Ders 6 : İhracat Rejimi

1)      Genel Bilgiler

Geçen derste Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki 32 Sayılı Kanun Hükmündeki  Kararnameyi inceledik. Bu karar ile Türk dış ticareti libere edildi. Bu bağlamda, kısıtlı kambiyo rejimi kaldırılarak serbest ticaretin temelleri atıldı. Bankalara akreditif ve diğer yöntemlerle ithal bedellerini döviz olarak yurtdışına transfer etme yetkisi tanındı. Bankalara ihracat bedellerini tahsil etme ve Türk lirasına çevirme izni verildi.

32 Sayılı Karar’ın altında ihracat ve ithalat rejimi, iç mevzuat olarak ikinci sırayı işgal eder. Bu dersin konusu da ithalat rejimi, ihracatla ilgili bir çerçeve yasadır. İhracat yönetmeliği ise ithalat rejiminin uygulama esaslarını ortaya koyar. Bu arada, dış ticareti düzenleyen uluslararası mevzuata dahili mevzuattan sonra  yer vermeyi uygun görüyoruz. Çünkü, düşüncemize göre Türk mevzuatı dış ticaretçilere gereken imkan ve kolaylığı sağladığı için uluslararası mevzuat gündeme gelebiliyor.  

Bir ülkenin ihracatının gelişimini etkileyen mevzuat ve uygulamaların tamamına ihracat rejimi deniliyor. Bu anlamda, yukarda bahsedilen mevzuatın tamamı ihracat rejiminin bir parçasını oluşturur. Ancak, Türkiye'de ihracatla ilgili çeşitli yasalardan hareketle oluşturulan ve belli aralıklarla yenilenen bir İhracat Rejimi Kararı bulunuyor. Bu karara ilişkin olarak bir İhracat Yönetmeliği ve çok sayıda tebliğ yayınlanır.

İhracat Rejimi Kararı ve ona bağlı mevzuat, ihracat yapmak isteyen firmaların ihracat öncesi, ihracat esnasında ve ihracattan sonra takip edecekleri yolları belirten ve ihracat rejimi ile ilgili çeşitli kavramların tanımlarını içeren bir çerçeve mevzuatı niteliğinde. İhracat Rejimi Kararı'nın yürürlükte bulunan en son revizyonu ve buna bağlı İhracat Yönetmeliği, Resmi Gazete'nin 6.1.1996-22515 tarihli nüshasında yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bunlarla ilgili çok sayıda yönetmelik tebliğ ve genelge daha sonraki tarihlerde yayınlandı. Bu yazının ekinde (EK:1) İhracat Rejimi Kararı ile İhracat Yönetmeliği metinlerini bulacaksınız.  

2) İhracat İle İlgili Başlıca Konu ve Kavramlar  

İhracat mevzuatında yeralan başlıca konu ve kavramlarıı öğrenmemiz yerinde olur.

a)      İhracat Nedir?

İhracat, bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan (bu ülkede yetişen, üretilen, veya başka ülkelerden ithal edilmiş) malların ve hizmetlerin başka ülkelere genellikle konvertibl döviz karşılığında satılması/gönderilmesi anlamına geliyor. Veya, yabancılara ya da Türkiye dışında yerleşik Türklere yapılan konvertibl döviz karşılığı mal satışlarını ve sözkonusu malların bu amaçla yurtdışına gönderilmesini ifade eder.

İhracat Yönetmeliği’ne göre ihracat, bir malın veya değerin yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde fiili ihracatının yapılması ve kambiyo mevzuatına göre bedelinin (bedelsiz ihracat hariç) yurda getirilmesi veya müsteşarlık tarafından ihracat olarak kabul edilecek diğer çıkışlardır.

 

Fiili İhracat ise ihraç konusu malın gümrük mevzuatı hükümleri çerçevesinde muayenesinin yapılıp taşıta yüklenmesi, bir yerden veya muhtelif yerlerden bir defada veya kısım kısım gelmekte olan dökme ve diğer eşyada yüklemenin tamamlanması veya gümrük mevzuatınca fiili ihracat olarak kabul edilecek diğer çıkışları ifade etmektedir

Bir satışın ihracat sayılabilmesi için şu özelliklere sahip olması gerekli: 

- Satışların yabancı bir ülkeye yapılması

- İki taraflı ve çok taraflı ticaret anlaşmaları ile getirilen koşullara uyum yükümlülüğü

- İşlemde TCMB’nin konvertibl saydığı dövizin mübadele aracı olması

- Malların taşınması

- Malın varış ülkesine ithal edilmesi ile ilgili gümrük vergisi, katma değer vergisi ve varsa başka türlü vergiler ve diğer ithalat formaliteleri

- Malın çıkış yerinden varış yerine kadar maruz kalabileceği risklere karşı sigorta edilmesi, ödemelerde/bedellerin tahsilinde ticari bankaların, katılım bankalarının veya faktoring şirketlerinin devreye girmesi

- İhracat desteklerinden yararlanabilmek için gerekli koşullara uygunluk

Kapsamının bu kadar geniş olması nedeniyle, dünyanın bütün ülkelerinde, ihracat mevzuatı, gümrük mevzuatı, kambiyo mevzuatı, standardizasyon mevzuatı, teşvik mevzuatı, katma değer vergisi mevzuatı gibi birçok bağlayıcı mevzuat tarafından ayrıntılı bir şekilde düzenleniyor. Bütün ülkeler (özellikle Dünya Ticaret Örgütü ve diğer uluslararası örgütlere üye olan ülkeler) bu tür mevzuat düzenlemelerinde, iki taraflı ya da çok taraflı ticaret anlaşmaları ve uluslararası ticari teamüllere uygun hareket etme gayreti içerisinde oluyor.

b) İhracat Çeşitleri

Türkiye'nin İhracat Rejimi Kararı ve buna bağlı diğer mevzuatlarda ihracat üç grup altında ele alınıyor:

• Kayda bağlı ihracat


• Özelliği olan ihracat


• Özelliği olmayan ihracat 

Yapılacak bir ihracatın bu gruplardan hangisinde yer alacağı ise aşağıdaki hususlarca belirlenir:

• İhraç edilecek malın cinsi


• İhracatın yapılacağı ülke


• Kararlaştırılan ödeme şekli


• Kararlaştırılan ticaret şekli

c)            Kayda Bağlı İhracat

Bazı malların ihracatındaki gelişmelerin hükümet makamları (Dış Ticaret Müsteşarlığı) tarafından yakından takip edilmesi gerekiyor. Bunun nedenlerini:

• Takip konusu malların ticaret politikaları açısından taşıdığı stratejik önem,


• Uluslararası anlaşmalar dolayısıyla Türkiye'nin yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiğini takip etmek,


• Türk firmalarının ticari menfaatlerini daha etkin koruyabilmek olarak sıralamak mümkün. 

Bir malın ihracatı kayda tabi ise, ihracatı yapan kuruluşlar ihracattan önce bunu bağlı bulundukları ihracatçı birliğinde kayda aldırmak zorunda. İhracatın ihracatçı birliklerince kayda alınması; belirli bir sisteme göre ihracat istatistiklerinin tutulması, ‘Gümrük Beyannamesi üzerine kayda alınmıştır’ meşruhatının konulması ve kayda alınan ihracat istatistiklerinin belirli periyotlarla Dış Ticaret Müsteşarlığı'na bildirilmesi anlamına geliyor. İhracat Resmi Kararı'na göre aşağıdaki ihracatlar kayda tabi:

İhracatında DFİF (Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu) kesilen mallar: Fındık ve ham deri ihracatında, bu ürünlerin işlendikten sonra ihracını teşvik etmek veya işlenmemiş halde düşük bir katma değerle ihraç edilmesini önlemek amacıyla ihracat miktarları üzerinden belirli bir fon alınıyor. Bu ürünleri ihraç eden firmalar, gerekli fon miktarını DFİF hesabına yatırmak zorunda.

İhracatında DFİF’ten prim ödemesi yapılan mallar: Zaman zaman bazı tarım ürünlerinin ihracatı için DFİF kaynağından teşvik veriliyor. Bu teşviklerin yürürlükte olduğu dönemlerde, desteklenen ürünlerin ihracatı kayda tabi tutuluyor.

Özel hesaplar çerçevesinde ihracat: Polonya ve Çek Cumhuriyetlerine yapılan ihracatların bedelleri, bu ülkelerden döviz olarak getirilmeyip, bedelin iki ülke merkez bankaları arasında kurulmuş özel hesap ilişkisi çerçevesinde TC. Merkez Bankası’ndan tahsil edilmesi mümkün. Böyle bir bedel tahsili için, Polonya veya Çek alıcılarla Türk satıcıların, bedelin özel hesaplardan tahsil edileceği üzerinde anlaşmış olmaları ve bu hükmün akreditifte edilmiş olması gerekir. Doğal olarak böyle bir anlaşmanın yapılması için, ilgili tarafların (özellikle Polonyalı veya Çek alıcıların) kendi ülkelerindeki kamu otoritelerinden gerekli ön izni almış olmaları ve ona göre akreditif açtırmaları gerekiyor.

Polanyalı veya Çek alıcılarla Özel Hesap kapsamda anlaşma yapmış olan firmaların, akreditif ve başvuru formu ile birlikte bağlı bulundukları ihracatçı birliği genel sekreterliği vasıtasıyla Dış Ticaret Müsteşarlığı'ndan gerekli izni aldıktan sonra fiili ihracat işlemlerine başlamaları gerekiyor.

Rusya Federasyonu ile yapılan doğalgaz anlaşması çerçevesinde ihracat: İhracat bedelinin Rusya Federasyonu ile yapılan Doğalgaz Anlaşması çerçevesinde, bu hesaptan yurda getirilmesine imkan veren bir özel hesap uygulaması. Rusya Federasyonu'na ihraç ettiği malların bedelini bu hesaptan yurda getirmek isteyen firmaların, Rus alıcılar ile bu konuda anlaşmaya varmaları ve bu hususun akreditif metnine yansıtılmış olmasını sağlamaları
gerekiyor. Doğal olarak, Rusya Federasyonunda yerleşik ithalatçın da bu konuda kendi hükümet organlarının onayını almış olma zorunluluğu bulunuyor.

Rus alıcıları ile bu kapsamda anlaşma yapmış olan Türk firmaları, açılmış olan akreditifle birlikte bağlı bulundukları ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine başvurmak suretiyle Dış Ticaret Müsteşarlığı'ndan gerekli izni aldıktan sonra fiili ihracat işlemlerine başlamaları gerek.

Kota kapsamındaki ürünlerin ihracı: Belirli tekstil ve hazırgiyim ürünleri ABD ve Kanada'ya ihracı bu ülkelerle yapılan iki taraflı anlaşmalar çerçevesinde kotaya tabi. Kota kapsamındaki ürünleri bu ülkelere ihraç etmek isteyen firmalar, ABD'ye ihracatta yabancı faturalarını, Kanada'ya ihracatta ise İhracat Bilgi Belgesi'ni bağlı bulundukları ihracatçı birliğine onaylatarak kendilerine kota tahsisatı yaptırmalılar. Kota kapsamındaki ürünlerle iştigal eden firmaların kota mevzuatı konusunda geniş bir bilgi birikimine sahip olmaları gerekiyor.
Kayda bağlı diğer ihracat türleri:

• Birleşmiş Milletler tarafından ekonomik yaptırım uygulanan ülkelere yapılan ihracat


• Bitkisel ve hayvansal ürünlerin ekolojik metotlarla üretilmesine ilişkin yönetmelik kapsamında sertifikayı haiz ürünlerin ihracatı


• İşlem görmemiş veya işlem gördüğü halde dökme veya varille satılan zeytinyağı ihracatı


• Meyan kökü ihracatı


• Ham lüle taşı ve taslak pipo ihracatı


• Diğerleri

d) Özelliği Olan İhracat

Bazı ihracat işlemleri, ihracat bedeli dövizlerin yurda getirilmesi ve ticari operasyonların yapılışı açısından önem taşıyor. Bu ihracat türleri ve bunlarla ilgili olarak firmaların dikkat edeceği hususlar şunlar:

Kredili ihracat: İhracatçı firmaların, alıcı partnerlerine, mal bedelini ödemeleri konusunda belirli bir süre tanımaları ve tanınan bu sürede ihracat bedeli dövizlerin yurda getirilmesine olanak veren bir ihracat şekli. Vesaik mukabili, mal mukabili ya da akreditifli ödeme şekillerine göre yapılan ihracatlarda, ihracat bedeli dövizleri fiili ihracattan itibaren belirli bir süre içinde Türkiye'ye getirip bir banka veya özel finans kurumuna bozdurma zorunluluğu var. Kredili ihracat, ihracatçı firmalara bu zorunluluğa tabi olmadan ihracat yapabilme olanağı getiriyor. Kredili ihracat, firmalara uzun vadeli ihracat bağlantısı yapma şansı veriyor.

Kredili ihracat yapmak isteyen firmalar, yabancı alıcıları ile bir kredi sözleşmesi yaparak kredi sözleşmesinin orijinali ve bir tercümesi ile birlikte bağlı bulundukları ihracatçı birliği genel sekreterliğine başvurmalı. Kredi sözleşmeleri şu özellikleri taşımalı:

• Satıcı ve alıcı firmaların unvan ve adresleri sözleşmede belirtilmeli.


• Alım satım konusu malın tanımı, tipi, kalitesi, standardı, miktarı, birim fiyatı ve toplam değeri belirtilmeli


• Kredi vadesi ve taksit sayısı dayanıksız tüketim malları için en çok iki yıl dayanıklı tüketim malları ve yatırım malları için ise en çok beş yıl olmalı

Önemli Not: İhracatçı firmalar, kredi sözleşmesini düzenlerken, alacaklarını garanti altına alabilmek için, kredi kapsamındaki ihracatlarına karşılık, muteber bir bankanın teminat mektubunu veya alıcılarından banka avalli poliçeler talep edebilirler.

Konsinye İhracat: Malların kesin olarak satılmadan yurt dışına gönderilmesine, bir yıllık satış süresi tanınmasına, bu süre içinde toptan veya perakende olarak satılan mal bedeli dövizlerin kesin satışı müteakip, kambiyo mevzuatının verdiği süre içinde Türkiye'ye getirilmesine ve satılamayan malların vergisel yükümlülüklere takılmadan geri getirilmesine imkan veren bir ihracat türü.

Konsinye ihracatın şu tür faydaları var:

• Firmalara, ihracat bedeli dövizleri yurda getirme süresi ile ilgili sınırlamadan kurtarıyor. Malların belirli bir pazarda satış şansı olup olmadığını en az masraf ve formalite ile deneme şansı sağlıyor.


• Satılmayan malların Türkiye'ye geri getirilişinde gümrük vergisi ve KDV gibi vergi yükleriyle karşılaşılmamasını sağlıyor.


• Yabancı alıcıların iflası veya varlıklarının haciz edilmesi durumunda, ihracatçı firmaları zarara uğramaktan kurtarıyor (Konsinye satışlar emanet bırakılan mal niteliği taşıyor).


• Emanet varlıkların haczedilmesi veya iflas masasına dahil edilmesi sözkonusu olmuyor.

Mallarını konsinye olarak ihraç etmek isteyen firmaların doğrudan bağlı bulundukları ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine başvurmaları gerekiyor. İhracatçı birlikleri, kendi inisiyatiflerinde olan konsinye ihracat izinlerini doğrudan, madde politikaları açısından önem taşıyan ürünler için gerekli izinleri ise Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın görüşünü almak suretiyle veriyorlar. Gümrük beyannamelerinin konsinye olarak tanzim edilmesi ve ihracatçı birliğine verilmesi ile başvuru yapılmış oluyor.

İthal Edilmiş Malların İhracı: Türkiye’ye yasal olarak ithal edilmiş ve ithalatla ilgili vergileri ödenmiş olan malların ihraç edilmesi mümkün. Bu tür mallar ihraç edilirken bunlar için ‘Türk menşe şahadetnamesi’ verilmez. Ancak, AB ülkeleri veya Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması imzalamış olduğu ülkelere yapılan ihracatlarda, ATR veya EUR-1 belgesi düzenlenerek gümrük idarelerine vize ettirilmesi gerekiyor.

İhracat esnasında, malların ithal edildiğini gösteren belgelerle bunların vergilerinin ödenmiş olduğunu gösteren belgelerin gümrük idarelerine ibraz edilmesi gerekiyor.

Transit Ticaret Kapsamında İhracat: Malların bir ülkeden alınıp bir başka ülkeye satılması şeklinde bir ticaret şeklini ifade ediyor. Transit ticarette konu olan malların Türkiye'ye ithal edilmesi ve serbest dolaşıma girmesi sözkonusu olmuyor, malların satın alındığı ülkeden doğrudan satıldığı ülkelere sevkedilmesi sözkonusu. Ancak, bu tür malların Türkiye'de bir antrepoya getirilmesi, antrepoda bir süre kalması, hatta ambalaj değişikliği gibi basit işlemlere tabi tutulması mümkün. Örneğin, bir Türk firması Almanya’dan satın aldığı bir makineyi Türkiye'ye ithal etmeden Türkmenistan'da yerleşik bir firmaya satarsa, bu işlemi transit ticaret kuralları çerçevesinde yapması gerekir.

Transit ticaretin Türkiye'yi ilgilendiren yönü para hareketleri. Türkiye'de transit ticaret yapan kişi ya da firma muhtemelen malı satın aldığı ülkeye alış bedeli kadar döviz transfer edip, malın satış bedeli kadar dövizi ise satışın yapıldığı ülkeden Türkiye'ye getiriyor. Komisyon ve transfer giderleri çıktıktan sonra kalan pozitif bakiye ise transit tacirinin karını oluşturuyor. Bazı transit ticaret uygulamalarında, transit tacirinin karını oluşturan net bakiyenin Türkiye'ye getirilmesi sözkonusu olabiliyor.

Transit ticaret bağlantısı yapan Türk firmaları, transitten doğan karlarını Türkiye’ye yasal olarak getirebilmeleri için, transit ticaret formalitelerini yerine getirmek zorundalar. Bunun için yapacakları iş, transitle ilgili para hareketlerine aracılık yapacak olan bankayı belirleyerek kendisi ile temasa geçmeleri.

Transit ticaretin şu özellikleri var:

• Türkiye'ye bir mal ithalatı sözkonusu olmadığından ithalat formaliteleri ve ithalatla ilgili vergisel yükümlülükler mevcut değil.


• Benzer şekilde, Türkiye'den bir mal çıkışı olmadığından ihracat formaliteleri de mevcut değil.


• Transit ticarete konu olan malların, Türkiye üzerinden geçmesi ve geçici bir süre gümrük makamlarının izni altında antrepolarda depolanması istenilmedikçe, gümrük beyannamesi düzenlenmesine gerek bulunmuyor. Ancak, transit tacirinin malların çıkış ülkesinden sevkedilmesi ve varış ülkesine ithal edilmesi ile ilgili formalitelerle yakından ilgili olduğu, bu yüzden hem malların çıkış ülkesi hem de varış ülkesinin dış ticaret rejimini yakından takip etmesi gerektiği hususu unutulmamalı.

Bağlı Muamele veya Takas Yoluyla İhracat: Malın malla, hizmetle değiştirilmesi, değişime konu olan malların değer olarak birbirine eşit olmaması durumunda, bakiye bedellerinin dövizle ödenmek suretiyle kambiyo hesabının kapatılmasına olanak veren uluslararası bir ticaret şekli. Takas yolu ile ticaret yapmak isteyen firmaların, muamele ve Takas Başvuru Formu'nu doldurarak bağlı bulundukları ihracatçı birlikleri genel sekreterliğinden izin almaları gerekiyor.
Takas şeklindeki ticari uygulamanın aşağıdaki özellikleri bulunuyor:

• Takas işlemlerinde bir yandan mal ihracatı bir yandan da mal ithalatı sözkonusu oluyor.


• İthal edilen mallar ithalat rejimine tabi olup ithalat esnasında G.V. ve KDV' nin tahsil edilmesi gerekiyor.


• Ancak, bu kapsamda yapılan ithalat vadeli bile olsa Kaynak Kullanımı Destekleme Fonuna tabi olmuyor.


• İhraç edilen mallarda ise ihracattaki vergisel yükümlülükler yürürlükte.


• Takas izinlerinin süresi en çok altı ay.


• Takasın, takas tacirlerini, döviz alım kuru (ihracat) ile döviz satım kuru (ithalat) arasındaki aleyhte farktan korumak, döviz kıtlığından kaynaklanan ticari tıkanıklılığı aşmak gibi faydaları var. 

Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracat: Malların mülkiyeti devredilmeden yurt dışındaki firma ya da kullanıcılara kiraya verilmesi de sözkonusu oluyor. Kiralama süresinin bitiminde, kiralanan malların geri getirilmesi gerekiyor. Bu tür işlemlere ticari kiralama yolu ile ihracat deniliyor. Burada ihraç edilen şey malın kendisi değil, bir hizmet. Ancak, bu hizmetin satılabilmesi için kiralama konusu malların yurt dışına çıkartılması gerekiyor. Örneğin, hasat mevsimlerinde biçerdöverlerin, hac mevsimlerinde uçak vb taşıt araçlarının veya gemilerin bu şekilde kiraya verilerek hizmetlerinin ihraç edilmesi sık sık görülen ticari kiralama olayları. Bir malın ticari kiralama yolu ile yurtdışına gönderilebilmesi için, firmaların bağlı bulunduğu ihracatçı birliklerinden izin alması gerek. İhracatçı birlikleri bir yıl süre ile ticari kiralama izni verebiliyor. Firmaların başvurusu halinde ayrıca bir yıl ek süre alınması mümkün.

Ticari olarak kiralanan malların kira bedelleri, kambiyo mevzuatında belirtilen süre içinde (kiralama süresinin bitimini müteakip bir ay içinde) yurda getirilerek banka veya özel finans kurumlarına satılmak zorunda. Kiralama süresi dolan mallar da bu süre içinde geri getirilmeli)

Yurt dışında kiraya verilen malların, malların fiili çıkışını müteakip kesin ihracına karar verilirse, bununla ilgili olarak ilgili ihracatçı birliği genel sekreterliğinden izin almak gerekiyor.

Bedelsiz İhracat: Numune, hediye, hibe, diplomatik misyon mensuplarının zati ve ev eşyaları, turistlerin veya bavul ticareti yapan yabancı uyrukluların yolcu beraberi olarak yanlarında götüreceği malların yurtdışına çıkartılmasına bedelsiz ihracat deniliyor.

Bu tür ihracatlara bedelsiz denilmesinin nedeni, bunlarla ilgili olarak firmaların yurda döviz getirme ve bunu banka ve özel finans kuruluşlarına bozdurma yükümlülüğünün bulunmaması.

Bedelsiz ihracatın ihracatçı ve sanayici firmaları en çok ilgilendiren yönü, ticari numunelerin kalıp ve desenlerin yurt dışına gönderilmesi ile ilgili. Firmalar yurt dışındaki alıcılarına tanıtım ve reklam yapma amacıyla bu tür numune gönderdikleri zaman, bununla ilgili iki sorun var. Bunlardan biri, bu malların bedelsiz ticari numune kapsamında yurtdışına gönderilmesi, ikincisi ise, malların varış ülkesinde ticari numune olarak değerlendirilerek vergilere ve çeşitli kısıtlamalara tabi olmadan giriş yapabilmesi. Numune göndermek isteyen firmaların, bunların varış ülkesine hangi koşullarda gireceğini ilgili ülke makamlarından net bir şekilde öğrenmeliler.

Genel olarak, dünyada birçok ülke, miktar ve değeri ticari teamüllerle belirlenen sınırları aşmayan ve numune olma özelliği dışında başka bir amaçla kullanım özelliği kaybedilmiş (örneğin kalıcı bir şekilde numune damgası basılmış) malların sorunsuz olarak giriş yapması ticari teamüllerden. Ancak vergisel ve diğer ticari yükümlülükleri yerine getirmek koşulu ile numune girişlerine izin verilebiliyor.

Türkiye'den diğer ülkelere numune veya başka amaçlarla bedelsiz mal götürmek veya göndermek isteyen firmalar, eğer bu malların değeri 10 bin doların altında ise, doğrudan gümrük idaresine başvurmak suretiyle bu malların çıkış iznini alabiliyorlar. Bedeli 10 bin doların üzerinde olan malların yurt dışına çıkışı için ise, firmalar bağlı bulundukları ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine başvurmalı.

Bavul Ticareti ya da Yolcu Beraberi Satış Şeklinde İhracat: Turistlere, yabancı ülkelerde ikamet eden Türk uyruklu gerçek ya da tüzel kişilere vb. yapılan satışlar belirli koşulların yerine getirilmiş olması koşulu ile ihracat sayılıyor. Ve ihracatın yararlandığı destek ve avantajlardan bunların da yararlanması sözkonusu oluyor. Bu kapsamdaki satışlar 43 ve 61 seri nolu KDV Genel Tebliğleri çerçevesinde yapılmakta. 61 sayılı KDV Genel Tebliği kapsamında ihracat yapmak isteyen firmaların, öncelikle bu tebliğde belirtilen koşullara uymaları bağlı bulundukları vergi dairesinden İzin Belgesi almaları, bu kapsamdaki satışlarını Tebliğle şekli ve usulü belirlenmiş Özel Fatura'lar kapsamında yapmaları, bu faturaların, malların fiilen çıkışının yapıldığı gümrük idaresine kadar mallarla birlikte refakat etmesi ve ilgili gümrük idaresi tarafından onaylanması, ayrıca alıcıdan tahsil edilen mal bedelinin bir banka veya özel finans kuruluşuna tevdi edilerek bozdurularak Döviz Alım Belgesi'ne bağlatılması gerekmektedir.

e) Özelliği Olmayan İhracat:

Kayda bağlı olmayan ve özelliği olan ihracat dışında kalan işlemler özelliği olmayan ihracatı oluşturuyor. Herhangi bir Türk firması herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan bir ürünü, kısıtlamaya tabi olmayan bir ülkeye, Merkez Bankasınca konvertibl addedilen bir para ile peşin döviz, mal mukabili, vesaik mukabili veya akreditifli ödeme şekillerinden biri ile yurt dışına gönderdiği zaman özelliği olmayan bir ihracat yapmış olur. Özelliği olmayan ihracat, bu kapsamda yapılan ihracatın önemsiz olduğu anlamına gelmemeli. Aksine özelliği olmayan ihracat toplam ihracatın çok büyük bir oranını oluşturuyor. ‘Özelliği olmayan’ ifadesinin seçilmesi, ihracat formaliteleri açısından yeknesak kuralların dışında başka bir formalite gerektirmeyen ihracat işlemlerini ifade etmek için kullanılıyor.

f) İhracı Yasak Mallar

Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar ve madde politikalarının bir gereği olarak, bazı malların ihracı yasaktır.  Bu maddelere zaman zaman yenisi eklenebileceği gibi, bazı kalemlerin de zaman içerisinde buradan çıkartılması sözkonusu:

• Kültür ve tabiat varlıkları


• Hint keneviri


• Tütün tohumu ve fidesi


• Tiftik keçisi


• İhracı izne bağlı mallar listesinde yer alan türler hariç bütün av ve yaban hayvanları (canlı ve cansız olarak ve tanınabilir en küçük parçaları ile bunlardan mamul konfeksiyon)


• Ceviz, dut, kiraz, armut, erik, porsuk, dışbudak, karaağaç ve ıhlamur adlı ağaç türlerinin kütük, tomruk, kereste, kalas ve taslak olarak ihracı


• Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi ile bu sözleşmeye ait protokoller ve değişiklikler kapsamındaki ihracat


• İhracatı yasak olan doğal çiçek soğanları


• Odun ve odun kömürü


• Sığla (liquidambar orientalis)


• Yalankoz (pterocarya carpinifolia)


• Datça hurması (Phoenix the ophrasti crenter)

Zeytin, incir, fındık,antep fıstığı, asma (sultani çekirdeksiz) fidanları

g) İhracı Ön İzine Bağlı Mallar

Bazı malların ihracı, uluslararası anlaşmalar veya madde politikaları açısından
bu mallarla ilgili kurumların ön iznine tabidir. Sözkonusu malları ihraç etmeyi düşünen kuruluşların, ihracattan önce gerekli ön izni almaları gerekiyor. Bu malların kayda bağlı, özelliği olan veya olmayan ihracat kapsamında ihraç ediliyor olması ihracatla ilgili ön izin gereksinimini ortadan kaldırmıyor. İhracı ön izne bağlı olan mallar ve ön izini vermekle yetkili olan kuruluşlar ise şunlar (Zaman zaman bunlara yeni ürün ve yeni kuruluşların da eklenmesi mümkün):

• Harp, silah ve mühimmatı (Spor ve av tüfekleri hariç): Milli Savunma Bakanlığı


• Afyon ve haşhaş kellesi: Sağlık Bakanlığı


• Uyuşturucu maddeler: Sağlık Bakanlığı


• Tehlikeli atıklar: Çevre Bakanlığı


• Yaban domuzu, kurt, çakal, tilki, sansar, porsuk ile yılanlar, kaplumbağa ve kertenkelelerin canlı ve cansız halde ve bunların tanınabilir parçaları ile bunlardan mamul konfeksiyon: Orman Bakanlığı


• Gübreler (Kimyevi gübreler hariç): Tarım ve Köyişleri Bakanlığı


• Tohumlar (Orman ağacı tohumları hariç): Tarım ve Köyişleri Bakanlığı


• Su ürünlerinden su ürünleri avcılığını düzenleyen esaslar çerçevesinde avlanması yasak olan cins ve nitelikteki su ürünleri (sülükler dahil): Tarım ve Köyişleri Bakanlığı


• Yem Kanunu kapsamına giren yemler: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı


• Zirai mücadele ilaç ve aletleri: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı


• Veteriner ilaçları: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı


• İhracat amacıyla doğadan elde edilmesi kontenjanla veya başka herhangi bir kayıtla sınırlandırılan doğal çiçek soğanları Tarım ve Köyişleri Bakanlığı


• Damızlık büyük ve küçük baş hayvan: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı

Şeker: T.Şeker Fab. Gen.Müd.

h) İhracat Sonrası Yükümlülükler

İhracat fiilen gerçekleştikten sonra ihracatçı firmaların başlıca yükümlülükleri şunlar:

• Mal bedeli tahsil edilmemişse bunu tahsil ederek bir bankaya veya özel finans kuruluşuna bozdurmak ve gerekli formaliteleri yerine getirerek kambiyo taahhüdünü kapatmak.


• İhracatla ilgili kredi taahhüdü sözkonusu ise bunu kapatmak.


• İhracatla ilgili Dahilde İşleme İzin Belgesi taahhüdü varsa bunu kapatmak.


• İhracat dolayısı ile bir KDV alacağı sözkonusu ise bunu vergi dairelerinden geri istemek (KDV alacağının geri istemek cezai müeyyidesi olan bir yükümlülük değil firmanın kendi menfaatleri icabıdır.)

İhracatçı firmalar, bu yükümlülüklerini yerine getirebilmek için ihracatta kullanılan bütün belgeleri; mevzuata uygun olarak, zamanlama ve tarih uyumu gözeterek, birbiri ile olan irtibatı gözeterek, eksiksiz ve doğru olarak tanzim etmeliler.

i) Serbest Bölgelere İhracat

Ülkenin siyasi sınırları içinde olmakla beraber gümrük hattı dışında sayılan, ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınai ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerler olarak tanımlanabilir. 

j)Serbest Bölgelerde Sağlanan Teşvikler ve Avantajlar

Üretim konulu faaliyet ruhsatı kapsamında faaliyet gösteren serbest bölge kullanıcılarının imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği üyeliğinin gerçekleşeceği yılın vergileme dönemi sonuna kadar Gelir veya Kurumlar Vergisi’nden istisnadır.

Hazır işyeri kiralamak suretiyle üretim konusunda faaliyet gösterecek kiracı-kullanıcı firmalar için 15 yıl, diğer konularda 10 yıl, kendi işyerini inşa etmek suretiyle üretim konusunda faaliyet gösterecek yatırımcı-kullanıcı firmalar için 30 yıl, diğer konularda ise 20 yıl süreli faaliyet ruhsatı verilmektedir.

Serbest bölgedeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır.

Serbest bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç ve gelirler kambiyo rejimine ve herhangi bir izne tabi olmaksızın, yurtdışına veya Türkiye’ye transfer edilebilir.

Fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz.

Serbest bölgeler gümrük bölgesi dışında sayıldığından, serbest bölgeler ile Türkiye arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi hükümleri uygulanır. Serbest bölge kullanıcıları Türkiye’den KDV’siz mal ve hizmet satın alabilirler. Diğer taraftan, serbest bölge ile diğer ülkeler ve diğer serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi hükümleri uygulanmaz.

Mallar serbest bölgede süre sınırlaması olmaksızın kalabilir.

Serbest bölgede sağlanan teşvik ve avantajlardan yerli ve yabancı firmalar eşit olarak yararlanır.

Serbest bölgeler “Türkiye-AB Gümrük Bölgesi”nin parçası sayıldığından, serbest bölgelerden Türkiye veya AB menşeli ürünler ile Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunan gümrük birliği kapsamındaki ürünler A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ye gönderilebilir. 

Üçüncü ülke menşeli ürünler ise ortak gümrük tarifesi ile uyumlaştırılmış Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde belirtilen oran üzerinden serbest bölge gümrük müdürlüğüne gümrük vergisi ödenerek serbest dolaşıma geçirildikten sonra A.TR Belgesi düzenlenerek AB’ye gönderilebilir.

2)      İhracat Rejimi Kararı’na Ait Metin Aynen Aşağıdaki Gibidir (EK:1)

İhracat Rejimi Kararı Karar : 22/12/1995 tarih ve 95/7623 sayı 6/1/1996 tarih ve 22515 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

 Amaç

Madde 1- Bu Karar'ın amacı, ihracatın ülke ekonomisi yararına düzenlenmesini, desteklenmesini ve geliştirilmesini sağlamak için ihracatta yetkili mercii ve uygulanacak esasları belirlemektir.

Kapsam

Madde 2- İhracatla ilgili her türlü işlem, bu Karar, ihracatla ilgili sair mevzuat ile ikili ve çok taraflı anlaşmalar ve bunlara istinaden çıkarılacak yönetmelik, tebliğ ve talimatlar çerçevesinde yürütülür.

Yetki

Madde 3- İhracatta yetkili merci, Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakanlıktır. Bakanlık;

a)İhracatın her aşamasında gözetim, denetim ve yönlendirilmesine ilişkin her türlü önlemleri almaya, ihracatla ilgili işlemleri her safhada izlemeye ve bu hususlarla ilgili düzenlemeleri yapmaya, ihracata ilişkin bilgi ve belgeleri istemeye ve ihracatı bu Karar çerçevesinde yürütmeye,

b)Piyasalarda meydana gelen olağan dışı bir gelişme, ihracata konu malda görülen yetersizlik, kamu güvenliği, kamu ahlakı, insan sağlığı, hayvanların, bitkilerin veya çevrenin korunması amacına yönelik tedbirler, sanatsal, tarihi ve arkeolojik değer taşıyan metanın korunması nedenleriyle ihracatta kısıtlama veya yasaklama getirmeye,

c)Gerektiğinde ihracatı müsaadeye veya kayda bağlamaya, ihracatta miktar kısıtlaması uygulamaya,

d)Bağlı muamele, takas ve dolaylı offset gibi karşılıklı ticaret uygulamalarının usul ve esaslarını gerektiğinde sektör ve/veya ülke bazında belirlemeye,

e)Transit ticaret, geçici ihracat, bedelsiz ihracat ve ticari kiralama yolu ile yapılacak ihracat ile yurt dışında inşaat, tesisat ve montaj işi alan müteahhitlerin yapacağı ihracatı düzenlemeye

f)İhracat politikalarında bir bütünlük sağlanması için ilgili kurum ve kuruluşların ihracata yönelik faaliyet ve kaynaklarını koordine etmeye,

g)Alıcı ülkelerce ihracatımızın kısıtlanmasına ilişkin olarak alınacak tedbirlerin kaldırılmasına, etkilerinin asgariye indirilmesine veya iyileştirilmesine ilişkin görüşmeler yapmaya, yaptırmaya ve varılan anlaşma hükümlerinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamaya,

h)İhracata konu tarım ürünlerinin desteklenmesine yönelik hazırlıkları yapmaya, destekleme stoklarının ihracat yoluyla değerlendirilmesine ilişkin esasları tespit etmeye, uygulamaya veya uygulanmasını sağlamaya,

ı)Madde ve/veya ülke bazında ihracatla ilgili, yurt dışında düzenlenecek fuarlar da dahil, tanıtım ve pazarlama politika ve faaliyetlerinin esaslarını belirlemeye ve ilgili kuruluşlar nezdinde takip ve koordine etmeye,

i)Kalkınma planları ve yıllık programlardaki ekonomik ve sosyal hedeflere ulaşılabilmesini teminen yapılacak faaliyetlerin gerçekleştirilmesi amacıyla; uluslararası kuruluşlara olan yükümlülükler ile iç ve dış piyasa şartları ve diğer ülkelerin madde politikalarına ilişkin uygulamaları da göz önünde tutularak, ihracata konu ürünlere rekabet gücü kazandırıcı çalışmalar ve düzenlemeler yapmaya,

j)Genel ihracat politikası hedefleri çerçevesinde, Türkiye İhracat Kredi Bankası (Eximbank) tarafından ihracatla ilgili olarak gerçekleştirilecek programları müştereken tespit etmeye,

k)Yayımlanacak tebliğler çerçevesinde ihracatçı şirketlere "Dış Ticaret Sermaye Şirketi”, “Sektörel Dış Ticaret Şirketi” veya öngörülecek ihracat modellerine uygun statüler vermeye, geri almaya ve bunların hak, yetki ve sorumluluklarını tespit etmeye,

l)24/12/1997 tarih ve 23210 numaralı Resmi Gazete'de yayımlanan 97/10308 sayılı Karar ile yürürlükten kaldırılmıştır.

yetkilidir.

Bu Karar kapsamında yapılacak desteklemenin kaynağını 88/l3384 sayılı Karar'ın l inci maddesi uyarınca oluşturulan, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ile, ilgili diğer fon ve kaynaklar teşkil eder.

Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakanlık, yukarıda sayılan yetkilerin kullanılması sırasında, mevzuat hükümleri çerçevesinde; İhracatçı Birlikleri, Türkiye İhracatçılar Meclisi, İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi, uluslararası gözetim şirketleri ve ilgili diğer kurum ve kuruluşları görevlendirebilir.

İhracat Serbestisi ve İhracatın Koordinasyonu

Madde 4- Kanun, kararname ve uluslararası anlaşmalarla ihracı yasaklanmış mallar dışında kalan bütün malların ihracı, 3 üncü maddenin (b) bendi müstesna olmak üzere, bu Karar çerçevesinde serbesttir.

Kamu kurum ve kuruluşları, madde bazında miktar veya dönem itibariyle ihracatın kısıtlanmasına veya yasaklanmasına yönelik kanun ve kararnamelerin hazırlanması aşamasında Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakanlığın görüşünü alırlar.

İhracat faaliyetlerinin koordineli bir şekilde yürütülebilmesini teminen ilgili kurum ve kuruluşların kendi mevzuatları uyarınca ihracata yönelik olarak alacakları kararlar ile alım ve satımı ilgili mevzuatla belirli bir merciin iznine bırakılmış malların ihracına ilişkin esas ve uygulamaların tespiti aşamasında Dış Ticaret Müsteşarlığı"nın bağlı olduğu Bakanlığın uygun görüşü alınır.

İhracat işlemlerinde, ilgili mevzuatla belirlenmiş olanlar dışında hiçbir belge aranmaz. Kamu kurum ve kuruluşları, ihracat işlemlerinin azami ölçüde süratle tamamlanmasını teminen gerekli düzenlemeleri yaparlar.

İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallar

Madde 5-Kanun, kararname ve uluslararası anlaşmalarla ihracı yasaklanmış veya belli bir merciin ön iznine bağlanmış olan mallar grubuna, bu Karar’ın Ek’inde yer alan mallar ilave edilmiştir.

Madde 6- 26/3/2000 tarihli ve 24001 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2000/248 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlükten Kaldırılan Hükümler

Madde 7- 20/01/1992 tarihli ve 92/2644 sayılı İhracatın Düzenlenmesi ve Desteklenmesine İlişkin Karar yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde - Bu Karar'ın yürürlüğe girmesinden önce başlamış işlemlere, lehte olması halinde önceki hükümlere göre devam edilir.

Yürürlük

Madde 8- Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 9- Bu Karar'ı Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakan yürütür. 

3- İhracat Yönetmeliği metni aynen aşağıdaki gibidir.

İHRACAT YÖNETMELİĞİ 

6/6/2006 tarih ve 26190 sayılı Resmi Gazete   

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

 Amaç

MADDE 1- (1)Bu Yönetmeliğin amacı, İhracat Rejimi Kararı çerçevesinde, ihracatın ülke ekonomisi yararına düzenlenmesini, desteklenmesini ve artırılmasını sağlamak için ihracatta yetkili mercii ve uygulanacak usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1)İhracat Rejimi Kararı uyarınca yapılacak ihracat işlemleri, bu Yönetmelik ile Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık tarafından yayımlanacak tebliğler ve ilgililere verilecek talimatlar çerçevesinde yürütülür.

 Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 22/12/1995 tarihli ve 95/7623 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan İhracat Rejimi Kararına dayanılarak hazırlanmıştır.

 Tanımlar

MADDE 4- (1)Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bağlı Muamele: İkiden fazla taraf arasında yapılan takas işlemini,

b) Başlamış İşlem:

1) Açılan uluslararası ihalelere istinaden yapılan yabancı devlet bağlantılarında, alıcı kuruluş ile bağlantının yapıldığını gösteren yazılı sözleşmenin taraflarca imzalanmış olmasını,

2) Bedelsiz ihracatta, gümrük mevzuatı uyarınca gümrük beyannamesi düzenlenmesi gereken hâllerde gümrük beyannamesinin tescil edilmiş olmasını,

3) Genel esaslar çerçevesinde, gümrük beyannamesinin İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine onaylatılmış olmasını,

4) Kayda bağlı ihracatta, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kaydın verilmiş olmasını,

5) Konsinye ihracat, kredili ihracat, takas veya bağlı muamele yoluyla ihracat, ticari kiralama yoluyla ihracat veya yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik kapsamındaki ihracatta, iznin verilmiş olmasını,

6) Müsaadeye bağlı ihracatta müsaadenin verilmiş olmasını,

7) Offset kapsamında ihracatta offset anlaşmasının imzalanmış olmasını,

c) Bedelsiz İhracat: Bedeli yürürlükteki kambiyo mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmesi zorunlu olmaksızın yurtdışına yapılan mal çıkışlarını,

ç) Gün: Aksi belirtilmedikçe takvim gününü,

d) İhracat: Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını veyahut Müsteşarlıkça ihracat olarak kabul edilecek sair çıkış ve işlemleri,

e) İhracatçı: İhraç edeceği mala göre ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine üye olan, vergi numarasına sahip gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan ortaklıkları,

f) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği Onayı/Kaydı: İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından gümrük beyannamesi onay/kayıt işlemleriyle ilgili olarak verilecek onay, kayıt ve/veya elektronik onayı/kaydı,

g) İhraç Müsaadesi: Ülke ekonomisinin ihtiyaçları, iç ve dış piyasa arz ve talep durumu, satış şekli ile alıcı ülke ve firmaların ülkemiz ile olan ticari ve ekonomik ilişkileri gibi hususlar göz önünde tutularak Müsteşarlıkça verilen ihraç iznini,

ğ) Kayda Bağlı İhracat: Gümrük beyannamesinin, ihracattan önce İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alındığı ihracat şeklini,

h) Konsinye İhracat: Kesin satışı daha sonra yapılmak üzere yurt dışındaki alıcılara, komisyonculara, ihracatçının yurt dışındaki şube veya temsilciliklerine mal gönderilmesini,

ı) Kredili İhracat: İkili veya çok taraflı kredi anlaşmaları dışında kalmak kaydıyla, ihracat bedelinin kambiyo mevzuatında öngörülen süreleri aşacak şekilde yurda getirilmesine imkân tanıyan ihracat şeklini,

i) Mal: Her türlü eşya, madde, ürün veya değeri,

j) Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,

k) Offset: Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu ortaklıklarının açacakları uluslararası ihaleler çerçevesinde yapacakları ithalat neticesinde gerçekleştirecekleri döviz ödemelerini asgari seviyeye indirmek amacıyla, ihaleyi kazanan firma ve/veya kuruluşların taahhüdü gereğince Türkiye’den yapılacak ihracat ile taahhüt gereğince Türkiye’nin mevcut üretim ve ihracat potansiyelinin geliştirilmesine yönelik diğer işlemleri,

l) Takas: İhraç veya ithal edilen mal veya hizmet bedelinin, kısmen veya tamamen mal, hizmet veya döviz ile karşılanması işlemini,

m) Ticari Kiralama: Malların kira bedeli karşılığı belirli bir süre kullanılmak üzere geçici olarak Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını,

n) Transit Ticaret: Yurt dışında veya serbest bölgede yerleşik bir firmadan ya da antrepodan satın alınan malın, ülkemiz üzerinden transit olarak veya doğrudan doğruya yurt dışında veya serbest bölgede yerleşik bir firmaya ya da antrepoya satılmasını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

İhracat Şekilleri ve Esasları

Genel esaslar

MADDE 5- (1)İhracat işleminin başlaması için ihracatçıların, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine onaylattıkları gümrük beyannamesi ile ihracatın yapılacağı gümrük idaresine başvurmaları gerekir.

 Ön izne bağlı ihracat

MADDE 6- (1)İhracı uluslararası anlaşma, kanun, kararname ve ilgili sair mevzuat uyarınca belli bir merciin ön iznine bağlı malların ihracatında, ilgili mercilerden ön izin alındıktan sonra ihracat mevzuatı hükümleri uygulanır.

Kayda bağlı ihracat

MADDE 7- (1) İhracı kayda bağlı mallar, Müsteşarlıkça yayımlanacak Tebliğ ile belirlenir.

(2) İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ kapsamındaki malların ihracından önce gümrük beyannamelerinin İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alınması gerekir.

(3) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alınmış gümrük beyannamesinin gümrük idarelerine sunulma süresi, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin onay tarihinden itibaren uzatılmamak üzere otuz gündür. Ancak, ülkemiz ihraç ürünlerine miktar kısıtlaması uygulayan ülkelere yapılan, kısıtlama kapsamındaki malın ihracına ait kayıt meşruhatı düşülerek onaylanmış gümrük beyannamelerinin gümrük idarelerine sunulma süresi, otuz günden daha kısa veya daha uzun olarak Müsteşarlıkça belirlenebilir.

 Kredili ihracat

MADDE 8- (1)Kredili ihracat talepleri, alıcı ile satıcı arasında imzalanan ve ihraç edilecek malın cinsi, değeri, ödeme planı ve ödeme süresini içeren satış sözleşmesinin aslı ve Türkçe çevirisi veyahut aracı banka tarafından onaylanmış akreditif metinlerinin aslı ve Türkçe çevirisi ile birlikte ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır.

(2) Madde ve/veya ülke politikası açısından Müsteşarlıkça getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili kredili ihracat talepleri; Müsteşarlığın görüşü alındıktan sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler ise satış sözleşmesinde belirtilen esaslar dâhilinde doğrudan İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.

(3) Kredili ihracat izin süresi, tüketim mallarında en çok iki, yatırım mallarında en çok beş yıldır. Bu süreleri aşan talepler incelenip sonuçlandırılmak üzere, ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından, görüşü ile birlikte Müsteşarlığa intikal ettirilir.

(4) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kredili ihracat meşruhatı düşülerek onaylanmış ihracat işlemlerine ilişkin gümrük beyannamesinin, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince onay tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekmektedir.

 Konsinye ihracat

Madde 9- (1)Konsinye ihracat başvuruları ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır.

(2) Madde ve/veya ülke politikası açısından Müsteşarlıkça getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili konsinye ihraç talepleri; Müsteşarlığın görüşü alındıktan sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler ise doğrudan İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.

(3) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince konsinye ihracat meşruhatı düşülerek onaylanmış gümrük beyannamelerinin otuz gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekir.

(4) İhracatçılar, konsinye olarak gönderilen malların kesin satışının yapılmasından sonraki otuz gün içinde durumu, kendileri tarafından düzenlenmiş kesin satış faturası veya örneği ve gerekli diğer belgeler ile birlikte izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine ve aracı bankaya bildirir.

(5) İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği, verdikleri konsinye ihraç izinlerine ait bilgileri, malın kesin satışının kendilerine bildirilmesinden itibaren beş gün içinde aracı bankaya bildirir.

(6) Konsinye olarak gönderilen malın ihraç tarihinden itibaren bir yıl içinde kesin satışının yapılması gerekir. Bu süre, haklı ve zorunlu nedenlere istinaden müracaat edilmesi hâlinde, izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince iki yıl daha uzatılabilir.

(7) Süresi içinde satışı yapılan malın bedelinin kambiyo mevzuatı, satılamaması hâlinde ise malın gümrük mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmesi gerekir.

 Yurt dışı fuar ve sergilere katılım ve ihracat

Madde 10- (1)Ülkemizi temsilen katılınacak uluslararası yurt dışı fuar ve sergiler Müsteşarlık tarafından belirlenir.

(2) Uluslararası ticari fuarlara ve sergilere, gerek ülkemizi temsilen ulusal düzeyde gerekse bireysel olarak katılacak firma ve kuruluşlarca yurt dışına gönderilecek bedelli veya bedelsiz mallar ile yurt dışında düzenlenecek bilim, sanat, kültür veya tanıtım amaçlı fuar/sergi, konferans, seminer gibi etkinliklere kişi veya kuruluşlarca gönderilecek bedelli veya bedelsiz malların yurt dışına çıkışıyla ilgili başvurular doğrudan ilgili gümrük idarelerine yapılır. Gümrük idareleri söz konusu malların yurt dışına çıkışı için yapılan talepleri ilgili mevzuat çerçevesinde inceleyip sonuçlandırır.

(3) Gümrük idareleri, yukarıda belirtilen amaçlarla yurt dışına çıkışına izin verdikleri bedelli ve/veya bedelsiz mallar (bilim, sanat, kültür, tanıtım amaçlı fuar/sergi hariç) ile ilgili gümrük beyannamelerinin onaylı bir örneğini, beyannamenin kapanış tarihinden itibaren, en geç onbeş gün içinde firmanın beyan ettiği İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine gönderir.

(4) Uluslararası ticari fuar ve sergilerde sergilenmek üzere yurt dışına çıkarılan malların kesin satışına ilişkin talepler, geçici çıkışa esas gümrük beyannamesinin İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince onaylanmasını müteakip gümrük idarelerince sonuçlandırılır.

(5) Gümrük idareleri, özel organizatör kuruluşların ülkemizi temsilen ulusal düzeyde katılacağı ticari nitelikli fuarlarda ve sergilerde, yürürlükteki Yurt Dışında Fuar Düzenlenmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Tebliğ hükümleri gereğince, organizatör kuruluşa Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) verilmiş olan “Yeterlilik Belgesi” veya “Geçici Yeterlilik Belgesi” (kamu ve meslek kuruluşları ile vakıflarca düzenlenen fuarlarda bahse konu belgeler aranmaz) ile birlikte ilgili fuarın ulusal katılım organizasyonunun söz konusu kuruluşça yapılmasının onaylandığını gösterir uygunluk yazısını ararlar.

(6) Yukarıda belirtilen hususlar dışında kalan talepler Müsteşarlıkça incelenip sonuçlandırılır.

 İthal edilmiş malın ihracı

MADDE 11- (1)Gümrük mevzuatı çerçevesinde serbest dolaşıma girmiş yeni veya kullanılmış malın ihracı genel esaslar çerçevesinde yapılır. Ancak, ihracatın desteklenmesine yönelik mevzuat, yatırım mevzuatı ile gümrük mevzuatının mahrecine iade hükümleri saklıdır.

 Serbest bölgelere yapılacak ihracat

MADDE 12- (1) Serbest bölgelere yapılacak ihracat, ihracat mevzuatı hükümlerine tabidir. Ancak, Dahilde İşleme Rejimi, KDV uygulamaları ve Türkiye İhracat Kredi Bankası uygulamalarına dair mevzuat hükümleri saklıdır.

 Diğer ihracat şekilleri

MADDE 13- (1) Kayda bağlı ihracat, ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat, takas ve bağlı muamele kapsamında yapılacak ihracat, bedelsiz ihracat, transit ticaret ile savunma sanayii dışındaki alanlarda offset kapsamında yapılacak ihracata ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakanlıkça yayımlanan Tebliğlerle düzenlenir.

(2)Yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik kapsamında yapılacak ihracata ilişkin usul ve esaslar, Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakanlıkça belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ortak Hükümler

 Alıcısı tarafından kabul edilmeyen mallar

MADDE 14- (1)İhracattan sonra, kambiyo mevzuatında öngörülen mal bedeli dövizlerin yurda getirilme süresi içinde ve mal bedeli dövizler tahsil edilmeden önce başvurulmak kaydıyla;

a) Alıcısı tarafından kabul edilmeyen mallar karşılığında aynı bedel ve şartlarla mal ihracına ilişkin talepler, malların geri getirilmesi veya geri getirileceğinin kambiyo merciine taahhüt edilmesi kaydıyla, durumu gösterir belgelere istinaden gümrük mevzuatı çerçevesinde giriş ve çıkışta ayniyeti tespit edilmek suretiyle gümrük idarelerince,

b) Alıcısı tarafından kabul edilmeyen malların başka bedel ve şartlarla aynı veya farklı alıcılara satışına ilişkin talepler, durumu gösterir belgeler ve yeni satış sözleşmesine ait İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince onaylı faturanın ibrazından sonra gümrük idarelerince,

sonuçlandırılır.

(2) Gümrük idarelerince sonuçlandırılan talepler, ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine ve aracı bankaya bildirilir.

(3) Birinci fıkranın (b) bendi kapsamında yer alan taleplere konu malın bozulabilir olması hâlinde, bu tür talepler İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği veya daha sonra İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine bilgi vermek kaydıyla Müsteşarlık yurt dışı teşkilatınca sonuçlandırılır. Müsteşarlık yurt dışı teşkilatınca sonuçlandırılan talepler, ilgili gümrük idaresine ve aracı bankaya bildirilir.

(4) Yukarıda belirtilen değişiklik taleplerinin ihracatı müteakip ve mal bedeli dövizlerin tahsilinden sonra yapılması hâlinde, söz konusu talepler Müsteşarlığın görüşü alınmak suretiyle ilgili mercilerce sonuçlandırılır.

(5) Yukarıda yer alan hususlar, ihracatın desteklenmesine yönelik mevzuat kapsamında yapılmış olması hâlinde, ait olduğu mevzuat hükümlerine tabidir.

 Alıcısına teslim edilemeyen mallar ve malların terk edilmesi

MADDE 15- (1)Yanma, çalınma gibi haklı ve zorunlu nedenlerle alıcısına teslim edilemeyen mallara ilişkin ihracat talepleri, durumu gösteren belgelere dayanılarak Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) sonuçlandırılır.

(2) Geri getirilmesinde ekonomik yarar görülmeyen malların terk edilmesine ilişkin talepler, durumu gösteren belgelere dayanılarak Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) sonuçlandırılır.

(3) Uygun görülerek sonuçlandırılan talepler, aracı bankaya bildirilir.

(4) Yukarıda belirtilen hususlar, ihracatın desteklenmesine yönelik mevzuat kapsamında yapılmış olması hâlinde, ait olduğu mevzuat hükümlerine tabidir.

 İhracatçı Birliklerince yapılacak işlemler

MADDE 16- (1)5/7/1993 tarihli ve 93/4614 sayılı İhracatçı Birliklerinin Kuruluşu, İşleyişi, İştigal Sahaları, Organları, Üyelerin Hak ve Yükümlülüklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararına istinaden, nisbi aidatın tahsil edilmesi gerekir. Bu husus, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince gümrük beyannamesinin onaylanması sırasında aranır.

 Gümrük idarelerince yapılacak işlemler

MADDE 17- (1)Otomasyona geçmiş gümrük idareleri, ihracat işlemlerinde tescil onayı yapılmadan önce, gümrük beyannamesi üzerinde İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin elektronik ortamda oluşturdukları “Birlik Onay Kodu”nu ararlar. “Birlik Onay Kodu” doğrulanmayan gümrük beyannamelerine istinaden mal çıkışı yapılmaz.

(2) Otomasyona geçmemiş gümrük idareleri ise, ihracat işlemlerinde gümrük beyannamesi üzerinde İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin onayını/kaydını ararlar. İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği onayı/kaydı bulunmayan gümrük beyannamelerine istinaden mal çıkışı yapılmaz.

(3) Gümrük idareleri, ihracatı müteakip durumu ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine bildirir.

(4) Gümrük idarelerince tescil edilen gümrük beyannameleri üzerinde herhangi bir değişiklik yapılması veya gümrük beyannamelerinin iptal edilmesi hâlinde, bu husus işlemi yapan gümrük idaresi tarafından onayı/kaydı veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine, aracı bankaya, kambiyo müdürlüğüne ve Türkiye İstatistik Kurumuna bildirilir. 

İhracat bedellerinin yurda getirilmesi

MADDE 18- (1)İhracat bedellerinin yurda getirilmesi hususu kambiyo mevzuatı hükümlerine tabidir.

 Diğer durumlar

MADDE 19- (1)İhracata ilişkin olarak bu Yönetmelikte belirlenen konular dışında kalan hususlar İhracat Rejimi Kararı çerçevesinde Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) sonuçlandırılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

 Yürürlükten kaldırılan Yönetmelik

MADDE 20- (1)6/1/1996 tarihli ve 22515 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İhracat Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

 Başlamış işlemler

GEÇİCİ MADDE 1- (1)Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce başlamış işlemlere, lehte olmaları kaydıyla, bu Yönetmeliğin 20 nci maddesiyle yürürlükten kaldırılan Yönetmelik hükümleri uygulanır.

 Yürürlük

MADDE 21- (1)Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

 Yürütme

MADDE 22- (1)Bu Yönetmelik hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür

Ek : 4 İhracatta Kota ve Tarife Kontenjanı Belirlenmesi ve İdaresine İlişkin Yönetmelik Yayım tarihi: 18/10/1996 tarih ve 22791 sayılı Resmi Gazete

Amaç, Kapsam, Dayanak

Madde1- Bu Yönetmelik, İhracatta Kota ve Tarife Kontenjanı Belirlenmesi ve İdaresine İlişkin 25.1.1995 tarih ve

95/7616 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, uluslararası anlaşmaların hükümlerine uygun şekilde tek taraflı olarak veya ikili çok taraflı tercihli ticaret anlaşmalarına dayanılarak alınacak önlemler çercevecinde;

a) İhracatta uygulanabilecek kotalar ve bu kotaların idaresini düzenleyen kurallara,

b) Türkiye'den yapılan ihracatta uygulanabilecek tarife kontenjanlarına ve bu kontenjanların kullanımına,

c) Diğer ülkelerin Türkiye'den yaptıkları ithalata kota (halihazırda ABD ve Kanada'ya yönelik tekstil ve konfeksiyon ihracatında uygulananlar hariç) veya tarife kontenjanı uygulamaları ve sözkonusu kota ve tarife kontenjanlarının dağıtımının Türkiye'ye bırakılması halinde bunların dağıtımına, ilişkin usul ve esasları kapsar.

Tanımlar

Madde 2- Bu Yönetmelik'te geçen;

a) Bakanlık: Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlığı,

b) Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,

c) Genel Müdürlük: Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğünü,

d) İhracatçı Birliği: Dış Ticaret Müsteşarlığına bağlı İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerini,

e) Kota Uygunluk Belgesi: Karar kapsamında kotaya tabi malların ihracı için İhracatçı Birliklerince verilen belgeyi,

f) Fiili İhraç: İhraç Yönetmeliğinde yapılan fiili ihraç tanımında belirtilen durumları,

g) Referans Dönemi: Kota dağıtımında geleneksel ticaret akışı yöntemi kullanılması halinde Tebliğ ile belirlenecek dönemleri,

h) Geleneksel İhracatçılar: Referans dönemi içinde kota konusu malları ihraç eden ihracatçıları,

ı) Tarife kontenjanı: Bir üçüncü ülke tarafından Türkiye'den ithal edilen mal ya da mal grubunun gümrük vergisi oranlarında belirli bir miktar veya değer için indirim yapılması ya da muafiyet sağlanmasını veya Türkiye'nin bir mal veya mal grubunun ihracatında belli bir oranda vergi veya eşetkili tedbir uygulaması halinde bu oranlarda belli bir miktar veya değer için indirim yapılması veya muafiyet sağlanmasını,

j) Kota: İhracatta miktar ve/veya değer kısıtlaması uygulaması halinde, bir takvim yılı içinde veya muayyen bir dönem itibariyle yapılmasına izin verilen ihracatın miktar ve/veya değerini, ifade eder.

Kota Dağıtım Usul ve Esasları:

Madde 3- Kota miktarı ve/veya değerleri, kotaların dağıtım tarih ve kriterleri, talep edilebilecek asgari ve azami miktar ve/veya değerler başvuru usul ve esasları Müsteşarlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) belirlenerek Resmi Gazete'de yayımlanır.

Kota Dağıtım Yöntemleri

Madde 4- Genel Müdürlük kota dağıtımında aşağıdaki yöntemlerden belirleyeceği bir veya birkaçını birarada uygulayabilir.

A- Geleneksel Ticaret Akışı Yöntemi

a) Bu yönteme göre kota tahsisi yapılması halinde, kotanın bir bölümü geleneksel ihracatçılara, kalan kısmı ise diğer ihracatçılara ayrılır.

b) Geleneksel ihracatçılar, referans dönemi olarak belirlenen dönemde gerçekleştirdikleri ihracat miktarı ve değerini kanıtlayan gümrük beyannamelerinin gümrük idarelerince onaylı bir örneğini kota tahsis başvurularına ekleyeceklerdir.

c) Gelenekel ihracatçılara aşağıdaki kriterler çerçevesinde kota tahsisi yapılabilir:

1) Toplam başvuru ile talep edilen miktar ve/veya değer, geleneksel ihracatçılar için ayrılan paya eşit veya daha az ise , talepler tam olarak karşılanır.

2) Toplam başvuru ile talep edilen miktar ve/veya değerin geleneksel ihracatçılara ayrılan paydan fazla olması durumunda, kota dağıtımı, her başvuru sahibinin referans dönemde gerçekleştirdiği ihracat miktar ve/veya değeri gözönüne alınarak oransal hesaplama yöntemi ile yapılır.

d) Geleneksel ihracatçılar ayrılan pay için yeterli başvuru olmaması durumunda, başvuruda bulunan diğer ihracatçılar artan miktar ve/veya değerden Genel Müdürlüğün belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde yararlandırılırlar.

B- Başvuru Sırasına Göre Eşit Oranda Kota Tahsis Yöntemi

Başvuru sırasına göre eşit oranda kota tahsis yönteminde İhracatçı Birliği, toplam kota miktar ve/veya değerini veya bir kısmını, ürünün yapısını ve ekonomik miktarını dikkate alarak belirleyeceği eşit oranlarda başvuru sahiplerine, başvuru sıralarını dikkate alarak dağıtır.

C- Talep Edilen Miktar ve/veya Değerle Orantılı Kota Tahsis Yöntemi

Müsteşarlıkça belirlenecek kota dağıtım tarihindeki;

a) Toplam başvuru ile talep edilen miktar ve/veya değerlerin, dağıtılacak kota miktarı ve/veya değerine eşit ya da daha az olması halinde talepler tamamen karşılanır.

b) Toplam başvuru ile talep edilen miktar ve/veya değerlerin dağıtıma konu kota miktarı ve/veya değerini aşması durumunda başvvurular, talep edilen miktar ve/veya değerler ile orantılı olarak karşılanır.

c) Müsteşarlıkça Ürünün Yapısı ve Ekonomik Miktarları Dikkate Alınarak Belirlenecek Yöntem.

Müsteşarlık (İhracat Genel Müdürlüğü), gerekli gördüğü durumlarda ürünün yapısı ve ekonomik miktarını ve belirlenen kota miktarı ve/veya değerini dikkate alarak, farklı bir kota tahsis yöntemi belirleyebilir.

Kota Tahsis Başvurusu

Madde 5- Kota tahsis başvuruları;

a) İhracatçı firma ünvanı ve tam adresi (Telefon, Telefaks No ve İhracatçı Birliği Üye No.su dahil),

b) Teminat alınması halinde teminatın yetkili bankalara yatırıldığını gösteren banka dekontunun aslı,

c) Ürün tanımı

- malın "İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Gümrük Giriş Tarife Cetveli"ne uygun ticari tanımı,

- 12'li bazda Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (G.T.İ.P),

- gerek duyulması halinde tip ve standardı

d) İthalatçı ülke (giriş ülkesi), alıcı firma ünvanı ve tam adresi (Telefon ve telefaks no dahil),

e) Talep edilen kota miktarı ve/veya değeri,

f) İhracat için öngörülen tarih veya tarihler ile yer veya yerler (liman, gümrük kapısı),

g) Daha önceki dönemlerde aynı mal içn kotadan pay alınıp alınmadığı, alınmış ise gerçekleştirilen ihracatın

miktarı ve/veya değerine ilişkin bilgiler,

h) Başvuruda bulunan ihracatçının başvuru bilgilerini doğru olarak verdiğine ve ihracat uygunluk belgesinin kısmen veya tamamen kullanılmaması halinde Müsteşarlığıkça belirlenecek süreler içerisinde ilgili İhracatçı birliğine iade edileceğine, aksi takdirde geciken herbir iş günü için müteakip kota taleplerinin belirlenecek oranlar dahilinde daha az karşılanacığının kabul edildiğine dair bir taahhütname (Ek: I),ile birlikte yazılı olarak belirlenen asgari ve azami miktar ve/veya değerler dikkate alınarak ilgili İhracatçı Birliğine yapılır. İhracatçı Birliğince gerekli görülmesi halinde ek bilgiler istenebilir.

Kota Tahsis Başvurularının Sonuçlandırılması

Madde 6- Kota tahsis başvuru tarihinin bitiminden önce usulüne uygun olarak yapılan kota tahsis başvurusu ilgili

İhracatçı Birliğince 60 (altmış) günü aşmayacak bir süre içinde sonuçlandırılır. Kotadan pay verilmesi uygun görülen ihracatçılar için Kota Uygunluk Belgesi düzenlenir.

Kotaların Yeniden Dağıtımı

Madde 7- Kullanılmayan veya dağıtılamayan kotaların yeniden dağıtımına ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlık (İhracat Genel Müdürlüğü) tarafından belirlenir.

Belirlenen yıl veya dönem içerisinde kullanılmayan kotalar ertesi yıla veya döneme aktarılamaz.

Kota Uygunluk Belgesi

Madde 8- Yukarıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde kato tahsisi yapılan ihracatçılara, Kota Uygunluk Belgesi verilir.

Kota Uygunluk Belgesinin geçerlilik süresi ait olduğu kota dönemiyle sınırlıdır, bir sonraki kota dönemine ve/veya bir başka firmaya devredilemez. Kota Uygunluk Belgelerinin geçerlik süresinin bitiminden itibaren Müsteşarlıkça belirlenecek süreler içerisinde ilgili İhracatçı Birliğine iadesi zorunludur. Kota Uygunluk Belgesi aldığı halde, Belgenin geçerlilik süresi içerisinde ihracatını en az %80 oranında gerçekleştirmeyen belge sahiplerine aynı yıl içerisinde yeniden kota tahsisi yapılmaz (Mücbir sebep durumları hariç). Genel Müdürlük sözkonusu müteakip yılın kotalarından tahsis yapılmamasını da kararlaştırabilir.

İhracatçı Birliği tarafından, 5 (beş) nüsha olarak düzenlenen Kota Uygunluk Belgesinin 4 (dört) nüshası başvuru sahiplerine verilir. Üçüncü nüsha ihracat müsaadesini düzenleyen İhracatçı Birliğinde kalır. Başvuru sahipleri dördüncü nüshayı ilgili gümrük idaresine, beşinci nüshayı aracı bankaya tevdi eder. İhracatın gerçekleştirildiğine dair ilgili gümrük idaresince onaylı birinci nüshayı ise, fiili ihraç tarihinden itibaren Müsteşarlık tarafından belirlenecek süre içerisinde ilgili İhracatçı Birliğine iade eder.

Kota Uygunluk Belgesinin Aranması

Madde 9- Kota Uygunluk Belgesi, gümrük beyannamesi düzenlenmesi aşamasında ilgili İhracatçı Birliğince, fiili ihraç sırasında ilgili Gümrük İdaresince aranır. Kota Uygunluk Belgesine istinaden düzenlenecek gümrük beyannamelerinin süresi, Kota Uygunluk Belgesinin geçerlilik süresinden fazla olamaz ve uzatılamaz.

Kota Uygunluk Belgesinde Değişiklik Yapılması

Madde 10- Miktar kotası uygulanması halinde fiili ihracat sırasında, malın birim fiyatının, toplam değerinin Kota Uygunluk Belgesinde kayıtlı birim fiyatını ve malın toplam değerini aşması ihracatın yapılmasını engellemez. Ancak, Kota Uygunluk Belgesinde kayıtlı kotadan fazla ihracat yapılamaz. İhracatçı Birliklerinde kayda aldırılan gümrük beyannamelerinde kayıttan sonra sadece lehte fiyayt değişikliği yapılabilecektir. Lehte fiyat değişikliği talepleri ilgili İhracatçı Birliğince sonuçlandırılır.

Kota Uygunluk Belgesinin Kaybedilmesi

Madde 11- Kota Uygunluk Belgesinin kaybedilmesi halinde, Belge sahibinin başvurusu üzerine, İhracatçı Birliğince

üzerine "kaydından dolayı yeniden düzenlenmiştir" şeklinde şerh düşülerek, yeni Kota Uygunluk Belgesi düzenlenebilir. Bu durum, ilgili İhracatçı Birliğince Gümrük İdarelerine bildirilir ve Kota Uygunluk Belgesinin aslıyla işlem yapılmaz.

Tarife Kontenjanı

Madde 12- Tarife kontenjanı kullanım usul ve esasları Müsteşarlık tarafından yayımlanacak Tebliğ ile düzenlenir.

Türkiye'den ihraç edilen ürünlere üçüncü ülkeler tarafından uygulanan tercihli tarifeden yararlanan maddelere ilişkin tarife kontenjanlarının kullanımı Müsteşarlıkça kota düzenlemelerine tabi tutulabilir.

Kota ve Tarife Kontenjanı Tahsislerinin Teminata Bağlanması

Madde 13- 95/7616 sayılı Karar çerçevesinde yapılacak kota ve/veya tarife kontenjanı tahsislerinde ihracatçılar adına düzenlenecek belgeler teminata bağlanabilir. Teminata bağlamaya ve teminat oranına Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan'ın teklifi ile Bakanlar Kurulu'nca karar verilir.

Sair Durumlar

Madde 14- İhracatta kota ve tarife kontenjanına ilişkin olarak Bu Yönetmelikte belirlenen konular dışında kalan hususlar 95/7616 sayılı Karar hükümleri çerçevesinde Müsetşarlıkça sonuçlandırılır.

Yönetmeliğin Uygulanması

Madde 15- Bu Yönetmelik'te yer alan hususlarla ilgili olarak uygulamaya yönelik Tebliğ çıkartmaya Müsteşarlık yetkilidir.

Uygulanacak Müeyyideler

Madde 16- Müsteşarlık Denetim Birimince;

a) Kota veya Tarife Kontenjanı konusu ihracat işlemlerine esas olan belgelerde tahrifat yapıldığının,

b) Sahte belge kullanıldığının,

c) Kota Uygunluk Belgesinin veya Tarife Kontenjanı tahsisisin üçüncü kişilere devredildiğinin,

d) Kota Uygunluk Belgesi'nde belirlenen miktarın ve/veya değerin veya Tarife Kontenjanı tahsisinin aşıldığının,

e) Verilen taahhütnamelere aykırı davranıldığının, belirlenmesi durumunda, İhracat Rejimi Kararı'nda öngörülen müeyyidelerden biri veya birkaçı uygulanabilir. Uygulanan müeyyidelerden firmanın uyarılması dışındakiler Resmi Gazete'de yayımlanır.

Yürürlük

Madde 17- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 18- Bu Yönetmelik hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakan yürütür.

EK: Taahhütname

Not : Kobifinans internet sitesinden yararlanılmıştır.

5- Key Words : Anahtar Kavramlar :

Export Regime = İhracat Rejimi

Export bylaws = ihjracat yönetmeliği

Barter = takas

bonded transaction = bağlı muamele

quote = Kontenjan

custom = usul

basis = esaslar

free zone = serbest bölge

actual (efective)  export = fiili ihracat

security ( surety ) = teminat

traditional = geleneksel

allocation (allotment) = tahsis

Minister = bakan

Ministry = bakanlık 

Definitions = Tanımlar

Export proceeds = ihracat bedelleri