikleri ile II sayılı listede yer alan aynı G.T.İ.P’li eşyadan faklı kılınmıştır. Örneğin; II sayılı Listede yer alan 2823.00.00.00.00 G.T.İ.P’lu titan oksitlerin (saf titan oksitleri) V sayılı Liste kapsamında değerlendirilebilmeleri, ancak bunların 85.32 veya 85.33 tarife pozisyonunda yer alan maddelerin üretiminde kullanılan, ortalama tane büyüklüğü 1,2 mikrometre veya daha fazla olan, fakat 1,8 mikrometreyi geçmeyen, ağırlık itibariyle %99,9 veya daha fazla saflıktaki titanyum dioksitlerden olmaları durumunda mümkün olacaktır. Bu örnekten de anlaşılacağı üzere, V sayılı listede yer alan eşyanın kullanım amacı ve özellikleri detaylı olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca, ithal amacıyla gümrüğüne getirilen bir eşyanın V sayılı liste kapsamında değerlendirilebilmesi için bu eşyanın V sayılı listede yer alan tanıma -kullanım amacı ve özellikleri bakımından- tam olarak uyması gerekeceği gibi bu eşyanın üçüncü ülke menşeli olması da gerekmektedir.

Diğer taraftan, ithalatçılar açısından önemli olan, gümrük idaresine ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına karşı yerine getirmeleri gerekli bazı yükümlülüklere ilişkin düzenlemeleri içeren ve İthalat Rejimi Kararı, bazı özel kanunlar ve Türkiye'nin de taraf olduğu bazı uluslararası anlaşmalar kapsamında kamu ahlakı, düzeni, güvenliği, insan, hayvan, bitki sağlığı ile çevrenin ve tüketicinin korunmasına amacıyla tasarruf olunan 2001 yılı İthalat Tebliğlerini incelemeleridir.

2007 Yılı İthalat Rejimi İle Yapılan Düzenlemeler  

 Dış Ticaret Müsteşarlığınca 01/01/2007 tarihinde yürürlüğe girmek üzere Başbakanlığa sevkedilen İthalat Rejimi Kararı'na Ek Karar Taslağı (2007 yılı İthalat Rejimi) ile İthalat Tebliğleri (23 adet); ülkemizin taraf olduğu Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması, Avrupa Birliği ile ihdas edilen Gümrük Birliği Kararı ve bu Karara bağlı olarak muhtelif ülkelerle yapılan Serbest Ticaret Anlaşmaları (EFTA, İsrail, Tunus, Fas, Makedonya, Bosna-Hersek Cumhuriyeti, Hırvatistan, Batı Şeria Ve Gazze Şeridi, Suriye) ve Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi kapsamında En Az Gelişmiş Ülkeler ile bazı Gelişme Yolunda Ülkelere tanınan tercihli rejimler, kalkınma planları ile yıllık programlarda öngörülen hedefler çerçevesinde, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri dahilinde tarım ve sanayi sektörlerinin ihtiyaçları ve talepleri dikkate alınarak hazırlanmıştır. 

Söz konusu kararda ithalata konu ürünlere uygulanacak gümrük vergisi nispetleri ve toplu konut fonu miktarları, ülke ve ülke grupları bazında ayrı ayrı gösterilmek suretiyle, saydam, açık ve kullanıcılar açısından kolay anlaşılır biçimde 6 liste şeklinde hazırlanmıştır. 

Bu çerçevede hazırlanan ithalat rejim kararı eki listeler ve kapsamları aşağıda gösterilmiştir:

 -  I sayılı liste tarım ürünleri,

-  II sayılı liste sanayi ürünleri,

-  III sayılı liste işlenmiş tarım ürünleri,

-  IV sayılı liste balıkçılık ve su ürünleri,

-  V sayılı liste gümrük vergisi askıya alınacak ürünler,

 - VI sayılı liste sivil hava taşıtlarında kullanılmaya mahsus bazı ürünler. 

Öte yandan, Gümrük Müsteşarlığı’nca, gümrük tarife istatistik pozisyonlarında ve/veya madde isimlerinde 2007 yılı için yapılan değişikliklere ilişkin taslak metinler doğrultusunda İthalat Rejimi Kararı eki tüm listelerde ve İthalat Tebliğlerinde gerekli değişiklik ve düzenlemeler yapılmıştır.

Rejim’de yapılan düzenlemeleri aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür : 

İthalat Rejimi Kararı eki I ve IV sayılı listede yer alan tarım ürünleri ithalatında uygulanmakta olan gümrük vergileri ve/veya toplu konut fonu oranları, sektörden gelen talepler, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri ile uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan    mükellefiyetlerimiz   çerçevesinde   her   yıl  yeniden düzenlenmektedir. 

AB ile ülkemiz arasında gümrük birliğinin işleyiş esaslarını düzenleyen 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı’nın 13 üncü maddesi hükmü gereğince, ülkemizin, gümrük birliği kapsamında yer alan ürünlerde üçüncü ülkelere karşı Avrupa Birliği ile eş zamanlı olarak aynı gümrük tarifesini uygulaması gerekmektedir. Bu bağlamda, Avrupa Birliğinin 1 Ocak 2007 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, bazı maddeler için üçüncü ülkelere uyguladığı gümrük vergisi oranlarındaki değişiklikler İthalat Rejimi Kararı eki II sayılı listeye yansıtılmıştır. 

AB’nin Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi kapsamında yapmış olduğu değişiklikler de İthalat Rejimi Kararı eki listelere yansıtılmıştır. 

Avrupa Birliği ile müştereken hazırlanan ve yerli üretimi bulunmayan özel nitelikli bazı kimyasal hammaddelerde ve elektronik sanayii girdilerinde ortak gümrük tarifesi hadlerini sıfıra kadar indiren "askıya alma listesi” yerli üreticilerimizin girdi ithalinde topluluk üyesi ülkeler üreticileri ile maliyet avantajı sağlayarak rekabet edebilmelerini teminen, İthalat Rejimi Kararı eki V sayılı liste olarak düzenlenmiştir. 

Sivil hava taşıtlarında kullanılan bazı eşyaların nihai kullanım kapsamında gümrük vergisinden muaf olarak ithal edilmesine dair AB uygulamasının üstlenilmesini teminen İthalat Rejimi Kararı eki VI sayılı liste hazırlanmıştır

2- İthalat Konusunda Bazı Önemli Kavramlar

Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi: Türkiye Cumhuriyeti toprakları, kara suları, iç suları ve hava sahasının dahil olduğu bölge.

Eşya: Her türlü madde, ürün ve değer.

İthalat vergileri:

·       Eşyanın ithalinde öngörülen gümrük vergileri ve eş etkili vergileri ve

·       Tarım politikası veya işlenmiş tarım ürünleriyle ilgili özel düzenlemeler çerçevesinde alınan  ithalat vergilerinden oluşur.

Tarife Kotası: Bir mal ya da mal grubunun gümrük vergisi oranlarında belirli bir miktar veya değer için indirim yapılması ya da muafiyet sağlanmasını ifade eder. Tarife kotası deyimi, tarife kontenjanı anlamına da gelir.

Tercihli Tarife: İki ya da daha çok ülkenin yaptıkları ticaret anlaşması uyarınca, aralarındaki ticarette karşılıklı olarak ya da bir ülkenin belli ülke ya da toprak parçaları menşeli eşyaya tek taraflı olarak daha düşük tarife uygulamasıdır.

Eşyanın Ticaretine İlişkin Özel Hükümlerle Belirlenmiş Önlemler: Bir eşyanın ticaretine ilişkin olarak uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan yükümlülükler ya da kanun, kararname, yönetmelik ve benzeri mevzuat çerçevesinde, ilgili kurumlarca belirlenmiş özel düzenlemelerdir.

Üçüncü Ülke: Avrupa Birliği üyesi ülkeler (bazı hallerde Türkiye’nin Serbest Ticaret Anlaşması imzaladığı ülkeler) dışındaki bir ülke.

Geri Verme: Ödenmiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen geri ödenmesi,

Kaldırma: Henüz ödenmemiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen alınmamasına karar verilmesi,

BİLGE: Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri.

Antrepo: Gümrük vergisine konu olup da henüz vergi ve resimleri ödenmemiş malların korunduğu, gerekiyorsa küçük tamamlayıcı işlemlerin yapıldığı gümrük binalarına yakın olan bir tür depodur.

Antrepo: Antrepo kelimesi Fransızca’dan dilimize geçmiştir ve gümrüklere gelen ticari eşyanın konulduğu, korunduğu yer, ardiye anlamlarına gelmektedir. Antrepo gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranılacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yerlere denir. Ayrıca antrepolar eşyanın gümrük mevzuatında düzenlenen şekilde konulması halinde süresiz kalabildiği ve eşyanın antrepoda kaldığı süre içerisinde eşyaya terettüp eden vergilerin ödenmediği bir gümrük rejimidir.

Antrepo Çeşitleri

Anterpo Genel, Özel ve Fiktif antrepo olarak üçe ayrılmış bulunmaktadır.

Eşyanın kalış süreleri Fiktif antrepo (6) ay Genel antrepo da (5) yıl

Sayım neticesine göre noksan ve fazla çıkan eşya hakkında kaçakçılık tertibatı yapılabiliyordu.

İkili bir ayrım vardır. Genel antrepolar (herkes tarafından kullanılan) ve Özel antrepolar (yalnız antrepo işleticisine ait eşyaların konulduğu yerler)

Eşya antrepolarda süresiz olarak kalabilmektedir.

Noksan eşyanın vergisi tahsil ediliyor. Fazla eşya ise kayda alınıyor kaçakçılık tertibatı yok.

Antrepo rejimlerinden istifade edilerek gümrük kontrolu altında işleme rejimi getirilmiştir

Antrepolar; gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın veya izin verildiği durumlarda ihraç eşyasının konulduğu genel ve özel antrepolar olmak üzere ikiye ayrılır.

I. Özel Antrepo: Sadece antrepo işletmecisine ait eşyanın konulabildiği gümrük antrepolarıdır. Özel antrepolar C, D, E Tipi olmak üzere kendi arasında 3’e ayrılır.

II. Genel Antrepo: Eşyanın konulması için herkes tarafından kullanılabilen gümrük antrepolarıdır. Genel antrepolar A, B, F Tipi olmak üzere kendi arasında 3’e ayrılır

III Fiktif Antrepo : Türkiye'ye girmesi gümrük evzuatları ile ihracat veya ithalatı engellenmeyen mamül ve malların konulduğu ve bunlara özel gümrük memurlarının tayin edildiği ve mal sahiplerinin sağladıkları depo.

 Fiktif antrepolar; gümrük idaresinin denetiminde olmak şartıyla, gümrük idaresinin uygun gördüğü malların konmasina izin verilen, Gümrük Müsteşarlığı’nca belirlenen esaslara göre mal sahibi veya temsilcilerince tesis edilmiş mahal veya depolardır.

Malların fiktif antrepoda kalabileceği süre iki yılı geçmemek kaydıyla Gümrük Müsteşarlığı’nca belirlenir. Bu süre sonunda antrepodan çıkarılmayan mallar tasfiye edilir.

Antrepolarda devamlı görevli gümrük ve gümrük muhafaza memurlarının maaş, ulaşım, giyim ve yiyecek gibi bütün giderleri, devamlı memur görevlendirilmemesi halinde ise, harcırah, yol, gündelik ve fazla çalışma ücreti malların sahibi tarafından peşin olarak ödenir.

Fiktif antrepo açma izni ücreti (415.484.200 TL) ve işletme ücreti olarak belirlenen yıllık ücret (205.762.200 TL) ödenir. Ayrıca antrepoya konulacak malların cinsine göre değişen oran ve miktarlarda ardiye, açıcılık ve hamallık ücreti ödenmektedir.

Fiktif antrepo açılması için gümrük idaresine bir taahhütnamenin yanında, ayrıca, antrepoya konulacak malların gümrük vergisi kadar teminat verilir, Mal sahibi antrepodaki mallar için gümrük idaresine karşı sorumludur. Malların antrepoya konması ve buradan çıkarılması gümrük yurt dışına, görevlilerin gözetim ve denetiminde girişi ve çıkış defterine kayıt edilerek yapılır. Antreponun çift kilidinin anahtarlarından birisi gümrük idaresinde birisi de antrepo sahibinde bulunur. Gümrük idaresinin haberi olmadan buralara girilemez ve mallara el sürülemez.

Serbest bölge depoları işletici, B.K.İ. veya kullanıcılarca inşa edilebilir. Çevre kirliliği yaratmamak şartıyla depolanabilecek mallar için herhangi bir kısıtlama yoktur.

Firmalar mallarını serbest bölgede faaliyet ruhsatı alarak kiraladığı kendi işyerinde ya da depo işletmeciliği faaliyet ruhsatı sahibi bir kullanıcıdan kiraladığı yerlerde depolayabilir.

Malların serbest bölgedeki depoda kalabileceği süreye ilişkin herhangi bir kısıtlama yoktur.

Serbest bölgelerde gümrük mevzuatı uygulanmadığından, serbest bölgedeki depolarda, ancak serbest bölge müdürlüğünün izni ile gümrük denetimi yapılabilir.

Depo kirası süreye göre 5,25-10,50 dolar/m2/ay arasında değişmektedir. Taşıma, yükleme ve boşaltma işleri Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünce belirlenen ve dışarıya göre daha düşük olan tarifelere göre işletici şirketlerce yapılır.

Serbest bölgedeki depoda bulunan mallar için gümrük idaresine teminat, taahhütname ve ek ücret ödeme gibi yükümlülükler yoktur. Depodaki mallardan depo işletmecisi sorumludur. Depodaki mallar istenildiği zaman Türkiye’ye veya serbest bölgedeki diğer firmalara satılabilir Gümrük görevlileri serbest bölge kapısında gümrük mevzuatınca gereken muayene ve kontrolleri yapar.

3- Avrupa Birliği ile Gümrük Anlaşması  

1980'lerden bugüne ihracata dayalı büyüme stratejisi çerçevesinde dış ticarette liberal politikalar benimseyen Türkiye ekonomisi, Gümrük Birliği ile birlikte bugün 450 milyonluk bir Pazar haline gelmiş olan AB ile ticari entegrasyonunu gerçekleştirmiştir. 

Gümrük Birliği"ni tesis eden 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı gereğince dış ticaret rejimimiz büyük ölçüde AB ile uyumlu hale getirilmiştir. Bu çerçevede, malların serbest dolaşımı ile ortak ticaret politikasına ilişkin düzenlemelerin yanı sıra teknik mevzuat, fikri ve sınai mülkiyetin korunması, devlet yardımları, ticari nitelikli devlet tekelleri ve rekabet hukuku alanlarındaki AB mevzuatı, ülkemizin ihtiyaçları da dikkate alınarak dış ticaret rejimimize yansıtılmaktadır. 

Gümrük Birliği Türkiye'nin dış ticaret rejimini yeniden yapılandırmakla kalmamış; AB ile geleneksel olarak sürdürülen ticari ilişkilerin geliştirilmesinde de rol oynamış ve üçüncü ülkelerle ticaret bakımından önemli sonuçlar doğurmuştur. Gümrük Birliği sonrasında gerek AB pazarına gerekse diğer ülkelere olan ihracatımızda düzenli bir artış dikkati çekmiş, özellikle ihracatımızın AB pazarında istikrarlı bir paya sahip olması sağlanmıştır. AB, ihracat ve ithalatımızda sahip olduğu yaklaşık %50'lik pay ile ülkemizin en önemli ticari ortağıdır. 

Gümrük Birliği, Türkiye'nin dünyanın önemli bir kısmına karşı ticari anlamda açılma sürecini hızlandırmış ve gelecekteki dış ticaret ilişliklerini şekillendirecek yeni bölgesel yapılanmaların kapısını aralamıştır. Gümrük Birliği sonucu ortaya çıkan değişimlerin de katkısıyla toplam dış ticaret hacminin GSMH içindeki payı artarak Gümrük Birliği öncesinde 1994 yılındaki yüzde 30,6 seviyesinden, 2004 yılında yüzde 55,2 seviyesine yükselmiştir. 

Aralık 1999 tarihli Helsinki Zirvesi'nde Türkiye'nin aday ülke olarak belirlenmesi nihai hedefi tam üyelik olan ortaklık ilişkimiz bakımından önemli bir dönüm noktası olmuştur. 3 Ekim 2005 tarihinde ise, ülkemizin 40 yılı aşkın süredir sahip olduğu AB perspektifi en somut halini almış ve AB'ye katılım müzakereleri başlamıştır.

4- İthalat Uygulamaları

a)  Gümrük Birliği çerçevesinde yapılan en köklü değişikliklerden biri de, 31.12.1995 tarih ve mükerrer 22510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İthalat Rejimi Kararı ve İthalat Yönetmeliği'dir. Bahis konusu mevzuatla, ilk kez 1973 yılında başlayarak, Topluluk çıkışlı, serbest dolaşımdaki sanayi ürünlerinin ithalatında tahsil edilen gümrük vergilerinde her yıl yapılan kademeli indirimler % 100'e ulaşarak tamamen kaldırılmış; ayrıca, aynı tarihte başlanarak üçüncü ülkeler menşeli sanayi ürünlerin ithalatında uygulanan gümrük vergisi oranlarının Topluluk Ortak Gümrük Tarifesine uyumunda % 100'e ulaşılarak, Topluluğun gümrük vergisi oranları aynen uygulamaya konulmuştur. Bu çerçevede, sanayi ürünleri ithalatında tahsil edilen Toplu Konut Fonu tamamen kaldırılmıştır. Diğer taraftan, 6 Mart 1995 tarih ve 2/95 sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararı ile, Türkiye'nin Gümrük Birliği ile beraber üçüncü ülkeler menşeli bazı sanayi ürünlerinde OGT hadleri üzerinde gümrük tarifesi uygulamasına ve 5 yıl içerisinde OGT hadlerine kademeli olarak uyum sağlamasına karar verilmiş olup, 1996 yılı İthalat Rejimi ile sözkonusu uygulamaya başlanmıştır.


b) İthalatta  Kısıtlamalar

Türkiye'nin 1980 yılından bu yana yürüttüğü dış ticarette liberalizasyon ve dünya pazarları ile bütünleşme politikasına uygun olarak, kamu ahlakı, kamu düzeni veya kamu güvenliği; insan, hayvan ve bitki sağlığının, sinai ve ticari mülkiyetin, yerli sanayiinin korunması ile ticaret politikası önlemlerinin etkin uygulanması amaçlarıyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde alınan önlemlerin kapsamı dışındaki yeni malların ithali tamamen serbesttir.


c) İthal müsaadesi uygulamasının yürürlükten kalkması  

1996 yılında yürürlüğe giren yeni İthalat Rejimi ile, 6 Mart 1995 tarih ve 1/95 sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararı'nın 26 ncı maddesinde ifadesini bulan, Topluluk mevzuatında "ürünlerin gümrük birliğine girişi", "gümrük beyanları", "serbest dolaşıma girişi", "malların dolaşımı" gibi konulara ait hükümler, Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasında yer verilen, ithalattan en fazla üç lisans alınmasına imkan tanıyan hükümler ile ithalatta kullanılan belgelerin basitleştirilmesi gibi hususlar göz önünde bulundurularak; Gümrük Birliğine geçişle birlikte, bundan önceki karar hükümleri çerçevesinde ithalat yapmak isteyen kişilerin almaları gereken ithalat belgesi uygulamasına son verilmiş; aynı gerekçelerle İthalat Yönetmeliğinde yer alan ve bankalarca düzenlenen "İthal Müsaadeleri" yürürlükten kaldırılmıştır.


d) Kimler ithalat yapabilir?

İthalat Belgesi uygulamasına son verilmesine paralel olarak, diğer ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca vergi numarası verilen her gerçek ve tüzel kişi ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan kişiler ortaklıklarına, ithalat işlemlerini yürütme olanağı getirilmiş bulunmaktadır.


e) İthalat Rejimi eki listelerin kapsamı  

İthalat Rejimi Kararına ekli 6 liste bulunmaktadır.

• I sayılı listede, tarım ürünleri için öngörülen gümrük vergisi ve Toplu Konut Fonu oranları,


• II sayılı listede, sanayi ürünleri ve AKÇT ürünlerine uygulanacak gümrük vergisi oranları,


• III sayılı listede, işlenmiş tarım ürünlerinden tahsili öngörülen gümrük vergisi oranları ile tarım payına tekabül eden Toplu Konut Fonu miktarları,


• IV sayılı listede, balıkçılık ve su ürünlerinden tahsili öngörülen gümrük vergisi oranları ile Toplu Konut Fonu miktarları,


• V sayılı listede, gümrük vergisi askıya alınan ürünler,


• VI sayılı listede sivil hava taşıtlarında kullanılmaya mahsus bazı ürünler,

yer almaktadır.

f) İthalat Mevzuatındaki Yenilikler 

AB mevzuatında yer alan vecezaların kanuni, etkin, uygulanabilir ve şeffaf olması ve yargılama neticesinde verilmesi prensipleri esas alınarak, ithalat rejimine aykırılık ve sahte belge kullanımı gibi hususlara ilişkin yaptırımları düzenleyen 1995 yılı İthalat Rejimi Kararı'nın ilgili maddesi yürürlükten kaldırılmış ve bu kapsamda, daha önceki İthalat Rejimi hükümleri çerçevesinde firmalara verilen müeyyidelerin uygulanmasına da son verilmiştir.

3448/93/EEC sayılı Konsey Yönetmeliği kapsamı işlenmiş tarım ürünlerinde, Topluluk mevzuatına uyumlu yeni mevzuat, tüm unsurları ile yürürlüğe girmiş ve böylece Toplulukta "Meursing Table" olarak adlandırılan, Türkiye'de "Bileşim Tablosu" olarak belirlenen Tablo uygulamaya konularak, anılan ürünlerin ithalatında, muhteviyatlarında bulunan süt ve sütlü ürünler, hububat ve şeker miktarları ile orantılı olarak Toplu Konut Fonu tahsilatı uygulaması (tarım payı) başlatılmıştır.

5-      İthalat Rejimi Karar metni aynen aşağıdadır.

İTHALAT REJİMİ

İşlenmiş İthalat Rejimi Kararı  

İşlenmiş İthalat Rejimi Kararı

(1995/7606 Sayılı Bkk)

31 Aralık 1995 Tarih ve 22510 Sayılı Mükerrer

Genel Hükümler

Madde 1- Bu Kararın amacı, ithalatın ülke ekonomisi yararına ve uluslararası ticaretin gereklerine uygun olarak düzenlenmesini sağlamaktır. İthalat, bu Karar ile bu Karara dayanılarak çıkarılacak yönetmelik, tebliğler, ilgili kuruluşlara verilecek talimatlar, çok taraflı veya iki taraflı anlaşmalar hükümleri çerçevesinde yürütülür.

Madde 2- Bu Kararda yer alan hususlara ilişkin yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya, Karar metninde sözü edilen izinleri ve talimatları vermeye, ithalatın her aşamasında gerekli görülecek değişiklikleri yapmaya ve önlemleri almaya, ithal malları fiyatlarının gerektiğinde kontrolünü yapmaya veya yaptırmaya, özel ve zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir.

Madde 3- Türkiye ile ticari ilişkilerinde ticaret ve ödemeler dengemizi bozacak nitelikte kayıtlar koyan veya uygulama yapan, anlaşmalar ile kararlaştırılan yükümlülüklerini yerine getirmeyen, ithalat rejimimizin genellik ilkesi ile bağdaşmayacak şekilde ayırıcı işlemler uygulayan ülkeler, kuruluşlar ve firmalar hakkında taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalar çerçevesinde uygun görülecek gerekli önlemler alınır.

Madde 4-(2003/5567 ve 2004/7304 sayılı BKK ile değişik)Ticaret politikası önlemleri; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Mevzuat, İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat, Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, İkili Anlaşmalar ve Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında, Belirli Ülkeler Menşeili Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, Türkiye'nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat ve Çin Halk Cumhuriyeti Menşeli Malların İthalatında Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülür.

Madde 5- Kamu ahlakı, kamu düzeni veya kamu güvenliği; insan, hayvan ve bitki sağlığının korunması veya sınai ve ticari mülkiyetin korunması amaçlarıyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde alınan önlemlerin kapsamı dışındaki malların ithali serbesttir.

Madde 6-İthalat bedellerinin ödenmesi, kambiyo mevzuatı hükümlerine tabidir.

Madde 7- Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir.

İthalata Ait Esaslar

Madde 8- İthalat Yönetmeliğinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ve istisnalar haricinde, Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca vergi numarası verilen her gerçek ve tüzel kişi ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan kişiler ortaklıkları ithalat işlemlerini yürütebilir.

Madde 9-(2002/4984, 2004/7731, 2005/9446 ve 2005/9825 sayılı BKK ile değişik)

İthalatta uygulanacak gümrük vergisi oranları ile ödenecek toplu konut fonunu gösterir listeler (Liste I, II, III, IV, V, VI) kapsamı maddelere ait gümrük vergileri ve toplu konut fonları ilgili listelerde gösterildiği şekilde belirlenmiştir.

Ancak, II sayılı liste kapsamında yer alan maddelerin, aynı zamanda V sayılı listede yer alması durumunda, II ve V sayılı listelerde belirtilen gümrük vergisi oranlarından daha düşük olanı uygulanır.

Gelişme yolundaki ülkeler ile en az gelişmiş ülkeler ve özel teşvik düzenlemelerinden yararlanacak ülkelere yönelik Türkiye"nin tek taraflı tercihli tarifeleri II sayılı listenin "GTS Ülkeleri” (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Ülkeleri) bölümünde yer alan sütunlar ile düzenlenmiş olup, bu sütunlarda belirtilen gümrük vergisi oranlarından yararlanacak ülkeler (EK:3)'de tespit edilmiştir. (EK:3) de yer alan genelleştirilmiş tercihler sisteminden yararlanacak gelişme yolundaki ülkelerin karşılarında bulunan "Hariç Sektörler” sütununda belirtilen sektörlerin kapsamına ilişkin (EK:4)’de yer alan fasıllar ve gümrük tarife istatistik pozisyonlarından yapılacak ithalatta, bu ülkeler için II sayılı listenin “D.Ü.” (Diğer Ülkeler) sütununda ve V sayılı listede belirtilen gümrük vergisi oranlarından daha düşük olanı uygulanır.

III sayılı liste kapsamı maddelerin karşılarında (T1), (T2) işaretlerinin bulunduğu durumlarda, işlenmiş tarım ürünlerinin bünyesinde yer aldığı kabul edilen ve Bileşim Tablosunda (EK:1) belirtilen temel tarım ürünleri miktarlarının esas alınması suretiyle tespit edilecek kod numaralarına, (EK:2)'de yer alan tabloda tekabül eden toplu konut fonu miktarları tahsil olunur.

Madde 10-(1999/12331, 2000/217, 2003/6662, 2004/8279 sayılı BKK ile değişik)

Toplu Konut Fonu ödenerek ithal edilecek maddeler gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte geçerli miktar ve oranlar kadar fona tabidir.

Ancak; Gümrük Kanununun 167 nci maddesi çerçevesinde gümrük vergilerinden muaf olarak gerçekleştirilecek ithalat fona tabi değildir.

Fon tutarları gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte gümrük idarelerince tahsil edilir. Bu fonların, ilgililerce süresi içinde yatırılmaması durumunda, 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

Bu Karar eki listelerde yer alan maddelerin karşılarında nisbi (% olarak) Toplu Konut Fonu bulunduğu takdirde, fon, ithal edilen malın ABD Doları cinsinden değerinin karşılığı Türk Lirası veya Yeni Türk Lirası üzerinden, maktu (EURO/100 Kg/net) bulunduğu takdirde de, EURO cinsinden hesaplanacak fon miktarının karşılığı Türk Lirası veya Yeni Türk Lirası üzerinden tahsil edilir.

Fon ödenerek ithal edilecek maddelerin belirlenmesi ile fon tutarlarının yeniden düzenlenmesi, Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığın önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılır.

Yurda geçici olarak getirilen ve gümrük vergileri teminata bağlanan maddeler ile Gümrük Vergisi muafiyeti olan maddelerin gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte fona tabi olanlarının Fon tutarları teminata bağlanır. Teminata bağlanan bu maddelerin yurt dışına çıkarılmaları durumunda teminatları ilgililerine iade olunur. Kesin ithallerinde ise, önceden teminata bağlanan fon tutarları tahsil edilir. Ayrıca, süresi içerisinde yurt dışı edilmeyen maddelere ait teminata bağlanan fonlar, Toplu Konut Fonuna gelir kaydolunur.

Madde 11-(2002/4984 sayılı BKK ile değişik) Türk müteahhitlik firmalarının yurt dışında inşaat, tesisat, montaj, mühendislik, proje, müşavirlik, işletme, bakım ve onarım gibi üstlendikleri işlerle ilgili olarak satın aldıkları makine ve teçhizatın Türkiye'ye kesin ve geçici ithali ile bunlara ilişkin süre uzatımları Müsteşarlığın iznine bağlıdır.

Söz konusu malların geçici ithalinde ise, ödenmesi gereken Gümrük Vergisi miktarının tamamı teminata bağlanır. Geçici ithali yapılan makine ve teçhizatın kesin ithale dönüştürülmesi halinde, teminata bağlanan Gümrük Vergisi miktarının tamamı irad kaydedilir.

Madde 12- Ülkemizde açılan uluslararası fuar ve sergilerin ithalatla ilgili işlemlerinin düzenlenmesine ve yürütülmesine Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.

Madde 13-(2001/3479 sayılı BKK ile yürürlükten kaldırılmıştır)

Madde 14- 26.12.1994 tarihli ve 94/6341 sayılı İthalat Rejimi Kararı ve buna ek olarak çıkarılan Kararnameler yürürlükten kaldırılmıştır.

Ancak,1.5.1993 tarihli ve 93/4417 sayılı Karar, 4.5.1995 tarihli ve 95/6818 sayılı Kararın 2,3 ve 5 inci maddeleri, 95/7589 sayılı Karar ile 27.12.1989 tarihli ve 89/14910 sayılı İthalat Rejimi Kararı ve buna ek olarak çıkarılan Kararnamelerle diğer Kararlarda değişiklik yapan ve halen yürürlükte bulunan hükümler ile 27.12.1989 tarihli ve 89/14910 sayılı Kararın geçici maddesinin son fıkrasının uygulamasına devam olunur.

Ayrıca, uluslararası anlaşmalara, resmi dış kredi anlaşmalarına veya özel kanunlara dayalı olarak çıkarılan gümrük muafiyeti veya indirimi içeren ve halen yürürlükte bulunan Kararnamelerin uygulanmasına devam olunur.

Milli Savunma Bakanlığı veya adına ithalat yapacak olan kamu kuruluşları ithalde alınan Gümrük Vergisi ve harçlardan muaftır.

Geçici Madde 1- 31.12.1996 tarihine kadar (31.12.1996 dahil), Liste II’de “Diğer Ülkeler İçin Gümrük Vergisi Sütunu”nda Gümrük Vergisi bulunan maddelerin, aynı zamanda; Liste VI’da yer alması durumunda, Gümrük Vergisi oranları muaf olarak, Liste VII’de bulunması halinde de, Gümrük Vergisi oranları % 3 olarak uygulanır.

Geçici Madde 2- Bu Kararın yayımı tarihine kadar (yayımı tarihi dahil), 26.12.1994 tarih ve 94/6341 sayılı İthalat Rejimi Kararının 16 ncı maddesi kapsamında gümrüğe gelmiş veya çıkış ülkesinde ihracat işlemleri tamamlanmış olan ve İthalat: (95/9) sayılı Tebliğ kapsamından çıkarılan maddelerin ithalatına, ödenecek mali mükellefiyetlere ilave olarak ayrıca CIF bedelin % 50’si oranında Toplu Konut Fonu tahsil edilmesi suretiyle Gümrük İdarelerince izin verilir.

Geçici Madde 3-(2002/4984 sayılı BKK ile değişik) Bu Kararın yürürlüğe girdiği tarihe kadar başlamış bulunan ithalat işlemlerine, aksine bir hüküm olmadıkça, ilgili bulundukları İthalat Rejimi Kararı çerçevesinde devam edilir ve bu Kararın lehte olan hükümleri, başlamış olan ithal işlemlerine de uygulanır. 

Geçici Madde 4- Daha önceki İthalat Rejimi Kararları ile bu Kararların uygulamasına ilişkin olarak çıkartılan Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine istinaden, ithalatçı firmalar hakkında uygulanmakta olan; (süresiz veya belirli süreli) ithalat için hiçbir tahsis yapılmaması, ithalat belgesi iptali, ithalattan ve mutemetlikten men şeklindeki idari müeyyideler yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde 5- Bu Kararın yürürlüğe girdiği tarihe kadar kiralama yoluyla ithal edilen maddelere ilişkin olarak tahsil edilen Toplu Konut Fonu tutarları ilgililere iade edilmez.

Geçici Madde 6- 15.3.1996 tarihine kadar (15.3.1996 dahil), 8.8.1995 tarihli ve 95/7230 sayılı Kararın 2 inci maddesinin uygulanmasına devam olunur. Bu tarihten sonra, sözkonusu madde kapsamında gerçekleştirilecek ithal işlemleri bu Karara ek I sayılı Listede belirtilen Gümrük Vergisi ve Toplu Konut Fonu oranlarına tabidir.

Geçici Madde 7-(96/7924 sayılı Karar ile eklenmiş ve 96/8435 sayılı Karar ile hükümsüz kalmıştır.) 30/6/1996 tarihine kadar (30/6/1996 dahil);

II sayılı Liste’nin “Diğer Ülkeler İçin Gümrük Vergisi” sütununda Gümrük Vergisi bulunan maddelerin, aynı zamanda VIII sayılı Liste kapsamında yer alması durumunda, bu maddelerin ithalatında VIII sayılı Liste’de belirtilen Gümrük Vergisi oranları uygulanır.

1/7/1996 tarihinden itibaren söz konusu maddeler için II sayılı Liste’de yer alan Gümrük Vergisi oranlarının uygulanmasına devam edilir.

Madde 15- Bu Karar 1.1.1996 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 16- Bu Kararı Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.

30/12/2006 tarihli ve 26392 (2. mükerrer)sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

MADDE 1- (1) 20/12/1995 tarihli ve 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararı ekinde yer alan listeler ve ekler yürürlükten kaldırılmış, aynı Karara I, II, III, IV, V ve VI sayılı listeler ile (EK:1), (EK:2), (EK:3), (EK:4), (EK: 5) ve (EK: 6) ilave edilmiştir.

MADDE 2- (1) Bu Karar 1/1/2007 tarihinde yürürlüğe girer. 

MADDE 3- (1) Bu Karar hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Devlet Bakanı yürütür.

6- İthalat Yönetmeliği

Yasa hiyerarşisinde İthalat Rejimi’nden sonra İthalat Yönetmeliği gelir. Yönetmelik metni aynen aşağıdaki gibidir.

(Yayım Tarihi: 31.12.1995 ve 22510 Mükerrer sayılı Resmi Gazete)

GENEL HÜKÜMLER :

Madde 1-Yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı hükümlerine istinaden yapılacak ithalata ilişkin işlemler, Karar ve bu Yönetmelikle Müsteşarlığa tanınan yetkilere dayanılarak çıkarılacak tebliğler ile verilecek talimatlara ve çok taraflı ve iki taraflı anlaşma hükümlerine göre yürütülür.

TANIMLAR VE KISALTMALAR :

Madde 2- Bu Yönetmelikte kullanılan bazı terimlerin anlamları aşağıda gösterilmiştir.

Müsteşarlık: Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı,

Karar: 20.12.1995 tarih, 95/7606 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı,

Gümrük Beyannamesi: Gümrük Kanunu hükümleri çerçevesinde gümrük idarelerince düzenlenen belgeyi,

Vergi Numarası: Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde, vergi mükellefi her gerçek ve tüzel kişiye verilen numarayı,

Tacir: Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca tacir addedilen her gerçek ve tüzel kişiyi,

Gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarih: Gümrük Kanunu’nda belirtilen gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihi,

Başlamış ithal işlemi: İthal edilecek malların gümrüğe gelmiş veya çıkış ülkesinde ihracat işlemlerinin tamamlanmış olması durumunu ifade eder.

VERGİ NUMARASI:

Madde 3- Vergi numarasına sahip her gerçek ve tüzel kişi ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasaruf yapma yetkisi tanınan kişiler ortaklıkları ithalat işlemlerini yürütebilir.

Ancak,

- Özel anlaşmalara dayanan ithalatta,

- Kitap ve diğer yayınların ithalatında,

-Ülkemizde açılan uluslararası fuar ve sergilerde Müsteşarlıkça perakende satışına izin verilen malların ithalatında,

vergi numarasına sahip olma şartı aranmaz.

Tacir olmayan gerçek kişiler, özelliği ve niteliği itibariyle, özel, şahsi ve ailevi kullanıma mahsus olduğu anlaşılan veya hediye amaçlı olarak getirildiği açıkça belli olan maddeleri ithal edebilirler. Buna ilişkin usul ve esaslar Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığınca belirlenir.

Tarife kontenjanları ve kota uygulamaları kapsamında gerçekleştirilecek ithalat işlemlerini yapmaya hakkı olacak kişilere ilişkin olarak, gerektiğinde ilgili mevzuatında özel şartlar belirlenebilir.

Madde 4- Kambiyo mevzuatı hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ithalat yapmak isteyen kişiler, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde almaları gereken belgelerle birlikte doğrudan gümrük idarelerine başvururlar.

NAVLUN, SİGORTA BEDELİ VE FARKLARI :

Madde 5- FOB teslim şekli dışındaki ithal başvurularında proforma faturalarda, mal, navlun ve sigorta bedelleri ayrı ayrı belirtilir.

Navlun ve sigorta bedelleri ve bunlara ait farklarla ilgili işlemler kambiyo mevzuatına tabidir.

Madde 6- İthalatı kanunlarla belirli kurum ve kuruluşlara bırakılmış maddelerin ithali ancak, bu kurum ve kuruluşlar tarafından yapılabilir.

Yurda sokulmaları yürürlükteki mevzuat ile kayıt ve şarta bağlanan veya özel izne tabi bulunan maddeler hakkındaki hükümler saklıdır.

Madde 7- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinden yapılacak ithalat ile İzmir Enternasyonal Fuarı yoluyla yapılacak ithalata ilişkin esaslar bu hususta Müsteşarlık tarafından yayımlanacak Tebliğlerle belirlenir.

ÖZEL ANLAŞMALARA DAYANAN İTHALAT :

Madde 8- Özel anlaşmalara dayanan ithalat ile ilgili işlemler aşağıda belirtilen esaslara ve Müsteşarlıkça verilecek talimatlara göre yürütülür.

NATO ithalatı için ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca onaylanmış üç nüsha "Müracaat Mektubu" ile gümrük idarelerine başvurulur. Gümrük idarelerince, sözkonusu başvurular gümrük beyannamesine eklenir.

NATO Ortak Alt Yapı Projelerinin sona ermesinden sonra, ilgili merciin görüşü alınarak her türlü mali yükümlülüklerin ödenmesi kaydıyla mal,eşya,malzeme ve araçların ithalatçılarına bırakılması Müsteşarlığın iznine tabidir.

KESİN İTHAL :

Madde 9- ( 21.12.1996 tarih ve 22854 sayılı Resmi Gazete ile değişik) Mali mükellefiyetleri teminata bağlanmak suretiyle geçici olarak yurda giren mallardan (ATA Karnesi kapsamında gelenler dahil);

- Kesin ithalinin talep edildiği tarihte yeni ve kullanılmamış malların bedelleri ödenmek suretiyle kesin ithali (kısıtlayıcı hükümler saklı kalmak kaydıyla), gümrük idarelerince sonuçlandırılır.

- Bunun dışındaki tüm kesin ithal başvuruları, biri asıl iki nüsha proforma fatura, maddelerin yurda girişi sırasında düzenlenen geçici gümrük beyannamesi ve Harçlar Kanunu uyarınca gerekli harcın yatırıldığını gösteren makbuzun aslı ile birlikte Müsteşarlığa yapılır. Müsteşarlık uygun gördüğü talepleri, başvuru sahibine ve ilgili gümrük idaresine bildirir.

DEĞER VE MİKTAR FARKLILIKLARI :

Madde 10- Gümrüğe gelen mallar gümrük mevzuatında değer veya miktar belirlemeye ilişkin mevcut ilkelere göre, beyannamenin düzenlenmesine esas teşkil eden faturada yazılı olan değer ve miktar gözönünde bulundurularak gümrükçe tesbit ve kabul edilen değer ve miktarda görülecek eksik veya fazlalıkla ilgili bütün işlemler (iskonto dahil), kambiyo mevzuatı hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gümrük idarelerince sonuçlandırılır.

Tarife kontenjanları ve kota uygulamaları konusunu teşkil eden mallara yönelik değer ve miktar farklılıkları ilgili mevzuat hükümlerine tabidir.

Madde 11- Gümrük idareleri, ithal olunan maddelere ait faturaların bir sureti üzerine,

a) Maddelerin cinsini, nevini, menşeini ve gümrük tarife istatistik pozisyonunu,

b) Gümrük beyannamesinin tarih ve sayısını,

c) Gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihi,

d)Teslim şeklini ve değerini,

kaydederek, tarih koymak, mühürlemek ve imzalamak suretiyle onayladıktan sonra ilgili ithalatçılara verirler.

Madde 12- İthal edilecek malların bedellerinin transferine ilişkin olarak bankalarca veya özel finans kurumlarınca kambiyo mevzuatı hükümleri çerçevesinde yürütülecek işlemlere ilişkin usul ve esaslar Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenir.

Gerekli durumlarda, Merkez Bankasınca bu Yönetmelik esasları çerçevesinde yapılacak işlemlerle ilgili olarak verilecek talimatlara bankalarca uyulması zorunludur.

İTHAL ŞAHADETNAMESİ :

Madde 13- İhracatçı ülke tarafından, kritik malzeme ithalatında, istenilen ithal şahadetnamesine ilişkin başvurular, Müsteşarlıktan sağlanacak ithal şahadetnamesi formüleri, proforma fatura ve örneği Yönetmeliğe ekli taahhütname ile Müsteşarlığa yapılır.

Müsteşarlıkça onaylanan ithal şahadetnameleri ilgili yerlere gönderilir. Taşıdıkları tarihten itibaren 3 ay geçerli olan bu belgelerin süresinin uzatılması mümkün değildir.

Madde 14- 23/1/2001 tarihli ve 24296 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (2001/19) sayılı İthalat Tebliği ve 31/12/2000 tarihli ve 24274 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalat Tebliğleri, ek ve değişiklikleri ile birlikte yürürlükten kaldırılmıştır.

Ancak, 17.1.1990 tarih ve 20405 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalat:(90/12) sayılı Tebliğ yukarıdaki fıkra hükmüne tabi değildir.

Madde 15- Müsteşarlıkça aksine bir talimat verilmediği sürece, bu Yönetmelik eki İthalat Tebliğleri hükümleri çerçevesinde yetkili kuruluşlardan alınan belgeler, ilgili kuruluşlarca belirlenen süreler içerisinde kullanılmaları kaydıyla, düzenlendiği takvim yılı içerisinde geçerlidir.

Geçici Madde 1- Başlamış ithal işlemleri ilgili bulundukları Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerine tabidir.

Geçici Madde 2- Daha önceki, İthalat Rejimi Kararı ve Yönetmeliği hükümlerine göre alınmış kiralama izinlerine ilişkin işlemler, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden (yayım tarihi dahil) itibaren Gümrük Müsteşarlığınca incelenip sonuçlandırılır.

Geçici Madde 3- Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde meydana gelecek değişiklik dolayısıyla herhangi bir maddenin tarife pozisyonu değiştiği takdirde (bu hususta Gümrük Müsteşarlığınca yayımlanacak genelge hükümleri saklıdır), Gümrük Müsteşarlığınca bu değişikliğin yapıldığı tarihten önceki pozisyonlar üzerinden alınmış belgelerde yazılı tarife pozisyonuna göre maddenin ithaline izin verilmekle beraber, tarife uygulaması yeni pozisyon üzerinden yapılır.

Bu gibi durumlarda değişikliğin yapıldığı tarihten önceki madde ismine göre işlem yapılır.

Geçici Madde 4- Kamu sektörüne dahil daire ve kuruluşlar; yabancı ülkeler, uluslararası finans kurumları veya yabancı banka ve kurumlardan, hazine garantisi altında sağlanan kredilerle yapacağı ithalatla ilgili olarak, ithalatın dış krediyle karşılanacak bölümü ile bu kredinin kullanımını teminen özkaynaklardan yapılacak peşin ödemelere tekabül eden kısmı için Başbakanlık Hazine Müsteşarlığına başvururlar.

Madde 16- Bu Yönetmelik ve İthalat Tebliğleri 1.1.1996 tarihinde yürürlüğe girer.

İTHAL ŞAHADETNAMESİ İLE İLGİLİ TAAHHÜTNAME

Yurt dışından getirilecek aşağıda yazılı maddenin Müsteşarlığın izni olmaksızın üçüncü bir ülkeye sevkedilmeyeceği taahhüt olunur.

Malın Cinsi :

Malın Miktarı :

İthal Edileceği Ülke :

Firma Ünvanı

Yetkili İmzalar

İthal Şahadetnamesinin tarih ve numarası

(Bu kısım Müsteşarlıkça doldurulacaktır.)

7- Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon

Ülkemizde standartları iç piyasada zorunlu uygulamaya koyma yetkisi, ilgili Bakanlıktadır (Sanayi ürünlerinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, petrol ürünlerinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, yapılar ve yapı malzemelerinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı gibi). Standartları, ihracat veya ithalatta zorunlu uygulamaya koyma görev ve yetkisi ise, Dış Ticaret Müsteşarlığındadır. Dış Ticaret Müsteşarlığı, bazı tarım ürünleriyle ilgili standartları ihracatta, iç piyasada zorunlu uygulamada bulunan sanayi ürünlerinin standartlarını da ithalatta uygulamaya koymuştur.

Başta GATT ve ekleri olmak üzere, çok taraflı ticaret anlaşmaları ile yerli ürünlerle ithal ürünleri arasında ayırımcılık yapılması yasaklandığından, bir standardın ithalatta zorunlu uygulamaya konulabilmesi için, standart kapsamı ürünlerin yerli üretimi varsa, öncelikle bu standardın ilgili Bakanlık tarafından iç piyasada zorunlu uygulamaya konulması gerekmektedir. Ayrıca, GATT Ticarette Teknik Engeller Anlaşması, ithal sanayi ürünlerinde yalnızca sağlık, emniyet, çevre koruması, tüketicinin doğru bilgilendirilmesi gibi asgari güvenlik gerekleri yönünden kontrol yapılmasına cevaz verdiği için, ithalatta zorunlu uygulamadaki standartlarda yer alan parametrelerden, sadece asgari güvenlik gerekleri ile ilgili olanları dikkate alınmakta, ticari yönden kalite kontrolü yapılmamaktadır.

Bu çerçevede hazırlanan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon mevzuatı; Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararı, Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Yönetmeliği ve Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğlerinde oluşmaktadır.

Yine burada ithalatçılar açısından önemli olan, gümrük idaresine ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına karşı yerine getirmeleri gerekli bazı yükümlülüklere ilişkin düzenlemeleri içeren Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğlerini üç ana grupta ve genel hatları ile incelemektir.

 a) İthalatta Uygunluk Değerlendirmesi:

İthalatçılar tarafından, ithalatta uygunluk değerlendirmesi yaptırılmak üzere, Dış Ticarette Standardizasyon (2001/1) sayılı Tebliğ kapsamındaki ürünler için Türk Standartları Enstitüsü'ne, Dış Ticarette Standardizasyon (2001/2) sayılı Tebliğ kapsamındaki ürünler için ise ilgili Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlığı'na başvurulur. Anılan kurumlardan verilecek Uygunluk Belgesi eşyanın serbest dolaşıma girişinde ilgili gümrük idarelerine ibraz edilir.

Yukarıdaki ifadeden de anlaşılacağı üzere, ithalde uygunluk değerlendirmesine tabi tutulacak eşya iki ayrı tebliğ altında gruplandırılmıştır: Değerlendirmesi TSE tarafından yapılanlar ve değerlendirmesi Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlıklarınca yapılanlar. Bu iki tebliğ kapsamı eşya nicelik bakımından karşılaştırıldığında; ithalde TSE'nin uygunluk değerlendirmesine tabi eşya sayısının diğerine göre oldukça fazla olduğu görülmektedir. İçerik bakımından karşılaştırıldığında ise; standardı ithalatta zorunlu uygulamada bulunan eşya listesinde (uygunluk değerlendirmesi Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlıklarınca yapılanlar), tarifenin 15 nci faslında yer alan bazı bitkisel yağlar (zeytin, prina, palm, ayçiçeği tohumu, aspir, pamuk tohumu, hindistan cevizi, kozla, hardal, rep, mısır, susam yağları), 20 nci faslında yer alan sofralık zeytin ve işlenmiş iç fındık, 44 üncü faslında yer alan ceviz kütükleri ve tomrukları ve 51.01 ve 51.02 tarife pozisyonlu karde edilmemiş veya taranmamış yün ve yapağı dışında herhangi bir işlem veya işçilik görmemiş bazı hayvansal ürünler ve ağırlıklı olarak tarım ürünleri; uygunluk değerlendirmesi TSE tarafından yapılan eşya listesinde ise, önemli ölçüde işçilik veya işleme tabi tutulmuş eşya ve ağırlıklı olarak sanayi ürünleri yer almaktadır.

Burada ithalatçılar açısından önemli olan husus, ithal etmek istatistikleri eşyanın 12'li bazda Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunu belirleyerek ithalde uygunluk değerlendirmesine tabi olup olmadığının tespiti ile ithal edecekleri eşyanın ilgili standardına uygun olup olmadığı konusunda eşyanın ihracatçısı veya üreticisi ile temasa geçerek bir fikir sahibi olmalarıdır. Aksi halde, gümrüğüne sundukları eşyanın uygunluk değerlendirmesinde ilgili standardına uygun çıkmaması halinde ithaline izin verilmeyecektir.

b) Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Maddeler:

Dış Ticarette Standardizasyon (2001/3) sayılı "Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Madde ve Atıklara İlişkin Tebliğ" kapsamındaki maddeler için, Çevre Bakanlığı tarafından yapılan kontroller sonucunda verilen Kontrol Belgesi, tebliğde belirtilen Gümrük Antrepo, Serbest Dolaşıma Giriş, Dahilde İşleme, Gümrük Kontrolü Altında İşleme ve Geçici İthalat Rejimleri ile öngörülen amaçlar doğrultusunda eşyanın ilgilisine teslimi sırasında ilgili gümrük idarelerince aranmaktadır.

Söz konusu Tebliğ kapsamında, tarifenin; 28, 29 ve 38 inci fasıllarında yer alan bazı kimyasallar, 27 nci faslında yer alan bazı katı yakıtlar (antrasit, taşkömürü, linyit ve petrol koku), 71, 72, 74, 79, 80 ve 81 inci fasıllarında yer alan metal hurdaları, 50, 51, 53 ve 55 inci fasıllarında yer alan tekstil atıkları, 25, 26, 27, 39, 40, 45 ve 70 inci fasıllarında yer alan diğer atıklar yer almaktadır. Ayrıca bu Tebliğ ile, bazı atıklar, bazı maddeleri içeren atıklar ile diğer bazı atıkların Türkiye'ye ithali yasaklanmıştır.   

c)  İthal Malların Kalite ve Sağlık Yönünden Kontrolü:

Dış Ticarette Standardizasyon (2001/4) sayılı Tebliğ kapsamında yer alan maddeler (tarifenin; 27, 28 ve ağırlıklı olarak 29 uncu faslında yer alan ve ithali özel izne tabi ilaçlar ve tıbbi müstahzarlar ile tarifenin 12, 13, 15, 17, 18, 21, 25, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 39, 40, 48, 56, 63, 67, 73, 84, 85, 90 ve 96 ncı fasıllarında yer alan tıbbi müstahzarların terkibinde bulunan ilaç ham, başlangıç maddeleri, ilaç hammaddeleri  üretiminde kullanılan maddeler ile tıbbi müstahzarlar) için Sağlık Bakanlığı,

Dış Ticarette Standardizasyon (2001/5) sayılı Tebliğde yer alan maddeler (tarifenin; 30 uncu faslında yer alan hayvan hastalıklarına karşı kullanılan aşı, serum ve biyolojik maddeler, 01 ve 02 nci fasıllarında yer alan canlı hayvan ve et, 04, 05, 41 ve 51 nci fasıllarında yer alan hayvan müstahzarları, 06, 07, 10, 12 ve 38 inci fasıllarında yer alan tohum, fide, fidan ve çiçek soğanları gibi çoğaltım materyalleri, 05, 07, 10, 12, 23, 28, 29, 32 ve 35 inci fasıllarında yer alan yem sanayiinde kullanılan maddeler, 11, 13, 15, 17, 25, 27, 28, 29, 30, 32, 34, 35, 38 ve 39 uncu fasıllarında yer alan veteriner müstahzarların terkiplerinde bulunan ilaç hammaddeleri ve yardımcı maddeleri ile veteriner müstahzarları, 25, 27, 28, 29, 32, 34, 35, ve 38  inci fasıllarında yer alan zirai mücadele ilaç ve teknik maddeleri, teknik madde imalinde kullanılan hammaddeler, çekici tuzaklar ile hidrolize protein ihtiva eden cezbediciler, 03, 04, 05, 07, 08 ila 22, 25, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 38, 39, 40, 45, 48, 70 ve 72 nci fasıllarında yer alan gıda maddeleri ve diğer tarım ve su ürünleri) için Tarım ve Köyişleri Bakanlığı,

Tarafından yapılan kontroller sonucunda verilen Kontrol Belgesi, bu tebliğlerde belirtilen Gümrük Antrepo, Serbest Dolaşıma Giriş, Dahilde İşleme, Gümrük Kontrolü Altında İşleme ve Geçici İthalat Rejimleri ile öngörülen amaçlar doğrultusunda eşyanın ilgilisine teslimi sırasında ilgili gümrük idarelerince aranmaktadır.

Yukarıda bahsi geçen Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğleri kapsamına giren eşyayı ithal edeceklerin, kontrol belgelerini hangi şartlara bağlı olarak ve hangi kamu kurum veya kuruluşundan alacakları, aldıkları belgelerin ne kadar süre için geçerli olacağı, bu belgeleri almalarında sağlanabilecek kolaylıkların hangi şartlara bağlı olduğu ve kontrol belgesinden istisna tutulma şartlarının neler olduğu hususları için bu tebliğleri incelemeleri gerekecektir.

Ayrıca, dış ticarette standardizasyon konusunda yukarıda yapılan sınıflandırma dışında kalan, "Araç Dış Lastiklerinin İthalatında Uygulanacak Esaslara İlişkin Tebliğ"in de incelenmesinde fayda vardır.

Bu tebliğlerin kapsamları ve uygulanmaları konusunda Gümrükler Genel Müdürlüğünden (İthalat ve Çevre Şube Müdürlükleri) daha detaylı bilgi alınabilir.

4- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat

İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında mevzuat, 4412 sayılı Kanun ile değişik 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun ve Kanuna dayanılarak çıkarılan Karar, Yönetmelik ve Tebliğlerden oluşmaktadır.

3577 sayılı Kanun, ithalatta haksız rekabet hallerinden dampinge ve/veya  sübvansiyona konu olan ithalatın sebep olacağı haksız rekabete karşı bir üretim dalının korunması ve/veya piyasanın bozulmasının  önlenmesi amacıyla yapılacak işlemlere, alınacak, idari, mali, ekonomik ve diğer önlemlere, gerekli ilke ve uygulama kararlarını verecek bir kurul oluşturulmasına ve bunun görevlerine ilişkin usul ve esasları kapsar.

Anılan mevzuat çerçevesinde, bu metnin hazırlandığı tarih itibariyle, Türkiye, menşe bazında ve bazı eşya için üretici firma bazında toplam 13 adet eşyanın ithalinde dampinge karşı vergi uygulamaktadır

Bu konuya ilişkin detaylı bilgi Gümrükler Genel Müdürlüğünden (İthalat Şube Müdürlüğü) temin edilebilir.

8-  İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında bir gümrük birliği oluşturan 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararında belirtilen “Ortak Ticaret Politikası” araçlarına uyum ve Dünya Ticaret Örgütünün Korunma Önlemleri Anlaşması çerçevesinde, İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri Mevzuatı kapsamında; 95/6814 sayılı İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri ile Kota İdaresi ve Tarife Kontenjanı Hakkında Karar, 95/6815 sayılı Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Karar, 95/6816 sayılı İkili Anlaşmalar, Protokoller ve Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında, Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Karar, 95/7348 sayılı Belirli Ülkeler Menşeli Malların İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 95/7608 sayılı Türkiye’nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Kararnameler çıkartılmıştır.

Bu Kararlara istinaden çıkartılan İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri Yönetmeliği ile Kota ve Tarife Kontenjanı Yönetmeliği, Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Yönetmeliği, İkili Anlaşmalar, Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında, Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma  Önlemleri Hakkında Yönetmelik ve tebliğlerde uygulamaya yönelik usul ve esaslar daha ayrıntılı olarak ifade edilmiştir.

95/7348 sayılı Karar ve bu Karar istinaden 1/11/1995 tarih ve 22450 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelikle getirilen gözetim veya korunma önlemleri, Dünya Ticaret Örgütü üyesi olmayan ülkelerden yapılacak ithalatta uygulanmaktadır. Bu çerçevede, Çin Halk Cumhuriyeti menşeli bazı ürünlere yönelik olarak gözetim ve korunma önlemi (kota) uygulanmaktadır. Genel olarak kotaya tabi eşya; ayakkabılar, seramikten ve porselenden sofra ve mutfak eşyası, gözetime tabi eşya; amonyum klorür, sitrik asit, antibiyotik hammaddeleri, boya ve boya müstahzarları, patlayıcı maddeler, polivinil alkoller, koruyucu eldivenler, ayakkabılar, porselen süs eşyası, cam eşya, bisikletler, oyuncaklar, oyun kağıtları ve çeşitli fırçalardır.

Özetle, ithalatçıların bilmesi gereken en önemli iki husus; ithalatta kota önlemine tabi eşya için Dış Ticaret Müsteşarlığınca (İthalat Genel Müdürlüğü) düzenlenecek İthal Lisansının, gözetim önlemine tabi eşya için ise yine Dış Ticaret Müsteşarlığınca (İthalat Genel Müdürlüğü) düzenlenecek Gözetim Belgesinin gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte ilgili gümrük idaresine ibraz etmeleridir.

Yukarıda belirtilen mevzuat ve bu mevzuat çerçevesinde yürütülen kota ve gözetim uygulamaları hakkında daha fazla bilgi Gümrükler Genel Müdürlüğünden (İthalat Şube Müdürlüğü – ithalat@gumruk.gov.tr) temin edilebilir.

Önemli Not: Genel olarak dış ticarette standardizasyon tebliğlerinin hükümleri ve kapsamları korunmakla birlikte, Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Yönetmeliği ve bu Yönetmelik eki Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğleri, Dış Ticaret Müsteşarlığınca (Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü) her yıl yeniden yayımlanmaktadır. Ayrıca, bu tebliğlerin kapsamı ve hükümlerinde yıl içinde değişiklikler yapılabilmektedir.

9- Tarife Kontenjanı Hakkında Mevzuat

Gerek 95/6814 sayılı İthalatta Gözetim ve Korunma Önlemleri İle Kota İdaresi ve  Tarife Kontenjanı Hakkında Karar gerekse Kota ve Tarife Kontenjanı Yönetmeliği uyarınca; tarife kontenjanı ile, uluslararası anlaşmalar çerçevesinde tek taraflı olarak ya da tercihli ticaret anlaşmaları gereğince belirli ülkeler menşeli bir mal ya da mal grubunun muayyen bir miktar ve/veya değeri için Bakanlar Kurulunca gümrük vergisi oranlarında indirim yapılmakta ya da muafiyet sağlanmaktadır.

Tarife kontenjanlarının kullanım usulleri Dış Ticaret Müsteşarlığınca belirlenmektedir.

Tercihli tarifeden yararlanan ve tarife kontenjanına konu olan maddeler Tebliğde belirtilen Gümrük kapılarından kontenjan doluncaya kadar başvuranlara tahsis edilmektedir. Ancak, gerekli hallerde tarife kontenjanının kullanımı, Dış Ticaret Müsteşarlığınca kota (bir takvim yılı veya muayyen bir dönem itibariyle yapılmasına izin verilen ithalatın miktar ve/veya değeri) düzenlemelerine tabi tutulabilmektedir.

Anlaşmalar çerçevesinde belirlenen kontenjanlar, anlaşma yapılan ülke/ülkeler menşeli mallar için geçerli olduğundan kontenjan konusu maddenin diğer ülkelerden ithal edilmesi genel hükümlere tabi bulunmaktadır.

Bu bağlamda; tarife kontenjanları kapsamında yapılacak ithalatta, Dış Ticaret Müsteşarlığınca (İthalat Genel Müdürlüğü) düzenlenecek İthal Lisansının gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte ithalatçı tarafından gümrük idaresine ibrazı gerekmektedir.

10-  Türkiye'nin Ticari Haklarının Korunması    

Türkiye"nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat diğer mevzuatlar gibi 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı gereğince üstlenilmiş ve Resmi Gazetede yönetmelik olarak yayımlanmıştır. Damping ve korunma önlemleri gibi dış ticaret politikası araçlarının iç pazarı korumaya yönelik olmasına karşılık, bu mevzuat hem iç pazarı korumaya yönelik hem de yurt dışı pazarlarda karşılaşılan ticari engelleri gidermeye yöneliktir. Başka bir deyişle ithalata yönelik olarak uygulanabileceği gibi ihracata yönelik olarak da uygulanabilmektedir. Bu mevzuatın diğer bir farklılığı malların yanı sıra hizmetlere de uygulanabilir olmasıdır.

Bu Mevzuatın amacı öncelikle diğer ülkeler tarafından uygulamaya konulan ticari engeller nedeniyle ülkemiz sanayi veya hizmetler sektörünü tehdit eden maddi zararın veya olumsuz ticari etkinin varlığının ve olayda ülke çıkarının mevcut bulunduğunun, ön inceleme sırasında, belirlenmesi halinde Kurulca yapılacak değerlendirme neticesi konunun incelemeye alınmasını ve bilahare ticari engeli uygulamaya koyan ülke veya ülkelerin sözkonusu uygulamalarına son vermemeleri veya ilgili ülke veya ülkelerle inceleme konusuna ilişkin bir uzlaşmaya varılamaması halinde gerekli görülebilecek ticari önlemlerin alınmasını sağlamaktır.

Başvuru

Türk pazarına etkisi olan bir ticari engel nedeniyle zarar gördüğüne inanan gerçek veya tüzel kişiler veya tüzel kişiliği haiz olmayan kuruluşlar ilgili sanayi adına Müsteşarlığa (İthalat Genel Müdürlüğü) ticari engel ve bu engelden doğan zarara ilişkin yeterli delilleri içermesi kaydıyla şikayet başvurusunda bulunabilirler.

Ayrıca, diğer bir ülke pazarında etkisi olan bir ticari engel sonucunda meydana gelen olumsuz ticari etkiyi iddia eden herhangi bir Türk müteşebbisi veya kuruluş bir veya birden fazla Türk müteşebbisi şikayet başvurusunda bulunabilir. Bu başvurunun da yeterli delilleri içermesi gerekir.

Bunlardan başka Müsteşarlıkça elde edilen bilgiler çerçevesinde re'sen de bir inceleme başlatılabilir.

Ön İnceleme

Yeterli delilin var olduğunun görülmesi halinde 45 günlük süre içerisinde Ön İnceleme yapılarak, inceleme yapılıp yapılmayacağı yönündeki öneri Genel Müdürlükçe Türkiye"nin Ticari Haklarını Değerlendirme Kuruluna sunulur. Bilgilerin tamamlanması için 45 günlük süre askıya alınabilir.

İnceleme

Kurul yapılan öneri neticesinde gerekli değerlendirmeleri yaparak incelemenin başlatılıp başlatılmayacağına dair bir karar verir. İnceleme başlatılmasına gerek olmadığı yönünde bir karar verilirse, bu husus şikayet başvurusunda bulunan kişiye yazılı olarak bildirilir.

Yeterli delil ve ülke çıkarı varsa Kurul inceleme başlatılması yönünde bir karar alabilir ve keyfiyet ilgili ülke veya ülke temsilcilerine bildirilir ve ayrıca bir tebliğ şeklinde Resmi Gazete'de yayımlanır. Tebliğ"de konunun bir özeti yer alır ve ilgili tarafların bilgi, belge ve görüşleri ile dinlenmeye ilişkin taleplerinin bildirileceği süre belirtilir.

İnceleme süresi 5 ay olup gerektiğinde Kurul tarafından 7 aya kadar uzatılabilir.

Tarafların Bilgi İstemesi, İnceleme Hakkı, Dinlenmesi ve İlgili Taraflarla Toplantı Düzenlenmesi

Şikayetçiler, ithalatçılar, ihracatçılar, ilgili ülke veya ülkeler inceleme neticesinde elde edilen ve gizli olmayan başlıca bilgileri yazılı olarak talepte bulunarak incelemek isteyebilirler.

İnceleme sonucundan doğrudan etkileneceğini belirten taraflar, Tebliğde belirtilen süre içerisinde yazılı olarak talepte bulunmaları kaydıyla dinlenebilecekleri gibi yine talepte bulunulması halinde tarafların görüşlerini ortaya koyabilmeleri amacıyla toplantı da düzenlenebilir.

Zararın, Zarar Tehdidinin, Olumsuz Ticari Etkinin ve Olumsuz Ticari Etki Tehdidinin Kanıtlanması

Zararın kanıtlanmasında Türkiye’nin ilgili pazara ilişkin ithalat veya ihracatının hacminde mutlak değerlerle veya söz konusu pazardaki üretime ya da tüketime göre nisbi önemli bir artış veya azalış ile fiyat düşüşlerini tesbit etmek için rakiplerin uyguladıkları fiyatlar ve üretim, kapasite kullanımı, stoklar, satışlar, pazar payı, fiyatlar, karlar, sermayenin geri dönüşü, yatırım ve istihdam gibi ekonomik faktörlerdeki değişim kullanılabilir.

Zarar tehdidinin kanıtlanmasında ise, Türk ürünlerinin rekabet içinde bulunduğu pazara diğer ülkelerden yapılan ihracatın artış hızı, menşe veya ihracatçı ülkedeki mevcut veya yakın gelecekte gerçekleştirilebilecek ihracat kapasitesi ve bu kapasiteden kaynaklanacak ihracatın Türk ürünlerinin rekabet içinde bulunduğu pazara yapılma ihtimali gibi hususlar dikkate alınır.

Olumsuz ticari etki ve olumsuz ticari etki tehdidinin kanıtlanmasında da yukarıda belitilen faktörlerden ilgili olanları dikkate alınır.

İncelemeye Son Verilmesi

Ülke çıkarı herhangi bir önlem alınmasını gerektirmiyorsa, inceleme Kurul tarafından sona erdirilir ve bu konudaki karar Resmi Gazete’de yayımlanır. Ayrıca diğer ülke ve ülkelerin tatmin edici görülen önlemler aldıklarının belirlenmesi ve bu nedenle karşı önlem gerekmemesi halinde inceleme Kurul tarafından askıya alınabilir.

Uzlaşma

İnceleme prosedürü sonucunda veya daha önceki bir süreçte ve uyuşmazlıkların çözümü prosedürü sırasında veya sonrasında uzlaşmaya varılmasının en iyi çözüm yolu olduğu anlaşılırsa prosedür askıya alınır ve görüşmelere başlanır. Diğer taraftan bir uzlaşma önerisi gelirse bu Genel Müdürlükçe Kurula iletilir ve Kurulun bu konudaki kararı Resmi Gazete’de yayımlanır.

Diğer Ülkelerin Aldıkları Önlemlerin İzlenmesi

Genel Müdürlük, ticari engele yol açan ülke veya ülkelerin söz konusu uygulamaların kaldırılmasını, askıya alınmasını ve amaçlandığı şekliyle uygulanıp uygulanmadığını izler ve bu durumların devamını haklı kılacak nedenlerin bulunmaması halinde ve ayrıca önlemin niteliğinin değişip değişmediğine yönelik olarak ilgili ülke tarafından istenilen bilgilerin verilmediği hallerde, Genel Müdürlük uygun görülen önlemin alınması önerisini Kurula intikal ettirir.

Alınabilecek Ticari Önlemler

İnceleme başlatılmasını müteakip, yükümlülüklerimiz öncelikle uluslararası danışma ve uyuşmazlıkların çözümü prosedürüne başvurulmasını gerektiriyorsa bu yol izlenir. Bu posedür sonuçları dikkate alınarak ve bunun haricinde kalan durumlarda inceleme sonuçları ve ülke çıkarının var olup olmadığı dikkate alınarak ticari engelden kaynaklanan zararı veya olumsuz ticari etkiyi ortadan kaldırmak amacıyla mevcut uluslararası yükümlülük ve prosedürlere aykırı olmayan her türlü önlem alınabilir. Bu kapsamda, ticari müzakereler çerçevesinde verilen tavizlerin askıya alınması veya geri çekilmesi (Bakanlar Kurulu Kararı ile) ve miktar kısıtlamalarının, ithalat ve ihracat koşullarını değiştiren ya da ticareti etkileyen diğer önlemlerin alınması kararlaştırılabilir.

11- İthalatçı Birliklerinin Kuruluşu, İşleyişi, Çalışma Sahaları, Organları, Üyelerinin Hak Ve Görevlerine Dair Karar

5.1.2002 tarihli ve 24631 sayılı Resmi Gazete

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Tanımlar

Amaç

Madde 1- Bu Karar’ın amacı; ithalatın milletlerarası antlaşmalar çerçevesinde ülke ekonomisi yararına düzenlenmesini teminen, ithal mallarının dünya fiyatları ve kalitesinde, süreklilik içerisinde ve kaynağından temin edilmek suretiyle, ekonomide rekabet gücünün artırılmasına yönelik olarak çalışmalar yapmak, uygulamayı yürütmek ve bu faaliyetleri izlemek, ithalatçılar arasında işbirliğini sağlamak ve aynı konuda faaliyet gösteren yerli veya yabancı kuruluşlarla ortak çalışmalarda bulunmak amacıyla, özel bütçelere sahip İthalatçı Birliklerinin kuruluş, işleyiş ve görevlerine dair usul ve esasları düzenlemektir.

 Tanımlar

Madde 2- Bu Kararın uygulanmasında; 

a) Bakanlık : Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanlığını

b) Müsteşarlık : Dış Ticaret Müsteşarlığını

c) Birlik : İthalatçı Birliğini 

ifade eder. 

İKİNCİ BÖLÜM

Birliğin Kuruluşu, Görevleri ve Üyelik

Kuruluş

Madde 3- Birlikler, Ek-1’de yer alan sektörlerde, aynı sektörde faaliyet gösteren 50 ithalatçının başvurusu üzerine Müsteşarlığın teklifi ve Bakanlık onayı ile kurulur. Ancak, bir sektörde birden fazla Birlik kurulamaz. Birlikler, kuruluşuna dair tebliğin Resmi Gazete’de yayımlanmasını müteakiben tüzel kişilik kazanarak faaliyete geçer. 

Görev

Madde 4- Birliklerin görevleri şunlardır: 

a) Sanayinin ihtiyacı olan ithal mallarının süreklilik içerisinde dünya fiyatları ve kalitesinde temin edilmesine yönelik bilgi toplamak, piyasa araştırması yapmak, bunları değerlendirmek, ilgililere rapor etmek,

b) Yurt içinde hizmet birimleri kurmak, uluslararası kuruluşlar ve dünya ticaretindeki gelişmeler hakkında üyelerini bilgilendirmek,

c) Üyeleri için danışma birimleri oluşturmak ve Birlik faaliyet alanına giren konularda araştırmalar yapmak veya yaptırmak,

d) Çevre, tüketici hakları ve taşımacılık gibi konularda çalışmalar yapmak,

e) İlgili kuruluşlar nezdinde üyelerini temsil etmek ve temaslarda bulunmak,

f) İthalatçılara bilgi yardım hattı oluşturmak ve bu çerçevede dış ticaret mevzuatına ilişkin konularda üyelerine bilgi vermek ve diğer muhtemel gelişmelerden üyelerini haberdar etmek,

g) Küçük ve orta boy işletmelere mevzuat ve bilgi desteği vermek,

h) Yurt içi ve uluslararası toplantı, seminer ve fuar düzenlemek,

ı) İthalat rehberleri, kataloglar ve süreli yayınlar hazırlamak ve yayımlamak,

i) Hizmet verecek taşınır ve taşınmaz mal almak, yaptırmak, satmak, kiralamak, rehin ve ipotek işlemleri tesis etmek ve bunlarla ilgili işleri yerine getirmek, amacı çerçevesinde, şirket, laboratuvar, test, muayene ve belgelendirme kuruluşu, vakıf, büro, tesis ve işletme kurmak,

j) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yapmak. 

Üye olma

Madde 5- İthalatçıların ithal ettikleri maddelerle ilgili Birliğe üye olmaları zorunludur. Gümrük idarelerince, gümrük beyannamelerinin tescilinde ilgili Birliğin onayı aranır. 

Organlar

Madde 6- Birliğin organları şunlardır: 

a) Genel Kurul,

b) Yönetim Kurulu,

c) Denetim Kurulu,

d) Genel Sekreterlik.

Genel Kurul

Madde 7- Genel Kurul; bu Kurulun toplantı tarihinden en az üç ay önce bu Karar’ın 5 inci maddesi hükümlerine göre üye olan Birlik üyelerinden teşekkül eder. 

Her üye kendi adına ve Genel Sekreterliğe ibraz edilen temsil belgesine dayanarak yalnızca bir başka üye adına vekaleten oy kullanabilir. 

Birliğe üye tüzel kişiler adına oy kullanacak gerçek kişilerin, bu tüzel kişileri temsil etme yetkisine sahip olduklarını ilgili mevzuat çerçevesinde belgelendirmeleri gerekir. 

Üyeler, şahıslarını veya firmalarını doğrudan ilgilendiren bir hususun müzakeresinde oy kullanamazlar. 

Olağan Genel Kurul, her yılın ilk dört ayı içinde, Yönetim Kurulunun çağrısı üzerine toplanır. Bu çağrı yılın ilk dört ayı içinde yapılmadığı takdirde Genel Sekreter söz konusu çağrıyı yapar. 

Genel Kurul, olağanüstü toplantıya, Yönetim Kurulu, Müsteşarlık veya Birlik üyelerinin en az üçte birinin yazılı isteği ile çağrılabilir. 

Genel Kurul toplantılarına davet, birinci fıkra hükmünde belirtilen üyelere, taahhütlü mektup gönderilerek ve gazetelerde ilan edilerek yapılır. Davet mektubunun, toplantı gününden en az onbeş gün önce gönderilmesi ve Yönetim Kurulunca belirlenen gündemin bildirilmesi şarttır. 

Genel Kurul toplantıları, üye tam sayısının yarısından fazlasının hazır bulunması ile yapılır. İlk toplantıda çoğunluk sağlanamadığı takdirde müteakip toplantıda çoğunluk aranmaz. Ancak Yönetim ve Denetim Kurulu asil ve yedek üye sayısı ile Divan Heyeti toplamı olan yirmibeş üyeden az sayıda üye ile toplantı yapılamaz. Genel Kurul kararları oy çokluğu ile alınır. 

Seçimler ile üyelikten çıkarmaya ait görüşmeler ve Genel Kurulun gerekli gördüğü konulara ait oylamalar gizli oy ile yapılır. 

Genel Kurul toplantılarına Müsteşarlıkça bir veya daha fazla temsilci tayin edilir. Temsilci Genel Kurul toplantısının bu Karar ve ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülmesinden Divan Heyeti ile birlikte sorumludur. 

Genel Kurul, üyeleri arasından seçilecek bir Divan Başkanı ve iki katipten oluşan Divan Heyeti tarafından idare edilir. Yönetim Kurulu asil üyeleri Divan Heyetine seçilemezler. Genel Kurul tutanakları, Divan Heyeti ve Müsteşarlık temsilcisi tarafından imzalanır. 

Genel Kurulun görevleri

Madde 8- Genel Kurulun görevleri şunlardır: 

a) Birliğin çalışma programını tespit etmek,

b) Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulu üyeleri ile yedek üyelerini seçmek veya değiştirmek,

c) Yönetim Kurulu veya üyeler tarafından usulüne göre gündeme ilave edilecek hususlar hakkında görüşmelerde bulunmak, karar vermek,

d) Yönetim Kuruluna gerektiği hallerde ilave görev ve yetki vermek,

e) Yönetim Kurulunca hazırlanan faaliyet raporunu, hesapları, bütçeyi müzakere ederek kabul veya reddetmek, Yönetim Kurulunu ibra etmek veya reddetmek. 

Yönetim Kurulu

Madde 9- Yönetim Kurulu, Genel Kurul tarafından Birlik üyeleri arasından iki yıl için seçilen dokuz asil üye ile Genel Sekreter, Genel Sekreterin yokluğunda ise kendisine vekalet eden yardımcısından oluşur. Genel Kurul ayrıca dokuz yedek üye de seçer. Genel Sekreter veya vekilinin oy hakkı vardır. 

Yönetim Kuruluna üye seçilebilmek için, son üç yıl içinde Birlik faaliyet alanına giren maddelerden ithalat yapmış olmak şartı aranır. 

Yönetim Kurulu üyeleri içlerinden bir başkan ve bir başkan vekili seçerler. Yönetim Kurulu’na, başkan veya başkan vekili başkanlık eder. Bir ithalatçı birden fazla Birliğin başkan veya başkan vekili olamaz. Yönetim Kurulu Başkanları, 2 yıl için seçilir. Aynı kişi, Yönetim Kurulu başkanlığına 2 dönemden fazla seçilemez. 

Yönetim Kurulu, ayda en az bir kez toplanır. Yönetim Kurulu Başkanı veya Genel Sekreter gerekli gördüğü hallerde Yönetim Kurulunu toplantıya çağırabilir. 

Birliği, Yönetim Kurulu Başkanı veya Başkan Vekili temsil eder. Ancak, Yönetim Kurulu temsil yetkisini Genel Sekretere de verebilir. 

Yönetim Kurulu en az beş kişi ile toplanır. Toplantılarda kararlar çoğunlukla alınır. Oyların eşit olması halinde Başkanın oyu çift oy sayılır. 

Geçerli bir mazereti bulunmadan ardarda üç defa toplantıya katılmayan üye Yönetim Kurulundan istifa etmiş sayılır. 

Yönetim Kurulu başkan ve üyelerinin temsil ettikleri şirketin merkezinin Birlik merkezinin dışında bir ilde bulunması halinde, sadece Yönetim Kurulu toplantılarına katılan üyelerin yol ve konaklama masrafları karşılanır. Birlik Yönetim Kurulu üyelerine bunun dışında herhangi bir ödeme yapılamaz. 

Yönetim Kuruluna seçilemeyecek olanlar

Madde 10- Taksirli suçlar hariç olmak üzere, ağır hapis veya altı aydan fazla hapis veya affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlardan veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hürriyeti bağlayıcı cezadan hüküm giymiş bulunanlar Yönetim Kuruluna seçilemezler. 

Seçilmiş olsalar dahi yukarıdaki fıkra kapsamına giren suçlardan hükümlü bulunduğu tespit edilenlerin üyelikleri kendiliğinden düşer. Seçilen üyeler, Yönetim Kuruluna seçilmelerine engel bir durumları olmadığını belgelemekle yükümlüdür. 

Yönetim Kurulu asil üyeliğinin boşalması halinde yerine ilk sıradaki yedek üye geçer. Yönetim Kurulu asil ve yedek üyelerinin toplam sayısı dokuzun altına düştüğü takdirde üyelerin tamamı için yeniden seçim yapılır. Seçime kadar Birlik işleri Genel Sekreter tarafından yürütülür. 

Yönetim Kurulunun görevleri

Madde 11- Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır: 

a) Birlik işlerinin yürütülmesi ile ilgili kararlar almak,

b) Birliğin çalışma programını uygulamak,

c) Genel Kurula sunulmak üzere teklifleri, raporları, bütçeyi ve hesapları hazırlamak,

d) Olağan ve olağanüstü Genel Kurul toplantılarının gündemini belirlemek, üyeleri bu Karar hükümleri dahilinde toplantıya çağırmak ve toplantıyı yapmak,

e) Birlik görevleri ile ilgili olarak Genel Kurulca kararlaştırılan işleri yürütmek,

f) Personel Yönetmeliği çerçevesinde kadroyu tespit etmek. 

Genel Sekreterlik ve Birlik personeli

Madde 12- Genel Sekreterlik Yönetim Kurulunun teklifi ve Müsteşarlık onayı ile atanacak bir Genel Sekreter, sayısı üçten çok olmamak üzere Genel Sekreterin teklifi ve Müsteşarlık onayı ile atanacak Genel Sekreter yardımcıları ve Birlik personelinden oluşur. 

Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcılığı görevine atanabilmek için 4 yıl eğitim veren fakülte ve yüksek okullardan veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksek okullardan mezun olmak şartı aranır. Genel Sekreter olarak atanabilmek için, uluslararası ticaret konuları ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında en az 10 yıl, Genel Sekreter Yardımcılığına atanabilmek için ise, bu kurum ve kuruluşlarda en az 5 yıl çalışmış olmak gerekir. Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcıları atandıkları şekle uygun olarak görevden alınırlar. 

Genel Sekreter, Birlik işlerinin ve personelin sevk ve idaresiyle görevli ve yetkili en üst amirdir. 

Birlik personelinin atama ve özlük haklarına ilişkin düzenlemeler personel yönetmeliğinde gösterilir. Birlik personeli doğrudan Genel Sekretere bağlıdır. 

Genel Sekreterin görevleri

Madde 13- Genel Sekreterin görevleri şunlardır: 

a) Bu Karar ve ilgili mevzuat çerçevesinde verilecek talimatların ve alınan kararların uygulanmasını sağlamak,

b) Müsteşarlıkla Birlik arasında koordinasyonu sağlamak,

c) Gerekli gördüğünde Yönetim Kurulunu ve Denetim Kurulunu, 7 nci maddede belirtilen halde Genel Kurulu toplantıya çağırmak,

d) Başkan veya Başkan Vekili ile birlikte yetkili organların toplantı gündemini hazırlamak ve bu toplantılara katılmak. 

Genel Sekreter bu görevlerin yürütülmesinden Müsteşarlığa karşı sorumludur. 

Denetim Kurulu

Madde 14- Birlik işlerini ve hesaplarını denetlemek amacıyla Birlik üyeleri arasından iki yıl süre ile iki asil ve iki yedek denetçi seçilir. 

Denetim Kurulunun görevi, mevzuat ve Genel Kurul kararı çerçevesinde Birliğin hesap, işlem ve faaliyetlerini devamlı ve düzenli bir şekilde denetleyip altı aylık raporlarla Müsteşarlığa bildirmek ve Genel Kurul için denetim raporları hazırlamaktır. 

Genel Sekreter ve Yönetim Kurulu, denetçilerin isteyecekleri her türlü bilgi ve belgeyi vermekle yükümlüdür. 

İthalatçı Birlikleri İcra Kurulu

Madde 15- Birlik Yönetim Kurulu başkanlarının bir araya gelmesiyle İthalatçı Birlikleri İcra Kurulu oluşur. Bu Kurul düzenli olarak 3 ayda bir birlikler arasında koordinasyonu sağlamak ve ortak karar alınması gereken hususları görüşmek üzere Birlik Yönetim Kurulu başkanlarının çoğunluğunun katılımıyla toplanır. İthalatçı Birlikleri İcra Kurulu’nun ilk toplantısı, tüm Birliklerin Yönetim Kurulu başkanlarının belirlenmesinden sonraki ilk üç ay içinde yapılır. İcra Kurulunun ilk toplantısında iki yıl süreyle görev yapmak üzere kendi aralarından bir Başkan ve bir Başkan Yardımcısı seçilir. Herhangi bir Birlik Yönetim Kurulu Başkanının çağrısı üzerine olağanüstü toplantı yapılır. Birlik Yönetim Kurulu Başkanlığı sona erenlerin, İthalatçı Birlikleri İcra Kurulu Başkanlığı veya Başkan Yardımcılığı kendiliğinden düşer. Kararlar oy çokluğu ile alınır. Oyların eşit olması halinde Başkanın oyu çift oy sayılır. İthalatçı Birlikleri İcra Kurulu’nun sekretarya hizmetleri, Başkanın seçildiği Birlik Genel Sekreterliğince yürütülür. İthalatçı Birlikleri İcra Kurulu toplantısında alınan kararlar Yönetim Kurulları için tavsiye niteliğindedir. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Genel Hükümler

Gelirler

Madde 16– Birliğin hesap dönemi takvim yılıdır. Birliğin gelirleri aşağıda sayılan kalemlerden oluşur. 

a) Giriş aidatı,

b) Yıllık aidat,

c) Nisbi aidat,

d) Hizmet karşılığı alınacak ücretler,

e) Diğer gelirler.

Giriş ve yıllık aidatlar ile nisbi aidatın miktar ve oranları Birlik Genel Kurulu tarafından, hizmet karşılığı alınacak ücretler ile diğer gelirler ise Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Belirlenen bu miktar, oran, ücret ve gelirler Müsteşarlığın onayından sonra yürürlüğe girer. Giriş aidatının alındığı yıl yıllık aidat alınmaz. 

Mevcut ve kurulacak Birlikleri desteklemek, Birlikler arası hizmet standardını sağlamak, hizmeti geliştirmek, ortak hizmet verecek taşınmaz mal almak, yaptırmak ve kiralamak ve bunların giderlerini karşılamak, ithalata dönük faaliyetlerde ortak hizmet verecek büro, vakıf, şirket, tesis ve işletmeler kurmak, kurulmuş olanlara iştirak etmek, Birlikler ile Müsteşarlık arasında bilgi akımı ve haberleşmeyi kolaylaştırıcı tedbirler almak, ortak yayın, araştırma, tanıtım ve eğitim faaliyetlerinde bulunmak gibi amaçların gerçekleştirilebilmesine yönelik tasarruflar dolayısıyla gerekebilecek hizmet ve idari giderler yanında, temsil ve ağırlama giderlerinin karşılanabilmesini teminen Birliklerin hesap yılı sonunda ortaya çıkan yedek akçelerden Müsteşarlığın belirleyeceği miktar ve nispetlerde yapılacak kesintilerden oluşmak üzere Müsteşarlık nezdinde Birliklerarası Ortak Fon oluşturulur. 

Birlik üyeleri, mali yükümlülüklerini süresi içerisinde yerine getirmek zorundadırlar. Yönetmelik hükümleri gereğince yapılan uyarıya rağmen yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerin üyelikleri sona erer. 

Denetim

Madde 17- Birlikler, Müsteşarlığın mali ve idari denetimine tabidir. 

Fesih

Madde 18- Birlik, gerekli görülmesi halinde Müsteşarlığın teklifi üzerine Bakanlık Onayı ile feshedilebilir. Feshedilmiş Birliğin mal varlığı ve faaliyetleri Müsteşarlıkça tespit olunacak diğer Birliklere aktarılır. 

İstisnalar

Madde 19- İthalat Rejimi Kararı, Yatırımlarda Devlet Yardımları ve Yatırımları Teşvik Fonu Hakkında Karar, Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimi kararları kapsamı dışında yapılan ithalata, bu Karar hükümleri uygulanmaz. 

Yetki

Madde 20- Bu Karar’da yer alan hususlara ilişkin tebliğler çıkarmaya, Kararda belirtilen izinleri ve talimatları vermeye, özel ve zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya ve gerekli önlemleri almaya, Birlik Yönetim Kurulunun teklifi ile irtibat büroları açtırmaya Müsteşarlık yetkilidir. 

Bu Karar’da yer alan hususlara ilişkin yönetmelikler Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulur. 

Geçici Madde 1- Birlik organlarının teşekkülüne kadar sekretarya hizmetleri Müsteşarlık tarafından tespit edilecek ilgili İhracatçı Birliği/Birlikleri tarafından yürütülür. 

Geçici Madde 2- Kuruluş Genel Kurul toplantısı, Birliğin kurulup faaliyete geçmesinden itibaren üç ay içinde Müsteşarlığın çağrısı ile yapılır. Kuruluş Genel Kurulu, toplanmasından önce bu Karar’ın 5 inci maddesi hükümlerine göre üye olan Birlik üyelerinden teşekkül eder. Kuruluş Genel Kurul Toplantısı gündemi Müsteşarlık tarafından hazırlanır. 

Geçici Madde 3- Birlik organlarının teşekkülüne kadar 16 ncı maddede belirtilen Birlik gelirlerinin miktar ve oranları Müsteşarlıkça tespit edilir. 

Yürürlük

Madde 21- Bu Karar’ın 5 inci maddesi hükmü bu Karar’ın yayımından 6 ay sonra, diğer hükümleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

Yürütme

Madde 22- Bu Kararı Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Devlet Bakanı yürütür.

EK-1

1- Tarım, İşlenmiş Tarım ve Orman Ürünleri Sektörü

2- Maden, Metal ve Metallerden Eşya Sektörü

3- Tekstil ve Konfeksiyon Ürünleri Sektörü

4- Kimya Sanayi ve Buna Bağlı Sanayi Ürünleri Sektörü

5- Makine Sektörü

6- Nakil Vasıtaları Sektörü

7- Elektrik ve Elektronik Eşya Sektörü

12- Hariçte İşleme Rejimi

Hariçte İşleme Rejimi (HİR), Dahilde İşleme Rejimi (DİR) gibi devletin ihracata tanıdığı teşviklerden biridir. Bu yöntemde, normal yoldan ithalatı yapılarak serbest dolaşıma girmiş malların Türkiye'den üçüncü ülkelere, geçici ihracına izin verilir.

Üçüncü ülke deyimi Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışındaki ülkeler ile Türkiye Gümrük Bölgesi üzerindeki serbest bölgeleri ifade eder. Serbest dolaşımdaki mal ise gümrük vergileri ödenerek veya teminata bağlanarak yurda giren eşyadır; başka bir deyimle serbest dolaşımdaki mal, millileşmiş maldır. İşleme; eşyanın montajı, işlenmesi, yenilenmesi veya tamir edilmesi ile benzeri işlemleri ifade eder. HİR'de teşvik unsuru, geçici olarak ihraç edilen mala tekrar yurda girişinde ithalden alınan vergilerden kısmen veya tamamen muafiyet tanınmasıdır. Serbest bölgedeki işleme faaliyetinde üçüncü ülke menşeli girdiler kullanılan ürünlerin ithalinde, söz konusu girdilere ait gümrük vergileri mevcut tarifeye göre ödenir. Hariçte işleme faaliyetinden yararlanmak için; Dış Ticaret Müsteşarlığı'ndan hariçte işleme izin belgesi almak gerekir. Mesela, garanti kapsamında veya tamir amacıyla yurtdışında işlem görmesi gereken mallarla ilgili müsaade için Dış Ticaret Müsteşarlığı'na başvurulmalıdır. Maden cevheri ve konsantrelerinin izabe edilmesi ve işlenmesi için hariçte işleme izni ihracatçı birliklerinden alınır. Hariçte işleme izin belgelerinin süresi azami 12 aydır; gerekçeli talep üzerine 1 yıla kadar ek süre verilebilir. Belgede öngörülen ihracat ve ithalatın bu süreler içinde yapılması gerekir.

Bazı hallerde HİR rejimi uygulanamaz. a) Ödenmiş ithal vergilerinin geri ödenmesine veya alınmış teminatın çözülmesine yol açan geçici ihracat b) Nihai kullanımlarından dolayı tam muafiyet tanınarak serbest dolaşıma giren mallar c) Vergi iadesini gerektiren veya ihracı nedeniyle tarım politikası çerçevesinde vergi iadesi dışında başkaca bir malî avantaj sağlanan eşyalar bunlardandır.

Görüldüğü gibi, HİR rejimi firmaların mükerrer vergi ödemesine mani olmakta; ama rant elde etmelerine cevaz vermemektedir. İşleme bedelinin karşılanmasında, HİR büyük kolaylık sağlıyor. Hariçte işlemeden doğan işçilik, navlun, sigorta vb. bedelleri, serbest dolaşımdaki eşya veya hariçte işlenmek üzere gönderilen eşyanın bir kısmı ile de ödenebiliyor. İşlem görmüş ürünler geri ithal edildiğinde, izin belgelerinin kapatılması amacıyla belge sahibi, işleme faaliyetinin izin belgesinde belirtilen üçüncü ülkede yapılmış olduğunu belge ile ispatlamalıdır.

İzin şartları arasında en anlamlısı, ülkemiz üreticilerinin ekonomik çıkarlarına ciddi bir zarar verilmemesidir. Bu son derecede haklı bir şarttır. Çünkü DİR'in aksine, HİR'de dışarıya işçilik bedeli ödemek zorundayız. Şayet dikkatli davranılmazsa, dış ticaretçiye kolaylık sağlayalım derken, ülkemiz imalatçısına zarar verilir.

Hariçte İşleme Rejimi kapsamında üçüncü ülkelerde işlenerek ithal edilmesi gereken ürünlerin yurda getirilmemesi halinde, bu ürünlerin üretimi için gönderilen eşyanın aynen geri getirilmesi gerekir. Aksi takdirde firmanın kambiyo hesabı açık kalır ve Kambiyo Mevzuatı hükümlerine göre, taahhüdünü yerine getirmeyen şirket cezalandırılır.

Yerinde kullanıldığında, HİR ülke ve firma bazında önemli tasarruf sağlayan bir yöntem. Yenisinin alınması halinde, çok pahalıya mal olacak makine, ekipman vs. tamir ettirilerek ucuza mal edilir. Mesela, ülkemizde tamiri mümkün olmayan bazı yedek parçaların Amerika'da bazen de Avrupa'daki merkezlerde tamir ettirilmesi, yenilerine göre çok daha az maliyetle ekonomik ömürlerinin uzatılmasını sağlar. Öte yandan, HİR sayesinde Çin, Hindistan gibi işçiliğin çok ucuz olduğu ülkelerin bu özelliğinden yararlanarak maliyetleri düşürmek, böylece dış ticarette rekabet avantajı elde etmek mümkün olur. Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimleri global ekonominin ülkemiz yasalarına yansımasıdır.

13- Dahilde İşleme Rejimi

Dahilde İşleme Rejimi (DİR), hammadde, aramalı, yardımcı malzeme veya ambalaj malzemesinin geçici olarak ithali ile işlenerek mamul hale getirildikten sonra ihraç edilmesidir. İhraç kaydıyla ithalatı yapılan mallara her türlü vergi, resim ve harçtan muafiyet veya ithalat sırasında alınan vergilerin iadesi şeklinde vergi teşviki tanınır.

DİR sayesinde ithal edilen mal, önemli bir maliyet kalemi olan Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu kesintisinden de muaftır. Ayrıca, ihraç taahhüdüne dayanılarak ithal edilen mallar ticaret politikasının oluşturduğu önlemlere tabi olmaksızın ithal edilir. Mesela AB mevzuatı tahıl, meyve ve sebze dahil dış ticarette her maddeye çok sıkı standardizasyon koşulu getirdi. DİR'e göre yapılan ithalatta hiçbir standarta uyma zorunluluğu yok.

DİR rejimi önemli bir ihracat teşvikidir. Devletimizin buradaki amaç ve hedefi; ihracatı geliştirmek, dış satımı yapılan maddelerin çeşitliliğini sağlamak, ürünlerimize uluslararası pazarlarda rekabet gücü kazandırmaktır. Sistemden yararlanmanın başlıca koşulu önce ithal konusu malın işleme tabi tutulması suretiyle ihracat taahhüdünde bulunmak, sonra da ihracatı fiilen gerçekleştirmekten ibarettir. İthal konusu malın işlenmesinden kasıt; bu malın montajının yapılması, kurulması, diğer malzemeyle birleştirilmesi veya başka şekilde üzerinde işçilik yapılması ile söz konusu malın yenilenmesi, düzenli hale getirilmesi ve tamir edilmesidir. İthalden doğan gümrük vergisi, her türlü fon, Katma Değer Vergisi ve varsa diğer vergilerle ilgili teminat olarak, gümrük idaresine banka teminat mektubu, hatta sadece bloke çek vermek yeterlidir. Yatırılan teminat, gümrük vergilerinin tamamını değil küçük bir kısmını kapsayacak şekilde tespit edilebilir. Aslında, DİR rejimi teşvik içinde başka teşvik içerir. Şöyle ki; ihraç edilen malın mutlaka ithal edilen hammadde, ara malı veya işletme malzemesinden yapılması şart değil. İhraç malının kabaca eşdeğer bir maldan imal edilmiş olması kâfidir. Bu bağlamda, DİR'e uygun dış ticarette önce ihracat sonra ithalat yapmak mümkündür. İlgili yasanın tanıdığı bu esnekliğin dahilde işlemeyi çok kolaylaştırdığı ve maliyeti olabildiğince düşürme ve kârlılığı artırma olanağı oluşturduğu çok açıktır.

Dahilde İşleme izin belgesi evvelce Dış Ticaret Müsteşarlığı'ndan alınırken, artık İhracatçı Birlikleri'nden alınabiliyor. Belgenin süresi 12 ay. Bu süre zarfında ithalatın yapılıp, ihracatın gerçekleştirilmesi gerekiyor. Bu sürenin yetmemesi halinde, 6 aylık bir ek süre daha verilebiliyor. Gemi inşa, komple tesis ve savunma sanayiine giren ürünlerin ihracına ilişkin mallarda belgede tanınan süre proje süresi kadardır. Görüldüğü gibi, sistemden iyi niyetle yararlanmak isteyenlere her türlü kolaylık tanınıyor. Ancak, madalyonun ters tarafına da bakalım. DİR bağlamında ithal edildiği halde, ihraç edilen mamulün bünyesine sokulmayan maddelerle ilgili olarak, alınmayan her türlü vergi, resim ve harçtan ağır parasal cezalarla birlikte tahsil edilir.

DİR'den yararlanmak için imalatçı, sanayici olmak mecburiyeti de yok. Bir malın dünyadaki alıcısını, Türkiye'deki üreticisini ve bu malı üretmede kullanılan hammadde, aramalı veya ambalaj malzemesinin nereden, kaça satın alındığını bilen, öğrenen bir kimse bu sistemden istifade edebilir. Yani, uluslararası piyasaları izleyen şirketler bu konuda da kendilerine avantaj sağlar. İhracat fiilen gerçekleştirildikten sonra, ihracatçı 3 ay içinde İhracatçı Birliği'ne başvurarak ihracat taahhüt hesabını kapatır. Birlik, taahhüt hesabını kapatması için vergisiz ithal edilen malın ihraç mamulünün bünyesine girdiğini saptamalıdır.

Dış ticareti meslek edinen firmalarımızın bu konudaki sistem ve teknikleri bilmeleri gerekiyor. Dahilde İşleme Rejimi de bunlardan birisi.

14- Antrepo Rejimi

Antreponun Tanımı

Madde 650 - Türkiye'ye deniz, kara (demiryolları dahil) ve hava yoluyla getirilen ve Türkiye'ye girmesi veya Türkiye'den transit geçirilmesi yasak olmayan yabancı memleket eşyasının; çıkış hükmünde olmak üzere ihraç edilecek milli mahsul va mamullerin; transit veya yeniden ihraç edilmek üzere gelen eşyanın konulduğu yerlerdir. (Gümrük Kanunu Madde 100)

Antrepoya Konabilecek Eşya

Madde 651- Yabancı memleketlerden Türkiye'ye gelmiş olup:

1- Yurda kesin veya geçici olarak sokulacak,

2- Geldiği Türk liman veya mahallinde başka bir araca yüklenerek yine bir Türk liman veya mahallinde veya yabancı bir memlekete transit veya aktarma edilecek,

3- Başka bir memlekete gönderilmek amacıyla Türkiye'den transit olarak geçilecek,

4- Türkiye'den transit geçirilmek üzere, ilk Türk liman veya mahalinde araca yüklenip sevkedildikten sonra Türk sınırlarından çıkmadan evvel transit edilmesinden vazgeçilecek,

5- Transit ve aktarma suretiyle gittiği bir Türk liman mahallinde hemen ithal edilmeyecek,

6- İlk gelişinde ithal, transit veya aktarma suretiyle sevki istenmeyecek veya bir süre için bu rejimlerden birine tabi tutulması imkansız görülecek,

7- Memlekete geçici olarak sokulduktan sonra süresi içinde tekrar yurt dışı edilmekten vazgeçilecek,

8- Diğer suretlerle gümrük denetlemesi altına alınması istenecek veya gerekecek eşya,

9- Çıkış hükmünde olmak üzere ihraç edilecek milli mahsul ve mamuller,

10- Yeniden ihraç edilmek üzere gelen eşya,

antrepoya konulabilir.

(Gümrük Kanunu Madde: 100,122)

Antrepo Cinsleri

Madde 652- Antrepolar genel, özel ve fiktif olmak üzere üç cinstir.

Ayrıca herhangi bir işciliğe tabi tutulacak ambalajlama veya maniplasyon yapılacak yerlerin antrepo olarak kabul ve tesisine Bakanlık yetkilidir.

I- Genel Antrepolar:

Özel antrepolara alınması gerekli eşya dışında kalan, antrepo sahibiyle birlikte diğer kişilere ait her çeşit eşya ve maddenin konulduğu yerler genel antrepodur.

PTT idaresinin sorumluluğu ve gümrüğün denetlemesi altında yabancı menşeli kolilerin konması için ayrılmış kapalı yerler de genel antrepo sayılır.

II- Özel Antrepolar:

Konulacak eşyanın tabiatlarına ve yapılacak faaliyetin özelliklerine uygun olarak yapılmış bulunan, parlayıcı, patlayıcı veya bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan veya muhafazaları özel tertip ve tesislere gerek gösteren eşya ve maddelerin konulduğu yerler ile rafineri tesisleri özel antrepodur.

Buralara alınan eşya ile diğer eşya ve malzeme de Bakanlığın izniyle konulabilir.

Özel antrepolara konabilecek eşya ve maddeler Yönetmeliğe ekli listede (Ek 3) gösterilmiştir. Ayrıca, muhafazları özel tertip ve tesislere gerek gösteren uçak ve gemi yedek parçalarının özel antrepolara konulmasına bakanlıkça izin verilebilir.

III- Fiktif Antrepolar:

Bakanlıkça uygun görülecek eşyanın, gene Bakanlığın izniyle konulduğu ve mal sahipleri veya temsilcileri tarafından temin ve tesis edilmiş yerler fiktif antrepodur.

Yabancı eşyanın teşhir olunduğu fuar veya sergiler de fiktif antrepo sayılır.

(Gümrük Kanunu Madde 101, 102, 103, 117)

Antrepoya Konulamıyacak Eşya

Madde 653- Aşağıda yazılı eşya antrepolara konulmaz.

1- Türkiye'ye girmesi veya Türkiye'den transit geçirilmesi yasak olan yabancı memeleket eşyası,

2- Bakanlık izni olmadan, gerek üzerlerinde, gerek iç veya dış ambalajlarında istihsal veya imal edildiği menşe memleketten başka yabancı memeleketler mahsulü ve mamülü olduğunu gösteren veya sandıran isim ve alametler taşıyan eşya,

3- Yerli mamul ve mahsullerimizde kullanılmak üzere ve bunların yabancı menşeli olduğunu gösterecek veya sandıracak, üzerleri yabancı dille basılı veya yazılı her türlü boş zarf, şerit, etiket, damga ve benzeri eşya (ihracatta kullanılacak olanlar hariç) ile Türkiye'de düzenlenebilecek belgeleri yabancı memleketlerde düzenlenmiş gibi gösterilebilecek yabancı firmalara ait üzerleri imzalı veya imzasız olsun boş faturalar (proforma faturalar hariç)

4- Sundurmalarda veya gümrüklerce izin verilen yerlerde kanuni süresini doldurduğu için tasfiyesi gereken veya sahipleri tarafından sundurmalarda gümrüğe terk edilen veya sundurmalarda yapılan yoklamalar sonunda fazla çıkan eşya,

5- Kaçak eşya, (Gümrük Kanunu Madde: 23, 100)

Özel Antrepolara Girecek Eşyanın Genel Antrepolara Konulamıyacağı
Madde 654- Mahiyetleri gereği özel antrepolara konması gerekirken genel antrepolara alınmak istenen eşya ve maddeler bu antrepolara sokulmaz.

Antrepo Açıp İşletilmesi
Madde 655- Genel ve özel antrepolar:

1- Özel kanunlarına göre antrepo açıp işletme tekelini haiz işletmler tarafından kendi tekel bölgelerinde,

2- Türk Hava Yolları İşletmesi tarafından gümrük olan hava alanlarında,

3- Özel kanunlarında antrepo açıp işletme yetkisi verilen kuruluşların antrepolarının bulunmadığı mahallerde veya bu kuruluşların antrepolarının yeterli olmaması hallerinde, Bakanlık veya diğer kamu kuruluşları veya belediyeler ve bunların yapamaması halinde de özel kuruluşlarca,

açılıp işletilebilir.

Ekonomik gereklilik ve dış ticaret politikaları gözönünde bulundurularak, antrepo tekelini elinde tutan işletmeler dışındaki kişilere de genel antrepo açma ve işletme izni Müsteşarlıkça verilebilir. Ancak bu şekilde izin verilmesinde ülkenin ekonomik şartları ve dış ticaret politikaları yanında antrepo işletecek özel kişiler ile, tüzel kişilerin yönetim kurulu üyelerinin hırsızlık, emniyeti suistimal, dolandırıcılık, yalan yere şahadet, yalan yere yemin, cürüm tasnii, iftira, irtikap, irtişa, ihtilas ve kaçakçılık cürümlerinden biri veya gümrük mevzuatının ihlali dolayısıyla hapis cezası veya aynı derecede cezayı gerektiren bir suçtan veya 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun yada 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna muhalefetten mahkum olup olmadıkları veya 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 344 ncü maddesinin 1 ila 6 ncı bentlerinde belirtilen fiilleri işleyip işlemedikleri ve ayrıca ticari ve mali kapasiteleri de gözönünde bulundurulur.

Yukarıda (3) numaralı fıkrada belirtilen antrepolar Bakanlığın izniyle açılabilir.

Özel antrepo açılabilmesi için o mahaldeki gümrük idaresinin her türlü gümrük işlemlerini yapmaya yetkili bulunması gerekir.

(Gümrük Kanunu Madde:101, 102)

Antrepolarda Aranacak Şart ve Nitelikler

Madde 656-Genel ve özel antrepo olarak kullanılacak binalar ile eklentilerinde Bakanlıkça aşağıdaki nitelik ve şartlar aranır:


1- Eşyanın iyi saklanmasına, yangından korunmasına ve kaçakçılığın önlenmesine elverişli olmak ve fenni surette yangın söndürme düzenine haiz bulunmak,

2- Gereği gümrük idaresince kabul edilen giriş ve çıkış kapılarından başka bütün kapı ve menfezleri eşya çıkarılmasına uygun olmayacak şekilde kapatılmış olmak,

3- Eşyaların tahmil ve tahliyesini zorlaştırıcı konumda olmamak, tehlike arzeden maddelerin depolonacak olması halinde diğer binalardan oldukça ayrı bulunmak,

4- Antrepo binası ve eklentilerinin, Devlet Hazinesinin haklarının korunmasını sağlamak üzere yetkili gümrük memurlarınca içerden ve dışardan yapılacak kontrolun kolaylıkla yapılmasına elverişli olmak, keza hava muhalefetiyle zarar görmeyecek, kapalı yerlere alınamayan sadece ağır ve hacimli eşyanın konulması kaydıyla genel antrepo binalarının mütemmimi durumundaki üstü açık sahaların etrafının içeriden dışarıya eşya çıkarılmasına imkan vermeyecek şekilde yüksek duvar veya kalın demir parmaklıklarla çevrilmiş olmak,

5- Deniz kenarında, demiryolu hattı üzerinde veya havayolları vasıtalarının kaldıkları veya indikleri meydan veya limanlarda, yahut taşıt araçlarından yollanacak eşyanın geçeceği yollar ve girip çıkması bakımından gümrük denetlemesinin kolaylıkla yapılmasına elverişli durumda ve yerde bulunmak,

6- Eşyanın antrepo içinde kolaylık ve emniyetle nakli,istifi, tartılması, ölçülmesi gibi, hizmetlerin yapılmasına ve nakil araçlarına yükletilmesine ve bunlardan boşaltılmasına yarayan gerekli fenni tesisler, alet ve cihazlarla donatılmış olmak,

7- Gereğinde Bakanlığın izniyle içinde özel kabineler açılmasına, yıkama, temizleme ve teşhir yerleri tesisine uygun bulunmak,

8 - İçerisine bol ışık girecek surette yapılmış ve ayrıca fenni aydınlatma düzenini haiz bulunmak,

9 - En aşağı bir muayene yeri olmak,

10 - Rezerveli eşyanın konulması için kapalı, kilitli ( çifte anahtarlı ) özel yerleri (rezerve yeri) olmak,

11 - Ufak veya kıymetli eşyanın saklanmasına özel rafları ve kilitli dolap ve kasaları bulunmak,

12 - Gümrük ve gümrük muhafaza memurlarıyle, antrepo işletmesi memur veya hizmetlilerinin çalışma ve gözetimine elverişli özel büroları ve yerleri olmak,

13 - Özel antrepolarda, yukarda yazılı olanlardan başka;

a) Tahsis edilecekleri eşya ve maddelerin özelliklerine göre iyi muhafaza ve tehlikelerinin önlenmesi bakımından gerekli teknik tesisler ve araçlar bulunmak,

b) Araçlarından tank ve depolara ve buralardan araçlara sıvıların kolaylık, emniyetle boşaltılmasına yarar, gerekli teknik tesisat vücuda getirilmek,

c) Antrepo ve eklentilerinin etraflı bir duvarla veya içerden dışarıya bir şey çıkarılmasına imkan vermeyecek suretle kalın demir parmaklıkla kapatılmış olmak ve bu yer içinde gümrükle ilgisi olmayan tesisat bulunmamak,

d) Tankların su boşaltmaya mahsus ve bir kişinin içine girip temizlik yapmasına uygun bir deliği ile, biri sıvının tanka girmesi, diğeri çıkması için iki ağzı ve tepelerinde üç ölçü deliği ve bu deliklerin yanına yarıyacak yatık düz basamaklı ve iki tarafı korkuluklu veya parmaklıklı bir merdiveni veya bir köprüsü bulunmak, grup halindeki tankların üstlerinden birbirlerine aynı şekildeki köprü ile bağlanmak,

e) Sıvıların tanklara sevkini veya tanklardan çıkarılmasını sağlayan borular ya tamamen toprak üstünde yahut üstü açık hendek içinde ve her tarafları kolaylıkla görülebilecek şekilde döşenmiş olmak, (bu boruları antrepo içindeki yollardan geçirilmesi zorunluluğu olduğu takdirde üzerlerine konacak demir kapakları istenildiği zaman kolaylıkla açılıp borular götürülebilecek şekilde yapılmak),

f) Boruların bir bakışta verici ve alıcı oldukları anlaşılabilmesi için ayrı ayrı renklere boyanmış veya işaretlenmiş olmak ve üzerlerindeki vana muslukları kurşun mühürle mühürlenebilecek şekilde yapılmış bulunmak,

g) Tanklara alınan ve tanklardan çıkarılan ve içerisinde bulunan akaryakıtların miktarlarını daimi surette gösteren fenni cihazları bulunmak,

14- Yeni kurulacak özel antrepolarda ayrıca aşağıda gösterilen nitelik ve şartlar da aranır ve Bakanlıkça lüzum görülmesi halinde halen kurulu olup faaliyet gösteren özel antrepolarda bu nitelik va şartlar, aranabilir:

a) Gemilerden tanklara mal alınmasında beyaz mal (Benzin, Gaz ve Motorin).siyah mal (ince, orta ve ağır Mazot) için ayrı ayrı ana giriş borusu bulunmak,

b) Peşpeşe mal basma sistemi uygulanan antrepolarda, ana giriş borusundan tanklara malın sevki için taşıtma merkezi (Manifold) tesis etmek,

c) Beyaz mal için kullanılan ana giriş borusunda malın akışını ve rengini görebilmek için, ana borunun dağıtım merkezine yakın uygun bir yerine cam gözetleyicisi (Sayt claas),

Aynı borudaki malın niteliğini tayin edebilmek için takriben 100 metre mesafede iki yerinde örnek alma yeri,

Boru hattındaki malın ikinci bir mal ile basılmasında bu malların birleştiği yerde birinci kulübeye gelişini ihbar eden bir dedektörü, bulunmak,

d) Ağır mazot, (Hevi fuel oil) in konulduğu tankların ve boru hatlarındaki malın donmasını ve sirkülasyonunu sağlamak amacıyla (Serbantin) ısıtıcı bulunmak, (Gümrük Kanunu Madde: 50, 103,105, 108, 3/3953 sayılı tüzük:34)

İstenen Şartları Taşımayan Antrepolar

Madde 657- yukarıdaki maddede yazılı nitelik ve şartları haiz olmayan genel ve özel antrepo sahiplerine, Bakanlıkça antrepo açma ve işletme izni verilmez. Tekel hakkını elinde bulunduran işletmeler ile Bakanlığın izniyle antrepo açıp işletmekte bulunan resmi ve özel gerçek ve tüzel kişiler, antrepolarında bu şartlardan bir kısmını yerine getirmemiş bulunuyorsa bunların bir an evvel tamamlanması zorunludur.

Antrepo İşletmeleri Tarafından Uyulması Zorunlu Hususlar

Madde 658- Antrepo tekeline ait bulunan işletmelerle, Bakanlığın izni üzerine antrepo açıp işleten resmi ve özel gerçek ve tüzel kişiler:

1- Antrepo tesisatı ve inşaatında, sonradan husule gelecek arızaları tamir etmeğe, gümrük haklarının emniyetle korunması ve hizmetlerin çabuk yapılması bakımından Bakanlıkca zamanla gerekli görülen tesis ve değişiklikleri yapmağa ve ileri tekniğin meydana getirdiği aletleri ve cihazları sağlamağa ve gümrüğün izni olmadıkça var olan tesisleri hiç bir suretle değiştirme, genişletme veya azaltmamaya,

2- Antrepolar içinde gümrük işlemleri antrepolar dışında gümrük denetlemesi ve gözetimi ile görevli gümrük ve gümrük muhafaza memurları için çalışma büroları ve gözetleme kulubeleri yaparak bunların aydınlatma, ısıtma, kırtasiye, matbua, telefon ve görevle ilgili diğer ihtiyaçlarını sağlamaya,

3- Antrepolarında devamlı olarak görevlendirilmiş gümrük ve gümrük muhafaza memurlarının, Kanuni ve sıhhi izinleri de dahil olmak üzere, devletten almakta oldukları derecede maaş, ücret, ödenek vesairenin brüt tutarlarını ilgili gümrük veznesine aydan aya peşinen ödemeye, ayrıca özel antrepolardaki memurlara altı ayda bir ücretsiz olarak bir tulum elbise, bunlara ek olarak akaryakıt depolarında üç senede bir yine parasız bir meşin ceket sağlamağa ve buralara kadar gidip gelme taşıt masraflarını ödemeye veya emirlerine bir araç sağlamaya, antrepolar, şehir merkezine uzakta bulunduğu takdirde, lojman sağlamaya veya antreponun bulunduğu yerde lojman varsa vermeğe,

4- Tutacakları giriş, çıkış, kayıt ve muhasebelerini bu Yönetmelikte ana hatları belirtildiği üzere gümrük denetlemesini sağlayacak şekil ve usullere uygun surette yürütmeğe,

5- Antrepoyu ilerde Bakanlığın izni ile kısmen veya tamamen kapatmak istedikleri takdirde, mevcut malları her türlü masraf kendilerine ait olmak üzere Bakanlıkça gösterilecek diğer bir antrepoya taşımağa, aksi halde bunlar gümrüklenerek ithal veya yabancı memlekete ihraç veya aktarma veya transit suretiyle antrepodan tamamen çıkarılıncaya kadar sorumluluk ve taahhütlerine devam etmeğe,

6- Bakanlık veya ona bağlı, o yerin yetkili gümrük idaresi tarafından yapılacak gerekli diğer tavsiye ve istekleri yerine getirmeye,

mecburdurlar.

Bakanlık, genel ve özel antrepo açma ve işletme izni vereceği gerçek ve tüzel kişilerden, Gümrük Kanununa göre aranacak vergi, resim ve ceza haklarını korumak üzere uygun göreceği maktarda teminat isteyebilir.

(Gümrük Kanunu Madde: 50, 101, 104, 105, 106)

Antrepo işleticileri ve kullanıcıların gümrüğe karşı sorumluluğu

Madde 659- Genel ve özel antrepo işleten işletmeler ile diğer resmi ve özel gerçek ve tüzel kişiler, antrepolarına alınan eşyanın girerken gümrükçe tespit edilen miktarı üzerinden ve eğer bu tespit yapılmamışsa konişmento, fatura veya menşe şahadetnamesi gibi, kanuni belgelerinde yazılı miktarları üzerinden, antrepoda eşya değiştirilmesinden, gümrük idaresine karşı mali bakımdan sorumludurlar.

Genel antrepoların özel kabinlere ayrılmış şekilde inşa edilmesi ve buraların anahtarının kullanıcı tarafından muhafaza edilmesi halinde, özel kabinlerin kullanımından kaynaklanan sorumluluk, eşya üzerinde mülkiyet ve her türlü tasarrufta bulunma hakkına sahip olan kullanıcıya aittir.

Bu sorumluluk, Kaçakçılığın Men ve Takibine dair kanun hükümleri saklı kalmak üzere, eşyanın gümrükçe tespit olunan veya belgelerinde ve antrepo beyannamesinde yazılı miktarına ve cinsine göre eksiklik veya değişiklik zuhur etmesi halinde, bunlara ait gümrük vergilerinin ve cezaların tazminat olarak ödenmesini kapsar.

Ancak,

a) Eşyanın tabiatından doğan kayıp ve fireler,

b) Gümrüğün denetlenmesi altında antrepoda yapılan temizleme, ayıklama ve kalburlama gibi ameliyelerden ileri gelen eksiklikler,

c) Antrepo işleticilerinin ve özel kabinler tesisi suretiyle işletilen genel antrepolarda kabinlerin kullanıcılarının kusur ve hatalarından meydana gelmediği gümrük idaresine ispat edilen yanma, kaybolma, çalınma ve diğer haller dolayısıyla meydana gelen eksiklikler,

için bu sorumluluk sözkonusu olmaz ve bu eşya için gümrük vergileri aranmaz.

Bununla beraber, eşya gümrük vergileri de dahil olduğu halde sigortalanmış ve sigorta sözleşmesine göre bu vergileri sigorta şirketinden tazminat olarak alınmış bulunuyorsa, bu gibi noksanlık ve eksikliklere ait gümrük vergileri sigorta ettirenden veya lehine ettirilenlerden alınır.

Tabiatları gereği fire veren eşyaya ait gümrük idaresince kabul edilebilecek fire nispetlerini gösterir cetvel Yönetmeliğe eklidir. (EK:10)

Antrepolarda yapılmasına gümrükçe izin verilen elleçlemelerden dolayı noksanlaşan maddelerden Müsteşarlıkça lüzum görülenlerin fire ve zaiyat nispetleri gümrüklere ayrıca bildirilir.

(Gümrük Kanunu Madde:109)

Antrepo Sahiplerinin Verecekleri Taahhütname

Madde 660- Bakanlığın izniyle genel veya antrepo açıp işletecek gerçek ve tüzel kişiler bu Yönetmelikte yazılı zorunlulukları yerine getireceklerine dair formülüne uygun ve Noterden onaylı bir taahhütnameyi işlem bakımından bağlı olacakları gümrük idaresine verirler. (Ek 69/A)

Yine Bakanlık, sözü edilen gerçek ve tüzel kişilerden buralara konacak eşyadan aranacak vergi, resim ve ceza haklarını korumak üzere uygun göreceği teminatı da isteyebilirler.

(Gümrük Kanunu Madde: 104)

Antrepo Açmak İçin Başvurma Şekli

Madde 661- Genel veya özel antrepo açıp işletmek isteyenler, izin almak için Bakanlığa bir dilekçe veya yazı ile başvurarak şu belgeleri de birlikte verirler.

1- Antrepo binasının ve eklentilerinin yerini, cinsini, alanını ve hacmini, tank ve büroların iç ve dış tertiplerini gösteren resmi bir fen kurulundan onaylı plan veya krokileri ile antrepo bina ve eklentilerinin iç ve dış fotoğraflarını,

2- Tasarruf ve intila senetlerinin veya kira sözleşmelerinin aslı veya noterden onaylı örneklerini,

Devlet işletmeleri tarafından açılıp işletilecek antrepolar için de, bu işletmelerin bağlı olduğu Bakanlıkça, yukarıda yazılı plan ve kroki belgeler verilmek veya gösterilmek suretiyle Bakanlığın oluru alınır.

Bakanlıkça Yaptırılacak İncelemeler

Madde 662- Yukarıdaki maddede belirtildiği şekildeki başvurmalar ve verilecek plan veya krokiler üzerine Bakanlıkça yerinde incelemeler yaptırılmak, antrepo bina ve eklentileri ile tesisatın 656 ıncı maddede belirtilen vasıf ve şartları haiz olduğu görüldüğü takdirde, başvuranlardan 660 ncı maddede yazılı taahhütname alınmak ve devlet işletmelerinin açaçakları antrepolar hakkında da bağlı oldukları Bakanlığa olumlu cevap verilmek suretiyle buralara gümrüksüz eşya konulmasına izin veya muvafakat edilmiş olur ve bundan sonra antrepoda, çalışacak gümrük memurlarının ataması yapılarak işletene bildirilir.

Antreponun Devri
Madde 663- Genel veya özel bir antreponun başkasına devri, Bakanlığın izniyle olur.

Bakanlıkça devre izin verilebilmesi için, devretmek isteyenin taahhütleri tamamen yerine getirmiş olması ve devir alacak olanın da gerek antrepoda var olan, gerek sonradan konacak eşya ve maddeler dolayısıyla terettüp eden yükümlülük, sorumluluk ve diğer taahhütleri yüklenmesi ve 660 ncı maddede yazılı taahhütnameyi vermesi gerekir.

Sahiplerinin İsteği Üzerine Antreponun Kapatılması
Madde 664- Açtıkları özel veya genel antrepoları tamamen veya kısmen kapatmak isteyenler, bu isteklerini ve gerekçelerini yazılı olarak Bakanlığa bildirirler.

Tamamiyle kapatılacak antrepolara yeniden eşya konmasına izin verilmez. Ve varsa mallar, her türlü masrafı antrepo sahiplerine ait olmak üzere Bakanlıkça gösterilen diğer antrepolara nakil veya yabancı memleketlere ihraç veyahut gümrüklenerek yurda ithal olunur.

Bu işler yapılıncaya kadar antrepo sahiplerinin taahhüt ve sorumluluğu devam eder.

Bakanlık Tarafından Antrepo İşletme İzninin Geri Alınması
Madde 665- Bakanlık taahhütlerini ve bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen antrepo sahiplerine duyuru yaparak tayin edeceği uygun bir süre içinde bu ödevlerini yerine getirmelerini aksi halde verilen süre sonunda işletme hakkının geri alınacağını bildirir. Antrepo sahipleri buna rağmen istenen şeyleri belirli süre içinde yapmadıkları takdirde, Bakanlık tarafından verilmiş işletme izni geri alınır ve antrepolarındaki mallar hakkında yukardaki maddenin 2 inci ve 3 üncü fıkraları hükümleri uygulanır.

Devlet işletmelerine ait antrepolarda bu Yönetmelikte yazılı hususlara uyulmadığı saptanırsa, durum Bakanlık kanalıyla işletmenin bağlı bulunduğu Bakanlığa bildirilir.

Bakanlık Müfettiş, Müfettiş Muavini, Kontrolör ile Gümrük Amirleri veya yetkili kılınacak memurlar tarafından denetleme neticesi suistimal ve yolsuzluk (kaçakçılık gibi) hallerin tesbiti sonucunda antrepo işleten firmanın müsaadesinin iptali gerektiğinden, bir süre verilmeksizin kapatılır.

İKİNCİ BÖLÜM
Antrepolara Eşya Alınması

Beyan Zorunluluğu

Madde 666 - Gerek getirildikleri araçlardan gerekse liman boşaltma araçlarından doğrudan doğruya veya sundurmalara çıkarıldıkları takdirde Kanunun 52 inci maddesindeki 4 aylık süre içinde veya diğer suret ve nedenlerle antrepolara konulmak istenilen eşyanın,

1- Sahipleri, vekilleri veya kanuni temsilcileri,

2- Taşıyıcıları (eşyayı yabancı memleketlerden getiren devlete veya özel kuruluşlara ait deniz, demir ve havayolları işletmeleri, bunlar dışında kalan deniz ve kara nakil araçları sahipleri, vekilleri veya kanuni temsilcileri) tarafından gümrük idaresine 3 nüsha Antrepo Beyannamesi ile beyan olunması zorunludur. (Ek 26)

3 - Hava yoluyla yapılacak transit ve aktarma yük taşımacılığında:

a) Eşyanın sundurma veya antrepoya konulmaksızın bir uçaktan diğer bir uçağa nakledilmesi durmunda herhangi bir işleme tabi tutulmadan muayene memuru denetiminde, kolcu gözetiminde transitinin sağlanması, Ankara, İzmir, Adana ve Antalya'ya transiti yapılacak eşya 48 saat içinde yüklenecekse hiç bir işleme tabi tutulmaması,

b) Sundurma ve antrepoya konulduktan sonra transit edilmek istenilen eşya, gümrüğe manifestoyla beyan olunarak giriş ve çıkış işlemlerinin müfrez manifesto üzerinde yapılması, eşya transit sundurmasına girecekse müfrezen işlem yapılması (Gümrük Kanunu Madde 53/2, 107)

Beyannamelerde Gösterilecek Bilgiler

Madde 667 - Yukarıdaki maddeye göre düzenlenecek beyannamede tarifeye uygun olarak eşyanın cinsi, nevi ve niteliği gösterildikten başka;

a) Beyan sahibinin adı, soyadı, açık adresi ve imzası,

b) Eşyayı getiren aracın adı, kumpanyası ve seferi, manifesto numarası ve tarihi,

c) Eşyanın menşei,

d) Eşya kaplarının adedi, cinsi, marka ve numarası, ( döküm halinde olanların vagon veya kayık gibi içinde bulundukları araçların numarası)

e) Eşyanın kıymeti ile saf olmayan ağırlığı ve gümrük vergisi başka ölçüler üzerine konulmuş ise, bu ölçülere göre miktarları;

Hakkında bilgi verilir.

Beyan edilecek kıymet, eşyanın gümrük vergisine esas olan normal kıymeti veya fatura fiyatıdır.

Eşyanın varsa faturası ve menşe şehadetnamesi gibi belgeleri de muayene memurunca incelendikten ve beyannamenin numara ve tarihi bu belgelere şerh verilerek imzalandıktan sonra geri verilmek üzere antrepo beyannamesine iliştirilir. (Gümrük Kanunu Madde 107)

Beyannamelerin Düzenlenmesi ve Tescili

Madde 668 - Çeşitli manifestolara dahil eşya ile başka başka antrepolara konulacak eşya, bir antrepo beyannamesiyle beyan edilemez.

Her eşya sahibi, aynı manifestoya giren ve aynı antrepoya kaldırılmasını isteyeceği eşyası için bir beyanname verebilir.

Ancak, ilk giriş gümrüğüne tek bir manifestoya kayden gerek hava yolu, gerekse deniz yolu ile gelen eşyanın ağırlık ve hacim yönünden tek bir kara taşıtıyla taşınnmasının mümkün olmadığı hallerde; tek bir aktarma beyannamesi kapsamında ve bir kaç manifestoya kayden antrepoya konulmak üzere getirilen sözkonusu eşyanın aynı fatura muhteviyatı olması ve antrepo beyannamesinin verildiği tarih itibariyle bu eşyayı taşıyan taşıtların tamamının gelmiş olması koşullarıyla tek bir antrepo beyannamesine istinaden aynı antrepoya alınabilir.

Taşıyıcılar da, verecekleri antrepo beyannamelerinde bu esaslara uymakla zorunludurlar. Bunlar gönderilenleri bilmedikleri taktirde, her konişmento için ayrı birer beyanname verirler.

Beyannameler gümrük manifesto servisleri tarafından incelenerek bu Yönetmelikte belirtildiği şekilde düzenledikleri görülür ve kapsadıkları eşyanın antrepoya alınmasında sakınca veya engel olmadığı anlaşılırsa tescil olunur.

Beyannamelerin Göreceği İşlemler ve Eşyanın Denetlenmesi

Madde 669 - Tescil olunan antrepo beyannameleri idare amiri tarafından, kapsamı eşyanın muayenesine gerek görüldüğünde muayene memuruna, aksi takdirde kolcuya havale edilir.

Zorunluluk olmadıkça antrepo beyannameleri ile yapılan beyanlara itibar olunur ve eşya açılıp yoklanmaz . Şukadar ki, beyana göre şüpheli görülen kaplarla, rezerveli eşya ve beyan ve antrepo sahipleri tarafından muayanesine gerek gösterilen kaplar muayene mamurunca açılarak giriş muayanesindeki usullere göre denetlenir.

Bu denetleme, eşya sundurma veya gümrükçe izin verilen yerlerden antrepoya kaldırılıyorsa, buralarda, doğrudan doğruya antrepoya alınıyorsa antrepoda yapılır.

Eşya, kolcu, varsa sahibinin gözetim ve eşliğinde usulune göre antrepoya nakil ve teslim edilir.

Yukardaki işlemler, antrepo beyannamelerinin 3 nüshası üzerinde de yürütülür.Birinci nüshası idarede alıkonulur. İkinci nüshası antrepo memurlarına ve üçüncü nüshası da ordina yerine geçmek üzere beyan sahibi veya vekili veya temsilcisine verilir. Ordino sundurmada kalır. Antrepo beyannameleri eşyanın çıktığı sundurma ve yerlerde çıkış belgesi ve alındığı antrepolarda da giriş belgesi yerine geçtiğinden çıkış ve giriş kayıtları bu belgelere göre yürütülür. (Gümrük Kanunu Madde 107)

Eşyanın Antrepoya Girişi, Kayda Geçirilmesi ve Muhafazası

Madde 670 - Eşya antrepoya, gümrük idaresinin denetimi altında alınır. Bu denetlemeyi gümrük adına, antrepoda görevlendirilmiş olan gümrük kontrol memuru yapar.

Antrepoya alınan eşya, Antrepo Giriş Defterine kaydolunur (Örnek 27). İşlemi fazla olan antrepolarda, ayrıca Marka Defteri ile eşyanın girdiği istifi gösterir alfabetik Repertuvarda tutulur.

Antrepo giriş defterine başlıca :

1- Giriş sıra numarası,

2- Giriş tarihi,

3- Eşya diğer bir antrepodan geliyorsa oraya giriş tarihi,

4- Antrepo beyanname numarası,

5-Antrepo beyannamesi tescil tarihi,

6- Eşya sahibi, vekili veya temsilcisi,

7- Konişmento numarası,

8- Eşyayı getiren nakil vasıtasının adı, cinsi, seferi, kumpanyası,

9- Manifesto numara ve tarihi,

10 - Kapların sayısı, cinsi, markası ve numarası,

11-Eşyanın beyannamsine veya belgelerine göre cinsi, daralı ve vergiye esas olan ağırlığı ile vergiye esas olan kıymeti,

12 - Antrepodan çıkış tarihi,

13 - Antrepo çıkış defteri sıra numarası,

14 - Düşünceler,

sütunu bulunur.

Eşyanın bu deftere kaydıyla ve antrepoda muhafazasında sundurmalar bölümünde belirtilen esaslar uygulanır.

Kırık veya tamire muhtaç kaplar ile dağınık eşya antrepolarda gümrük ve antrepo işletmesinin ortak kilidi altında ayrı bir yerde muhafaza altına alınır ve durumu tutanakla tespit olunur.

Sahiplerince Eşyanın Gözetim Altında Bulundurulması ve Mühürlenmesi
Madde 671- Antrepolara alınacak eşyanın muayenesi bittikten sonra istifine veya rezerve yerine veyahut muhafaza edileceği raflara veya dolaplara konmasına kadar, istenilirse, mal sahibi veya onun adına harekete yetkili olanlar tarafından gözetim altında bulundurulmasına izin verilir ve eşya kaplarını mühürlemek isterlerse gümrük kontrol ve antrepo memurlarının önünde mühürlenmelerine izin verilir. Ve keyfiyet antrepo beyannamelerine yazılarak mal sahibi veya yerine yetkili olanlara antrepo gümrük memurları tarafından imza edilir. (3/3953 sayılı Tüzük Madde 40)

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Antrepoda Yapılacak İşler

Eşyanın Tabi Tutulacağı Ameliyeler (Manipülasyonlar)
Madde 672- Genel ve özel antrepolarda eşyanın:

1- İyi muhafazası bakımından;

a) Kapların tamiri veya sağlamlaştırılması,

b) Kapların yenilenmesi,

c) Havalandırılması,

d) Kalburlanması,

2- Ticari icaplar bakımından:

a) Büyük kaplardan küçük kaplara boşaltılması veya kaplarının birleştirilmesi,

b) Karıştırılması,

c) Yeni çeşitler yapılması,

d) Kaplardan örnek çıkarılması,

gibi sınai nitelik taşımayan işlemlere, gümrük denetlemesi altında, idarece izin verilir.

Bu iznin verilebilmesi için, antrepoda sözü edilen işlemlerin yapılabilmesine elverişli ayrı yer bulunması ve diğer eşyanın bu yüzden zarara uğramaması şarttır.

Ancak, yukarıda yazılı işlemler giriş eşyasından, Gümrük Kanununun 5 inci maddesi hükmü saklı kalmak üzere, eşyanın Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki uygulama yerini değiştirecek nitelikte olmaksızın ve çeşitli resme tabi eşya bir kap içine konulmaksızın yapılır.

Bu hususlara aykırı hareketlerde, duruma göre Gümrük Kanununun 156 ncı maddesi veya Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair hükümleri uygulanır.

(Gümrük Kanunu Madde:108)

Yapılacak Ameliyeler İçin Başvurma

Madde 673- Antrepolardaki eşyasını yukarıki maddede yazılı işlemlere tabi tutmak isteyenler tarafından gümrük idaresine bir dilekçe verilir. İstek idare amirince kanuna uygun görüldüğü takdirde dilekçe muayene memuruna havale olunur.

İşlemler, muayene memuru ile antrepo memuru ve mal sahibi veya temsilcisi huzurunda yapılarak dilekçe üzerinde tutanakla belirtilir. Bu tutanakla eşyanın daha evvel eski kapları ile vergiye esas olan kıymet veya miktarları gösterilir. Ve yeni kaplar üzerine eski kapların marka ve numaraları yazılır.

Antrepo beyannameleriyle, giriş defterine de, durum şerh edilerek birlikte imzalanır.

İşi biten dilekçe gümrük manifesto veya antrepo servisine iade olunarak buradaki liste beyannamelerine bağlanır.

Türkiye'den Transit Geçirilecek Eşyanın Tabi Olacağı Ameliyeler

Madde 674- Başka bir yabancı memlekete ihraç olunmak üzere antrepoya alınmış transit eşyasının, menşelerine bakılmaksızın birbirleriyle veya milli eşya ile karıştırılmasına Bakanlıkça izin verilebilir.

Bunun için karıştırma sonucunda husule gelecek karışımın gideceği memleketlerde yanlış menşeler göstermek gibi hilelere meydan verilmiyecek veya milli menfaati baltalamıyacak veyahut katıldığımız milletlerarası anlaşma ve andlaşma hükümlerine aykırı düşmiyecek surette olması gerekir.

Yine, bu işlem sırasında karışma milli ürün ve mamullerimiz de karıştığı takdirde, bunlar hakkında yürürlükteki Dış Ticaret Rejimi ve Türk Parası Kıymetini Koruma Karar hükümlerinin dikkate alınarak işlem yapılması gerekir.

Sözü edilen şekillerde karıştılmış eşyanın, transit edilmesinden vazgeçilerek yurda sokulması, ahdi tarife uygulaması bakımından yanlış menşe göstermemesine ve Yönetmeliğin 672 nci maddesinde de açıklandığı gibi, Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki uygulama yerini değiştirecek nitelikte bulunmamasına bağlıdır.

Yukarıdaki hususlara aykırı hareketlerde, duruma göre Gümrük Kanununun 156 ncı maddesi veya Kaçakçılık mevzuatı ve Türk Parası Kıymetini Koruma Kanun ve Kararları hükümleri uygulanır.

(Gümrük Kanunu Madde: 108/2 ve 3)

Antrepolarda Özel Kabineler açılması

Madde 675- Genel antrepolarda, Bakanlığın izniyle eşyanın ambalajlarından çıkarılarak yayılması, serilmesi havalandırılması, açıkta muhafaza edilmesi veya alıcılara gösterilmesi gibi ticari istekleri kolaylaştırmak üzere özel kabineler açılabilir.

Bu kabinelerin, içindeki eşyanın diğer eşyaya veya maddelere karışmasına veya zarar vermesine imkan bırakmıyacak surette ve aynı zamanda gümrük denetlemesine elverişli olarak yapılmış kapalı bölmeler halinde bulunması gerekir. Kabinelerin çift anahtarlarından biri sahiplerinde, biri antrepo memurunda bulunur.

Antrepo beyannameleriyle, antrepoya alındıktan sonra özel kabinelere konulacak eşyanın, gerek bu kabinelere alınmasında gerek buralarda muhafaza ve kayıt işlerinde bu Yönetmeliğin serbest yerlerdeki özel kabinelere ait hükümleri uygulanır.

Özel kabinelere konulan eşyanın muhafazasından, antrepo işletme idareleri ve kabine sahipleri sorumludur.

(Gümrük Kanunu Madde:101)

Antrepolarda Özel Yer Kurulması

Madde 676- Genel antrepolarda ihtiyaç anında Bakanlığın izni ile eşyanın yıkanması, temizlenmesi veya alıcılara gösterilmesi için özel yerler tesis edilebilir.

Eşyanın buralara konulmasında, muhafaza ve çıkarılışında, yıkanma veya diğer suretle temizlenmesinde yukardaki madde hükümleri uygulanır.

(Gümrük Kanunu Madde:101)

Antrepolarda Uygulama Sundurma Hükümleri

Madde 677- Antrepolara konulan eşyanın muayenesi

15- EFTA Ülkeleri

İsviçre, Norveç, Liechtenstein, İzlanda

Bu ülkelere Türkiye’den yapılacak doğrudan nakliye işlemlerinde veya bu ülkelerden Türkiye’ye yapılacak nakliyatta EURO-1 belgesi düzenlenmelidir.

EURO-1 , bir serbest dolaşım belgesidir. İhracatçı ülkede düzenlenir ve ithalatçıya gönderilir. Bu belge, ithal gümrüğünde kullanılır ve sanayi ürünlerinin ithalinde vergi muafiyeti sağlar. Bu belgenin yokluğu halinde o malın ithalatçısı gümrük vergisi ödemek zorundadır. Belgenin düzenlenme koşulları ATR belgesinde olduğu gibidir.

16- Türkiye’nin Serbest Ticaret Anlaşması İmzaladığı Ülkeler

Bu tür anlaşmaların ana hedefi taraf ülkelerin birbirlerine yapacakları ihracatlarda menşeli mallara ithal ülkesine girişleri sırasında tavizli vergi oranları uygulanması, böylece taraflar arasında ticaretin geliştirilmesidir.

1-      EFTA Ülkeleri

2-      İsrail

3-      Romanya

4-      Litvanya

5-      Macaristan

6-      Estonya

7-      Çek Cumhuriyeti

8-      Slovakya

9-      Bulgaristan

17- AB Ülkeleri

Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Kıbrıs, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, İtalya, Latvia, Litvanya, Luksemburg, Malta, Hollanda, Polonya, Portekiz, Romanya, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, İngiltere

18- Keywords

Import: İthalat

Importer: İthalatçı  

Import Regime : İthalat Rejimi

Import Bylaws: İthalat Yönetmeliği

Import Regulations : İthalat Mevzuatı

Import Certificate : İthalat Şahadetnamesi

Imported Goods : İthal Edilmiş Mallar

Certain Import : Kesin İthal

Temporary Import : Geçici İthal

Temporary Import Regime (RIT) : Geçici İthalat Rejimi

Concession : Taviz

Customs Union : Gümrük Birliği

Official Gazette : Resmi Gazete

EFTA = European Free Trade Agreement : Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması

CIF ( Cost & Insurance Freight ) = Mal bedeli + sigorta + navlun

FOB (Free on Board) = Gemi Güvertesinde Teslim

Common Custom Tariff = Ortak Gümrük Tarifesi (OGT)

Generalized Preference System : Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi

Import Taxes : İthalat Vergileri

Warehouse : Antrepo

Commitment Letter : Taahhütname

Declaration  : Beyan, Beyanat

General Assembly : Genel Kurul

Board of Directors: Yönetim Kurulu

Board of Auditors : Denetim Kurulu

Goods in Free Circulation: Serbest Dolaşımdaki Mallar

Export Incentive : İhracat Teşviki

Tax Rebate: Vergi İadesi 

Added Value Tax (AVT) : Katma Değer Vergisi (KDV)

Collective Housing Fund : Toplu Konut Fonu

Internal Processing (Machining) Regime : Dahili İşlem Rejimi

External Processing (Machining) Regime : Harici İşlem Rejimi