Ders 5 : Dış Ticaret Mevzuatı

1- Genel Bilgiler:

Dış Ticaret işlemleri hem dahili yasalara hem de uluslararası bağlayıcı kurallara tabidir. Ülkemizde  dış ticaret mevzuatını düzenleyen merciler şunlardır:

Bakanlar Kurulu

Dış Ticaret Müsteşarlığı

Gümrük Müsteşarlığı

İhracatçı Birlikleri

Ticaret ve Sanayi Odaları

Dış ticaretin uluslararası kurallarını koyan kuruluş ise ICC (International Chamber of Commerce – Uluslararası Ticaret Odası)’dir. Bu kuruluş özellikle akreditifler ve tahsil vesaiki hakkında zaman zaman yayınladığı ve tüm ülkedeki ithalat ve ihracatçıları bağlayıcı tekdüze kurallar ile dünya ticaretinin sorunsuz bir şekilde yürütülmesine büyük bir katkıda bulunmakta ve global ticaret hacminin her yıl giderek artmasında önemli rol oynamaktadır. Bu  konuda ilk önce Türk firmalarının dış ticaret yapmasına olanak sağlayan yasamızın incelenmesine öncelik vermemiz gerekir. Çünkü böyle bir yasamız olmasaydı, yetkili bankalar Türkiye’de ne ithalat ne ihracat yapabilirdi.Dolayısıyla, ne başka bir yerli mevzuat mümkün olabilirdi ne de uluslararası dış ticaret mevzuatının bizi ilgilendiren bir yanı olurdu.

1980 ve öncesinde dış ticaret işlemlerinde tek yetkili T.C. Merkez Bankasıydı. O dönemde, Türk vatandaşlarının ceplerinde veya  kasalarında döviz bulundurması bile yasaktı ve bu ciddi suç sayılıyordu. Bazı büyük işadamlarımız yurtdışından dönüşte ceplerinde veya cüzdanlarında 100 Dolar’lık banknot gibi küçül meblağlı dövizler yüzünden uzun yıllar mahkemelerde yargılandı. İthalat bir yana ihracat yapmak dahi zordu. İthalatta kota uygulaması çok yaygındı. Bu kotaların ithalatçılar arasında dağılımında suistimaller olduğu söylentisi duyulurdu.

Ancak, 28 sayılı kararname çıktıktan sonra, özel bankalar akreditif veya diğer yöntemlerle ithalat ve ihracata yetkili kılındı.   1980 yılı sonunda çıkan 28 sayılı kararnamenin zamanla kapsam bakımından genişlemesiyle 30 sayılı  kararname yayımlandı ve sonunda kambiyo mevzuatı, bu bağlamda dövizle ilgili her türlü işlemi kapsayan  ve  bugün de yürürlükte bulunan 32 sayılı kararname  yürürlüğe girdi.   

Tam metnini yazının sonunda verdiğimiz bu yasanın konumuz açısından  gerekli maddelerini inceleyerek mevzuat konusuna adım atalım.

2-  32 Sayılı Karar’daki Önemli Maddeler  

Şimdi 32 sayılı KHK’nın konumuzla alakalı maddelerine yakından bakalım.

Kararnamedeki en temel mahiyetteki madde kuşkusuz 4. maddedir. Bununla, getirilen yenilikler şöyle özetlenebilir:

a) Artık Türkiye’ye dışarıdan döviz getirilmesi serbesttir. Yani, döviz bulundurmak artık eskisi gibi suç olmaktan çıkarılmıştır.

Yurttaşa açık bir güvensizliği ifade eden 17 sayılı Kararda tüm dövizlerin devlete ait olduğuna dair hüküm yer alıyordu. Buna göre, yurtdışına mal ihraç etmeyi başarmış bir şirketin patronu cebinde veya kasasında bir Dolar dahi bulundurma hakkına sahip değildi.

Madde ile ülkemize ithal edilecek döviz miktarına kısıtlama getirilmezken,  yurt dışına çıkarılacak efektif dövize 5.000 dolarlık bir sınırlama getirilmiştir.

32 sayılı Kararnamenin 4. maddesi Özal döneminin en anlamlı reformunun adeta bir özetidir. Aynı kararnamede yer alan diğer reformist hükümleri 4. maddenin türevi olarak görebiliriz.

b)  Türk vatandaşları (yurt dışında çalışan işçilerimiz de dahil) yanlarında döviz bulundurabilir. Banka ve döviz büfelerinden istedikleri zaman ve miktarda döviz alıp satabilirler. Bu madde ile daha sonra çok yaygınlaşacak ve mali sistemimizin ciddi bir kurumu haline gelecek yetkili döviz müesseselerinin açılmasına olanak sağlandı.   

c) Yabancı şahıs ve şirketler de banka ve döviz büfelerinden istedikleri kadar döviz alıp satma yetkisine kavuştu.

d) Bankalar ve özel finans kurumları yurt dışına döviz transferi yapabilirler. Böylece, bu kuruluşların yurt dışındaki muhabirleri nezdinde nostro hesapları ve  akreditif açmalarının önü açılmış oldu.

Kararname metninin  3. bölümünde yer alan 8. ve 9. maddeler, ihracat ve ithalat işlemlerini düzenliyor.  

İhracatla ilgili 8. maddenin özeti aşağıdaki gibidir:

a) İhracat bedellerinin fiili ihraçtan azami 180 gün içinde yurda getirilerek, banka veya finans kurumlarına (şimdiki katılım bankası) satılması (bozdurulması, Türk Lİrasına çevrilmesi) gerekir.

b) Ancak, sözkonusu ihraç bedelleri 90 gün içinde yurda getirildiği takdirde, ihracatçı şirket bu dövizin % 30’unu yurda getirmeyerek yurt dışında bırakabilir. Böylece, ihracatçı şirketlere yurtdışında pazarlama ve tanıtım faaliyetleri yapmaları, temsilcilikler açmaları, depo kirası veya satın alınması gibi işlerde sarfedilmek üzere ihracat bedelinin ciddi bir tutarını yurtdışına getirmeyerek sözkonusu faaliyetlerde kullanma olanağı tanındı.

c)  İhraç edilen işlenmemiş altın bedellerinin yurda getirilme zorunluluğuna son verildi. Böylece, Ortadoğu’dan başlayıp, Türkiye üzerinden yürütülen altın kaçakçılığının önlenmesi amaçlandı ( ve bunda başarı sağlandı).       

1980 öncesinde Ortadoğu’dan başlayıp Türkiye üzerinden Avrupa’ya doğru büyük bir kaçak altın ticareti yapılıyordu. Bu madde ile kaçakçılığın önlenmesi, kayaıt altına alınması hedeflendi. Gerçekten, bu hedefe ulaşılabildi ve altın kaçakçılığı minimuma indi.

İthalatı düzenleyen 9. madde ile

a)       Yetkili bankalar ithalat bedellerinin döviz olarak transferine yetkili kılındı. Yani, akreditif, vesaik ve mal mukabili yöntemine göre yapılan ithalata ait bedeller yetkili bankalar tarafından yurt dışına transfer edilebilir hale geldi.

Daha önce bu yetkiye sadece devlet adına T.C. Merkez Bankası sahipti.  
Böylece, yerli sanayi ve mal piyasaları uluslararası rekabete açıldı. Yani, Türk ekonomisinin global ekonomiyle entegrasyonu önündeki yasal engel ortadan kalktı.

Döviz ödemesini gerektiren işlemler başlığıyla 10. madde:   

Navlun bedeli ve sigorta primi gibi görünmeyen kalemler olarak adlandırılan hizmet bedellerinin transferine bankalar ve özel finans kurumları yetkili kılındı. Böylece, mal dış ticareti yanında hizmet dış ticareti de libere edildi. 

Menkul Kıymetler başlığı altındaki 15. madde

Yabancıların yurtdışından getirdikleri dövizleri Türk Lirası’na çevirerek Türk mali sisteminden hisse senedi ve tahvil almaları ve bu menkul değerlere ait bedelleri önce Türk Lirasına çevirmeleri ve bu parayla döviz almak suretiyle istedikleri zaman yurt dışına transfer etmeleri serbest bırakıldı. Transfer için tek koşul sözkonusu dövizin yurda getirildiğini tevsik eden döviz alım bordrosunun ibrazından ibaretti.

Krediler başlığı altındaki 18. madde ile

a)     Finans piyasalarının libere edilmesi ve deregülasyonu ba’bında önemli yeniliklerden biri de banka ve diğer mali kurumların sadece yurtiçine yönelik olarak değil tüm uluslararası piyasaya dönük nakdi ve gayrinakdi kredi kullanmalarının ve kullandırtmalarının serbest bırakılmasıdır.

b)     Türk bankalarının yurt dışındaki şirketlere nakdi ve gayrinakdi kredi vermelerine olanak tanındı. Bunun için ileri sürülen tek koşul bankanın uluslararası bankacılık teamüllerine uymasıydı. Böylece, Türk bankalarına sağlıklı kredi verme bakımından ufuklar açıldı. Böylelikle mal piyasalarından sonra finans piyasalarının entegrasyonu yasal bakımdan tamamlanmış oldu.

Döviz Tevdiat ve Altın Depo Hesapları başlığı altındaki 19. madde ile:

T.C. Merkez Bankası ve bankaların Türk vatandaşları ve yabancılar adına döviz tevdiat hesapları açmalarına ve bu hesaplara sahiplerinin istediği gibi tasarruf etmesine izin verildi. Hesaplara verilecek faizler hesap sahibi ile banka arasında yapılacak pazarlığa bırakıldı. Böylelikle, yurttaş ve firmalarımıza tasarruflarını döviz olarak değerlendirme ve bu dövizi bankalarda döviz tevdiat hesabı şeklinde tutarak, döviz faizi kazanma imkan ve yetkisi tanındı. Nitekim, izleyen yıllarda Türk vatandaşları eşsiz sağdusuyla döviz üzerinden tasarruf yapmayı enflasyonun Türk Lirası üzerindeki yıkıcı etkisinden korumanın yolu olarak benimsedi. İstatistiklere gore bankalardaki mevduatın her dönemde yaklaşık yarısı döviz tevdiat hesaplarından oluştu.   

3- Keywords = Anahtar Söz ve Deyimler

Deregulation = Deregülasyon, Yasaların gevşetilmesi

Liberation = Liberasyon, Serbestleştirme

Foreign Trade Regulations = Dış Ticaret Mevzuatı

Decree = Kanun Hükmünde Kararname

Decree Number 32 = 32 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname

Foreign Trade Laws = Dış Ticaret Yasaları

International Chamber of Commerce (ICC) = Uluslararası Ticaret Odası

Uniform Rules and Customs for Documentary Credits = Akreditifler Hakkında Tekdüze Kural ve Uygulamalar

Uniform Rules for Collections = Tahsil Vesaiki Hakkında Tekdüze Kurallar

Letter of Credit ( l/c ) = Akreditif

Payment Against Documents = Vesaik Karşılığı Ödeme

Payment Against Goods = Mal Mukabili Ödeme

Foreign Exchange = Foreign Currency = Döviz

Foreign Exchange Deposit Accounts = Döviz Tevdiat Hesabı

Banknote = Banknot

Council of Ministers = Cabinet = Bakanlar Kurulu

Undersecretariat of Customs = Gümrük Müsteşarlığı

Central Bank of the Republic of Turkey = T.C. Merkez Bankası

Undersecretariat of Foreign Trade = Dış Ticaret Müsteşarlığı

Exporters’ Association = İhracatçı Birlikleri

National banks = Milli bankalar

Authorised banks = Yetkili bankalar

Correspondent bank = Muhabir banka

Chamber of Commerce = Ticaret Odası

Chamber of Industry = Sanayi Odası

Chamber of Industry and Commerce = Sanayi ve Ticaret Odası

Financial Markets = Finans Piyasaları

Reforms = Reformlar

Entegration= Bütünleşme

Global Markets = Global piyasalar

Securities = Menkul Kıymetler

Loans = Krediler

Official Gazette = Resmi Gazete 

Precious Metals = Kıymetli Madenler

Turkish Lira = Türk Lirası 

4- 32 sayılı KHK metni aynen aşağıdaki gibidir.  

 TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARAR

Karar No:89/14391
Tarih:7.8.1989

R. Gazete No:20249
R. G. Tarihi:11.8.1989

 BİRİNCİ BÖLÜM

GENEL ESASLAR

Amaç, konu, yetki ve saklı hükümler

Madde 1- Türk parası kıymetini korumak amacıyla, Türk parasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesine, döviz ve dövizi temsil eden belgelere (menkul değerler ve diğer sermaye piyasası araçları dahil) ilişkin tüm işlemler ile dövizlerin tasarruf ve idaresine, Türk parası ve Türk parasını temsil eden belgelerin (menkul değerler ve diğer sermaye piyasası araçları dahil), ithal ve ihracına, kıymetli maden, taş ve eşyalara ilişkin işlemlere, prim tahsili suretiyle bedelsiz ithal izni vermeye, ihracata, ithalata, özelliği olan ihracat ve ithalata, görünmeyen işlemlere, sermaye hareketlerine ilişkin kambiyo işlemlerine ait düzenleyici, sınırlayıcı esaslar bu Karar ile tayin ve tesbit edilmiştir.
Bu Karar'a ve bu Karar'ın uygulanması amacıyla Bakanlık'ça yayımlanacak tebliğlere muhalefet 1567 sayılı Kanun'la ek ve tadillerine muhalefet sayılır.

Çeşitli kanunlar ve uluslararası anlaşmalarda yer alan özel hükümler saklıdır.

Tanımlar

Madde 2- Bu Karar'ın uygulanmasında,

a) Bakanlık: Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Bakanlığı,

b) Türkiye'de yerleşik kişiler: Yurt dışında işçi, serbest meslek ve müstakil iş sahipleri dahil Türkiye'de ikametgah sahibi gerçek ve tüzel kişiler ile yerleşmek niyetiyle bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak 6 aydan fazla oturanları, (Dışarıda yerleşik kişilerden Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre bir sermaye tahsisi suretiyle Türkiye'de şube açmış olan veya bir şirkete katılmış veya şirket kurmuş gerçek ve tüzel kişiler yalnızca bu faaliyetleri dolayısıyla Türkiye'de yerleşik sayılırlar)

c) Dışarıda yerleşik kişiler: Türkiye'de yerleşik sayılmayan gerçek ve tüzel kişileri,

d) Yolcu: Geçerli pasaport veya pasaport yerini tutan belgeler taşıyan ve Türkiye'ye girmek veya Türkiye'den çıkmak üzere Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nca tesbit edilen giriş ve çıkış kapılarına gelen kişileri,

e) Türk parası: Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre Türkiye'de tedavülde bulunan veya tedavülden kaldırılmış olsa bile değiştirme süresi dolmamış olan paraları,

f) Türk parası ile ödemeyi sağlayan belgeler: Türk parası ile ödemede bulunmayı sağlayan ticari ve adi senetler, kredi mektubu, kredi kartı, seyahat çekleri, havale, mektup gibi her türlü belge ve vasıtaları,

g) Efektif: Banknot şeklindeki bütün yabancı ülkeler paralarını,

h) Döviz (kambiyo): Efektif dahil yabancı parayla ödemeyi sağlayan her nev'i hesap, belge ve vasıtaları,

i) Menkul kıymetler: Sermaye ve para piyasalarında işlem gören her türlü Türk ve yabancı menkul kıymetleri, (menkul kıymet yatırım fonu katılma belgesi bu Karar'ın uygulanmasında menkul kıymet olarak mütalaa olunur)

j) Kıymetli madenler: Her tür ve şekilde altın, gümüş ve platini,

i) İşlenmemiş altın: En az 995/1000 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkca belirlenen barlar veya külçeler halindeki altını,

ii) İşlenmiş altın: 995/1000'den daha düşük saflıkta, gerek bir işçilik uygulanarak ziynet veya süs eşyası haline dönüştürülmüş, gerekse içine ilave madde katılarak veya katılmaksızın alım-satım yapılan altını,

iii) İşlenmemiş gümüş: En az % 99,9 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen bar, külçe veya granül halindeki gümüşü,

iv) İşlenmiş gümüş: % 99.9‘dan daha düşük saflıkta, gerek işçilik uygulanarak ziynet veya süs eşyası haline dönüştürülmüş, gerekse içine ilave madde katılarak veya katılmaksızın alım satımı yapılan gümüşü,

v) İşlenmemiş platin: En az % 99,5 saflıkta, nitelikleri Müsteşarlıkça belirlenen barlar veya külçeler halindeki platini,

vi)İşlenmiş platin: Gerek işçilik uygulanarak ziynet veya süs eşyası haline dönüştürülmüş, gerekse içine ilave madde katılarak veya katılmaksızın alım satımı yapılan platini,

k) Kıymetli taşlar: Elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve inciyi,

l) Kıymetli eşya: Kıymetli madenler veya kıymetli taşlardan yapılmış ya da bunları içeren eşyaları,

m) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve şubelerini,

n) Banka: Bankalar Kanununa göre Türkiye'de faaliyette bulunan bankaları,

o) Yetkili müesseseler: Bakanlıkça tesbit edilen usul ve esaslar çerçevesinde dövize ilişkin işlemler yapmasına izin verilen ve kıymetli maden, taş ve eşyalara ilişkin işlemler de yapabilen anonim şirketleri,

p) Özel finans kurumları: 16.12.1983 tarihli, 83/7506 sayılı Kararname'nin eki Karar uyarınca tespit edilen usul ve esaslar çerçevesinde sermayelerine ilaveten yurt dışından ve içinden fon toplayarak ekonomiye fon tahsis eden anonim şirket şeklindeki mali kuruluşları,

r) PTT: PTT İşletme Genel Müdürlüğünü,

s) Diğer sermaye piyasası araçları: Menkul Kıymetler dışında kalan ve Sermaye Piyasası Kurulunca belirlenen sermaye piyasası araçlarını,

t) Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,

u) Kıymetli Maden Aracı Kuruluşları: Kıymetli Madenler Borsaları ile ilgili mevzuat çerçevesinde faaliyet izni alan yurt içinde ya da yurt dışında yerleşik kişi ve kuruluşları,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

TÜRK PARASI, DÖVİZ İLE KIYMETLİ MADEN, TAŞ VE EŞYALARA İLİŞKİN HÜKÜMLER

Türk Parası

Madde 3-
a) Türk parası ve Türk parasıyla ödemeyi sağlayan belgelerin yurda ithali ile aşağıda belirlenen esaslar çerçevesinde ihracı serbesttir.

i) Türkiye'de yerleşik kişiler ile, dışarıda yerleşik kişiler, bankalar ve özel finans kurumları vasıtasıyla yurt dışına serbestçe Türk parası gönderebilirler.

ii) Yolcuların beraberlerinde en çok 5.000.- ABD Doları karşılığı Türk parasını yurt dışına çıkarmaları serbesttir.

iii) Türk parası ile ödemeyi sağlayan belgelerin ihracı serbesttir.

b) Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de Türk parası ile ödeme, tahsilat ve tevdiatta bulunmaları serbesttir.
c) Bankalar ve özel finans kurumları, ithalat, ihracat ve görünmeyen işlemler dışındaki yurt dışına yapılan 50.000.- ABD Doları karşılığını aşan Türk lirası transferlerine ilişkin bilgileri, transfer tarihinden itibaren 30 gün içinde Bakanlıkça belirlenecek mercilere bildirirler.

Döviz

Madde 4-

a) Türkiye'ye döviz ithali serbesttir.

b) Türkiye'de yerleşik kişilerin beraberlerinde döviz bulundurmaları, bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ile kıymetli maden aracı kuruluşlarından döviz satın almaları, dövizleri bankalarda açacakları döviz hesaplarında tutmaları, efektif olarak kullanmaları, bankalar ve özel finans kurumları vasıtasıyla yurt içinde ve yurt dışında tasarruf etmeleri serbesttir.

c) Türkiye'de yerleşik kişilerin, dışarıda yerleşik kişilerden, Türkiye'de yapacakları işlemler nedeniyle döviz kabul etmeleri serbesttir.

d) Dışarıda yerleşik kişiler; bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarından döviz satın alabilirler.

e) Türkiye'de yerleşik kişiler ile dışarıda yerleşik kişilerin, bankalar ve özel finans kurumları vasıtasıyla yurtdışına döviz transfer ettirmeleri serbesttir.

Bankalar ve özel finans kurumları, ithalat, ihracat ve görünmeyen işlemler dışındaki yurtdışına yapılan 50.000.- ABD Doları ve eşiti dövizi aşan transferlere (Döviz tevdiat hesaplarından yapılan transferler dahil) ilişkin bilgileri, transfer tarihinden itibaren 30 gün içinde Bakanlıkça belirlenecek mercilere bildirirler.

f) Yolcular 5.000.- ABD Doları veya eşitine kadar efektifi beraberlerinde yurtdışına çıkarabilirler.

Dışarıda yerleşik kişiler ile Türkiye'de yerleşik sayılmakla birlikte yurtdışında çalışan Türk uyruklu kişiler, yurda girişlerinde beyan etmiş olmak, Türkiye'de yerleşik kişiler ise görünmeyen işlemler çerçevesinde Bankalar ve özel finans kurumlarından döviz satın aldıklarını tevsik etmek kaydıyla 5.000.- ABD Doları veya eşitini aşan miktarlardaki efektifi beraberlerinde yurtdışına serbestçe çıkarabilirler.

Döviz kurları

Madde 5- Yabancı paraların Türk parası karşısındaki değeri, Merkez Bankası'nca tesbit edilen usuller çerçevesinde belirlenir.
Döviz alım ve satımları işlem tarihinde geçerli kurlar üzerinden yapılır. 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır.
Mahsup işlemleriyle ilgili döviz alım ve satım belgelerinin düzenlenmesinde işlem tarihindeki döviz alış kurları uygulanır.

Dövize ilişkin işlemler

Madde 6- Dövize ilişkin işlemler Merkez Bankası'nca belirlenen konvertibl dövizler üzerinden Merkez Bankası, bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler ve kıymetli maden aracı kuruluşlarınca, Yabancı sermaye mevzuatına göre yurda getirilecek dövizlerin alışı ise bankalarca yapılır. Konvertibl olmayan dövizlerin alış ve satışında uyulacak esaslar Merkez Bankası'nca belirlenir ve ilan edilir. Bankalar ve kıymetli maden aracı kuruluşları, vadeli döviz alım satımı yapabilirler. Merkez Bankası vadeli döviz alım satımına ilişkin düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
PTT, Bakanlıkça uygun görülecek esaslar çerçevesinde dövize ilişkin işlemler yapabilir.

Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları; döviz mevcutlarını, Bakanlık'ça tesbit edilecek oran ve esaslar çerçevesinde Merkez Bankası'na devrederler.
Merkez Bankası'na olan döviz yükümlülüklerini tamamiyle yerine getiren anılan kuruluşlar (PTT hariç), Merkez Bankası'nca öngörülen diğer şartları da yerine getirmek kaydıyla, Merkez Bankası bünyesinde kurulan döviz ve efektif piyasalarına katılarak, dövize ve efektife ilişkin her türlü işlemi Merkez Bankası'nca belirlenecek kurallar dahilinde yapabilirler.

Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz mevcutlarını bu Karar'a ve Merkez Bankası'nca belirlenecek esaslara uymak kaydıyla bankacılık teamüllerine göre, öncelikle ülke ihtiyaçlarının karşılanmasında olmak üzere, serbestçe kullanabilirler.

Kıymetli madenler, taşlar ve eşyalar

Madde 7-

a) Kıymetli madenler, taşlar ve eşyaların Dış Ticaret Rejimi esasları dahilinde Türkiye'ye ithali ve ihracı serbesttir. Ancak, işlenmemiş kıymetli madenlerin ithal ve ihracında gümrük idarelerine beyan verilmesi esas olup, ithalat ve ihracat Rejim, Karar ve Yönetmelikleri uygulanmaz. İşlenmemiş kıymetli madenlerin ithali, Merkez Bankası ile kendi mevzuatlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla Kıymetli Madenler Borsası üyesi Kıymetli Maden Aracı Kuruluşları tarafından yapılır. Ancak, Kıymetli Madenler Borsası üyesi aracı kuruluşlar ithal ettikleri işlenmemiş kıymetli madenleri üç iş günü içinde Borsaya teslim etmek zorundadır.

b) Kıymetli madenler, taşlar ve eşyaların yurt içinde alım ve satımı serbesttir. Ancak yurt içinde cevherden her tür ve şekilde üretilen kıymetli madenlerin alım ve satım işlemleri de Borsa tarafından düzenlenecek yönetmeliklerle belirlenecek esaslara göre İstanbul Altın Borsasında yapılır.

c) Yolcular, beraberlerindeki kendilerine ait değeri 15.000.- ABD Dolarını aşmayan ve ticari amaç taşımayan ziynet eşyası niteliğinde kıymetli madenlerden ve taşlardan yapılmış eşyaları yurda getirebilirler ve yurtdışına çıkarabilirler. Daha fazla değerdeki ziynet eşyalarının yurtdışına çıkarılması, girişte beyan edilmiş olmasına veya Türkiye'de satın alındığını tevsik etme şartına bağlıdır.

d) Merkez Bankası ve Kıymetli Maden Aracı Kuruluşları ithal ettikleri işlenmemiş kıymetli madenlerin yurt içindeki alım ve satım işlemlerini sadece İstanbul Altın Borsasında yaparlar. Şu kadar ki ziynet veya süs eşyasına dönüştürülmüş şekli hariç olmak üzere Borsa'da hangi tür ve şekilde kıymetli madenlerin işlem göreceği ve teşekkül ettirilecek piyasalar Borsa tarafından düzenlenecek yönetmeliklerle belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DIŞ TİCARET

İhracat

Madde 8-

a) Ticari amaçlarla ihraç edilen malların bedelinin, bu Karar'da öngörülen özel haller ile Bakanlıkça uygun görülen mücbir sebeplerden kaynaklanan gecikmeler hariç, fiili ihraç tarihinden itibaren en çok 180 gün içinde ihracatçılar tarafından yurda getirilerek bankalara veya özel finans kurumlarına, Türk parası olması halinde tevsiki, döviz ise satılması zorunludur.

Ancak;

i) Söz konusu ihracat dövizlerinin en az % 70'inin fiili ihraç tarihinden itibaren 90 gün içerisinde getirilerek bankalara veya özel finans kurumlarına satılması halinde bakiye % 30'una tekabül eden kısmı üzerinde ihracatçı serbestçe tasarruf edebilir.

ii) Türkiye'de yerleşik kişilerin yurtdışında yerleşik kişilere yaptıkları teknik hizmet sözleşmelerine istinaden yurtdışındaki kişilere verdikleri hizmetler kapsamında (tamir, bakım, montaj hizmetleri ve benzerleri dahil) ve sözleşmede belirtilen hizmet bedeli içinde yurtdışına götürecekleri yedek parça ve malzemelerin ihraç işlemleri yürürlükteki ihracat rejimi hükümlerine tabidir.

iii) İşlenmemiş altın ihracatında, ihracat bedellerinin yurda getirilmesi zorunlu değildir.

b) Bakanlık,

i) İhracat bedelinin süresinde, yurda getirilmesine engel olan haklı ve mücbir sebep hallerinde uygulanacak süre, ek süre ve döviz kuru konusundaki esasları,

ii) Özelliği olan ihracat konusu mal bedellerinin yurda getirilme süresine ilişkin usul ve esasları,

iii) İhracat bedellerinin süresi içinde yurda getirilmemesi halinde yapılacak işlemleri,

iv) Faktoring, leasing ve forfaiting işlemlerinde ihracat hesaplarının kapatılmasına ilişkin usul ve esasları,

v) İhracatta ödeme şekillerine ilişkin usul ve esasları,
belirlemeye yetkilidir.

c) Gümrük kapılarından miktar, kalite veya kıymet itibariyle beyan dışı veya gümrük kapısı yahut sair sınır ve sahillerden kaçak olarak mal ihraç edenler, bu malların bedelini teşkil eden dövizleri, kambiyo murakabe mercilerince kendilerine yapılacak, tebliğ tarihinden itibaren 90 gün içinde yurda getirerek bir bankaya satmak zorundadırlar. Dövizlerin getirilmesi ilgililerin 1567 sayılı Kanun ve bu Kanun'un ek ve tadilleri gereğince cezai sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

İthalat

Madde 9- İthalat bedelleri, ithalata aracılık eden bankalar ve özel finans kurumlarının kendi kaynaklarından ve Bakanlıkça belirlenecek usuller dahilinde ilgililere ait döviz hesaplarından bankacılık teamüllerine ve alıcı ile satıcı arasındaki anlaşmalara uygun şekilde Türk parası veya döviz olarak ödenir.

Bakanlık;

a) İthalat bedelinin ödenmesinden hesapların kapatılması safhasına kadar yapılacak işlemlere,

b) Bedelsiz ithalata (ticari ve gayri ticari dahil),

c) Özelliği olan ithalat ile istisnai ithalata,

d) İthalatta ödeme usullerine,

ilişkin esasları tespit eder.

Bu Karara ve ilgili mevzuata göre geçici olarak veya muafen yurda girmiş bulunan vasıta, mal ve eşyalar süreleri bitiminde aynen yurt dışına çıkarılır veya gümrüğe terk edilir. Bu vasıta, mal ve eşyaların her ne suretle olursa olsun ahara devri ya da satışı yahut Türkiye'de yerleşik kişilerce iktisabı, kesin ithali ve gerektiğinde bedelinin transferi Bakanlığın iznine tabidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
GÖRÜNMEYEN İŞLEMLER

Döviz ödemesini gerektiren işlemler

Madde 10- Uluslararası nakliyat, bankacılık, sigortacılık, dışarıya yaptırılan hizmetler ve diğer görünmeyen işlemlerle ilgili olarak yurt dışına Türk parası transferleri ile döviz tahsis ve transferleri ve efektif satışları Merkez Bankası'nca belirlenecek usul, esas ve limitler çerçevesinde bankalar ve özel finans kurumlarınca yapılır.
Döviz kazandırıcı işlemler

Madde 11- Türkiye'de yerleşik kişiler, dışarıda yerleşik kişiler için veya bunlar adına yurt içinde veya dışında yapmış oldukları tüm hizmet (müteahhitlik hizmetleri dahil) karşılığı dövizler ile dışarıda yerleşik kişiler nam ve hesabına yapılan gider karşılığı dövizleri serbestçe tasarruf edebilirler.

BEŞİNCİ BÖLÜM
SERMAYE HAREKETLERİ

Türkiye'ye gelecek yabancı sermaye

Madde 12- Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de şirket kurmak, mevcut ve kurulacak şirketlere iştirak etmek ve şube açmak suretiyle yatırım yapmaları ve her türlü mal ve hizmet üretimine yönelik faaliyetlerde bulunmaları ile irtibat bürosu açmaları 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanununa göre gerekli izni almak, verilen izinler çerçevesinde faaliyette bulunmak ve öngörülen sermayeyi getirmek kaydıyla serbesttir.
Türkiye'de yerleşik kişilerin dışarıda yerleşik kişilerle lisans, know-how, teknik yardım ve yönetim anlaşmaları yapmaları 6224 sayılı Kanuna göre gerekli izinleri almak kaydıyla serbesttir.

Dışarıda yerleşik kişilerin, Türkiye'de, yabancı sermaye mevzuatına ve Petrol Kanununa göre şirket kurmaları, şube ve irtibat bürosu açmaları dışında, ticari faaliyette bulunmaları ve adi ortaklık tesis etmeleri (Uluslararası ihaleler için oluşturulan adi ortaklıklar hariç), Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışında yerleşik kredi kartı kuruluşları ile lisans ve temsilcilik sözleşmeleri yapmaları Bakanlığın iznine tabidir. Buna ilişkin esaslar ile kar, satış ve tasfiye bedellerinin lisans ve temsilcilik sözleşmeleri karşılığında ödenecek meblağların transferi ile ilgili hususlar Bakanlıkça belirlenir.

Türkiye'den gidecek yerli sermaye

Madde 13- Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışında veya Türkiye'deki serbest bölgelerde yatırım yapmak veya ticari faaliyette bulunmak üzere şirket kurmaları, ortaklığa katılmaları ve şube açmaları için, 5 milyon ABD Doları veya eşiti dövize kadar nakdi sermayeyi bankalar veya özel finans kurumları aracılığıyla, ayni sermayeyi ise gümrük mevzuatı hükümleri çerçevesinde ihraç etmeleri serbest olup, 5 milyon ABD Dolarını aşan nakdi ve/veya ayni sermaye ihracına Bakanlıkça izin verilir.

Türkiye'de yerleşik kişilerin yurtdışında irtibat bürosu, temsilcilik ve benzerlerini kurmaları ve bunların kuruluş masrafları ile faaliyet giderlerinin bankalar ve özel finans kurumlarınca transferi serbesttir.

Bankalar, özel finans kurumları ve gümrük idareleri yurtdışında ve Türkiye'deki serbest bölgelerde yatırım veya ticari faaliyette bulunmak üzere sermaye ihraç eden Türkiye'de yerleşik kişileri herbir işlem tarihinden itibaren 30 gün içinde Müsteşarlığa bildirirler
Yurtdışına ve Türkiye'deki serbest bölgelere sermaye ihraç eden Türkiye'de yerleşik kişiler, sermaye ihracından itibaren bir yıl içinde yurtdışında oluşturdukları şube, şirket ve ortaklıklarla ilgili olarak; yerel resmi makamlardan alınmış izin belgesi, ana sözleşme, işe başlama tarihi ve faaliyette bulundukları adresi, yıllık faaliyet raporları, yurda getirilen karları ile sermaye yapısı ve/veya miktarlarındaki değişiklikler ve faaliyetin sona ermesi halini belgeleyerek Müsteşarlığa bildirirler.

Bankalar ve özel finans kurumları, yurt dışındaki irtibat bürosu, temsilcilik ve benzerlerine ilişkin yaptıkları transferleri, üçer aylık dönemler itibariyle ve dönemi takip eden ayın sonuna kadar Müsteşarlığa bildirirler.
Yurtdışında irtibat bürosu, temsilcilik ve benzerlerini kuran Türkiye'de yerleşik kişiler; kuruluştan itibaren 90 gün içinde kuruluşla ilgili olarak yerel resmi makamlardan alınmış izin belgesi, faaliyete başlama tarihi, faaliyette bulundukları adres ile faaliyetin sona ermesi halini belgeleyerek Müsteşarlığa bildirirler.

Servet transferleri

Madde 14- Göçmen ve mültecilerin, İskan Kanunu'nun 31 inci maddesi, Bedelsiz İthalata İlişkin Karar ve Gümrük Mevzuatı dışındaki ithal talepleri Bakanlıkca sonuçlandırılır.

Gümrük Kanunu ile verilen özel müsaadeler dışında yurt içine ve yurt dışına servet transferlerine ilişkin esaslar Bakanlıkça tesbit edilir.

Menkul kıymetler

Madde 15-

a) Menkul kıymetlerin ve diğer sermaye piyasası araçlarının yurda girişi ve çıkışı serbesttir.

b) Kamu kurum ve kuruluşları hariç olmak üzere, Türkiye'de yerleşik tüzel kişilerce ihraç veya halka arz olunacak sermaye piyasası araçlarının, sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde Sermaye Piyasası Kuruluna kaydettirilmesi koşuluyla yurt dışında satışı serbesttir.

c) Dışarıda yerleşik kişilerin, Türkiye'de menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını ihraç etmeleri ve bunların halka arz ve satışı Sermaye Piyasası Mevzuatı hükümleri çerçevesinde yapılır.

d) i- Dışarıda yerleşik kişilerin, (yurtdışındaki yatırım ortaklıkları ve yatırım fonları dahil) her türlü menkul kıymetler ile diğer sermaye piyasası araçlarını Sermaye Piyasası Mevzuatına göre yetkili bulunan bankalar ve aracı kurumlar vasıtasıyla satın almaları, satmaları, bu kıymetler ve araçlara ait gelirler ile bunların satış bedellerini bankalar ve özel finans kurumları aracılığıyla transfer ettirmeleri,

ii- Türkiye'de yerleşik kişilerin; bankalar, özel finans kurumları ve sermaye piyasası mevzuatına göre yetkili bulunan aracı kurumlar vasıtasıyla yurt dışındaki mali piyasalarda işlem gören menkul kıymetleri satın almaları, satmaları ve bu kıymetlerin alış bedellerini bankalar ve özel finans kurumları aracılığı ile yurtdışına transfer ettirmeleri
serbesttir.

e) Bankalar ve aracı kurumlar, bu işlemlerle ilgili olarak üçer aylık dönemler halinde Müsteşarlığa bilgi verirler.

Gayrimenkul kıymetler

Madde 16- Dışarıda yerleşik kişilerin satın aldıkları veya sahip oldukları gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakların gelirleri ve satış bedellerinin bankalar ve özel finans kurumları vasıtasıyla transfer ettirilmesi serbesttir.
Dışarıda yerleşik kişilerin gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakları iktisabı ve satışı ile ilgili işlemler Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile bankalar ve özel finans kurumlarınca üçer aylık dönemler itibariyle dönemi izleyen 30 gün içinde Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına bildirilir.

Krediler

Madde 17-

a) Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından kredi temin etmeleri, bu kredileri bankalar veya özel finans kurumları aracılığıyla kullanmaları kaydıyla serbesttir. Ancak prefinansman kredilerinin vadesi Bakanlık tarafından belirlenir.

Büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sair yerel yönetim kuruluşlarının, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı kurumlarının, sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait kuruluşların, vakıf üniversitelerinin, fonların, özel ve özerk bütçeli kamu kuruluşları ile idari özerkliğe sahip kamu kuruluşu niteliğindeki kurumların, yatırım ve kalkınma bankalarının (Hazine garantisi altında), yap-işlet-devret, yap-işlet ve işletme hakkı devri ve benzeri finansman modelleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi öngörülen projeler tahtında ödeme yükümlülükleri garanti edilen kuruluşların yurt dışından sağladığı ithalatta vadeli ödeme şekilleri dışındaki bir yıldan (365 gün) uzun vadeli kredilere ilişkin anlaşmaların kredi borçlusu tarafından anlaşma tarihinden itibaren 30 gün içinde Dış Finansman Numarası (DFN) alınmasını teminen Bakanlığa gönderilmesi zorunludur.

T.C. Hükümeti adına Hazine tarafından borçlu sıfatı ile, yabancı ülkeler, ülkelerce oluşturulan birlikler, uluslararası ve bölgesel kuruluşlar, uluslararası sermaye ve finansman piyasalarında faaliyet gösteren yatırım bankaları da dahil olmak üzere bankalar, tedarikçi veya alıcı kredisi sağlayan kuruluşlar ve firmalarla yapılan anlaşmalara göre sağlanarak, genel ve katma bütçeli kuruluşlara tahsis edilen, genel ve katma bütçe dışındaki kurum ve kuruluşlara ise devir ve ikraz anlaşmaları aracılığıyla kullandırılan dış finansman imkanları ile yukarıda sözü edilen kredilerden yapılan kullanımların takibine ilişkin esas ve usuller Bakanlık tarafından belirlenir.

İkinci ve üçüncü paragrafta belirtilen kamu kurum ve kuruluşları dışındaki Türkiye'de yerleşik kişilerce yurt dışından temin edilen bir yıldan (365 gün) uzun vadeli kredilerle, Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından sağladığı bir yıldan kısa vadeli kredilerin takibi ile ilgili usul ve esaslar Merkez Bankasınca belirlenir.

Söz konusu kredilere ait ana para geri ödemeleri ile faiz ve diğer ödemelerin transferleri bankalar ve özel finans kurumları aracılığıyla yapılır.

b) Türkiye'de yerleşik kişiler aşağıda belirtilen şekillerde döviz kredisi açabilirler.

i) İthalat ve ihracat rejimlerine göre açılacak emtia kredileri,
Bankaların;

ii) İhracatın, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı faaliyetlerin finansmanı için Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları 18 ay vadeli döviz kredileri,

iii) Yatırım teşvik belgesi kapsamında dış kredi almaları öngörülen Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri ile yatırım mallarının finansmanı için açacakları döviz kredileri,

iv) Yurtdışında iş yapan Türk müteşebbislerine, uluslararası yurt içi ihalelerle ilgili işleri veya Savunma Sanayii Müsteşarlığınca onaylanan Savunma Sanayii Projelerini üstlenen Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri,

v) Bakanlıkça belirlenecek esaslar dahilinde Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri,

vi) Sağladıkları döviz kredileri ile döviz tevdiat hesapları tutarını geçmemek üzere yurtdışına açacakları nakdi döviz kredileri.

c) Bankaların bankacılık teamülleri çerçevesinde yurtdışına Türk Lirası kredi açmaları serbesttir.

d) Bu maddede belirtilen kredilere ait faiz ve diğer masraflar ilgililer arasında serbestçe tesbit edilir. Krediler nedeniyle doğacak lehte ve aleyhteki kur farkları ilgililere aittir.

Kredilerle ilgili uygulama usulleri Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda Merkez Bankasınca tesbit edilir.
Bankalar kullandıracakları döviz kredilerine ait ana para, faiz ve diğer masraf karşılıklarının zamanında yurda getirilmesi ile ilgili önlemleri alır ve bu hususu izlerler, zamanında yurda getirilmeyen dövizler hakkında Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına bilgi verirler.

Gayrinakdi krediler, garanti ve kefaletler

Madde 18- Türkiye'de yerleşik kişilerin yurtdışından gayrinakdi kredi, garanti ve kefalet sağlamaları ile Türkiye'de ve dışarıda yerleşik kişiler lehine dışarıda yerleşik kişilere muhatap teminat mektubu düzenlemeleri, garanti ve kefalet vermeleri serbesttir.
Bankaların; dışarıda yerleşik kişiler lehine Türkiye'de yerleşik kişilere muhatap, yurt içinde açılacak uluslararası ihalelerle ilgili olarak Türkiye'de yerleşik kişiler lehine Türkiye'de yerleşik kişilere muhatap, döviz üzerinden teminat mektubu düzenlemeleri, garanti ve kefalet vermeleri serbesttir.
14/1/1982 tarihli ve 2581 sayılı Deniz Ticaret Filosunun Geliştirilmesi ve Gemi İnşa Tesislerinin Teşviki Hakkında Kanun ile bu Kanun'a ilişkin karar ve yönetmelikler kapsamında yurtdışından satın alınacak gemiler için temin edilen kredilerle ilgili olarak yabancı para üzerinden gemi ipoteği tesis edilmesi serbesttir.

Bankalar ve özel finans kurumları, yurtdışına ödenen teminat mektubu, garanti ve kefalet bedelleri hakkında transfer tarihinden itibaren, bunların dışındaki Türkiye'de yerleşik kişiler ise, dışarıda yerleşik kişilere hitaben verdikleri garanti ve kefaletlerle ilgili olarak düzenleme tarihinden itibaren 30 gün içinde Müsteşarlığa bilgi verirler.

Döviz Tevdiat ve Altın Depo Hesapları

Madde 19- Merkez Bankası ve bankalar, Türkiye'de ve yurtdışında yerleşik kişiler adına döviz tevdiat hesapları ve altın depo hesapları açabilirler. Bu hesaplar üzerinde sahipleri serbestçe tasarrufta bulunabilirler. Bu hesaplara ait faizler banka ve hesap sahibi arasında serbestçe tesbit edilir. Ana para ve faizlerin transferleri ile altının iadesi bankalarca kendi kaynaklarından karşılanır.
Bu hesaplar nedeniyle doğacak lehte ve aleyhteki kur farkları ilgililere aittir.

ALTINCI BÖLÜM
USUL VE MÜŞTEREK HÜKÜMLER
Yetki

Madde 20- Bakanlık bu Karar'ın tatbikatını temin etmek ve Türk parasının kıymetini korumak maksadıyla lüzumlu göreceği her türlü tedbiri almaya, Karar'da öngörülen haller dışında kalan özel durumları inceleyip sonuçlandırmaya, Toplu Konut Fonu'na ithal konusu malın CIF bedelinin % 100'üne kadar ek prim tahsili suretiyle istisnai olarak bedelsiz ithal izni vermeye, haklı ve mücbir sebeplerin varlığı halinde döviz getirme sürelerini uzatmaya ve döviz getirme zorunluluğunu kısmen veya tamamen kaldırmaya ve 3, 4, 7 ve 13 üncü maddelerde öngörülen miktarları değiştirmeye yetkilidir.

Alacağın tahsili veya diğer sebeplerle adli veya idari makamlardan sadır olacak, yurda mal ithaline müncer ilam ve kararların infazı bu Karar hükümleri çerçevesince Bakanlıkça sonuçlandırılır.

Denetim

Madde 21- Kambiyo denetimine yetkili elemanlar ile kambiyo müdürlükleri (kambiyo murakebe mercileri) tarafından yapılan denetlemelerde bu Karar'da öngörülen işlemleri ifa eden kişilerden, işlemlerinde Karar'a aykırılıklar tesbit edilenler hakkında Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun zabıt ve aramaya dair hükümleri uygulanır.

Devlet daire ve müesseseleri ile Türkiye'deki gerçek ve tüzel kişiler (özel kanun ve anlaşmalar gereğince dokunulmazlıkları tanınanlar hariç) bu Karar konusuna giren işlerin murakabesi için yukarıda yazılı yetkili denetim elemanlarının ve mercilerinin yazılı olarak isteyecekleri bilgileri vermeye, evrak ve defterleri ibraz etmeye mecburdurlar. Bakanlık, bu kişilerin faaliyetlerini kısmen veya tamamen, geçici veya sürekli olarak durdurmaya veya müteakip işlemleri teminata bağlamaya, gerektiğinde bu teminatları kısmen veya tamamen Hazine'ye gelir yazmaya veya haklı ve mücbir sebeplerin mevcudiyeti halinde teminatı kaldırmaya yetkilidir.

Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, kıymetli maden aracı kuruluşları ve ilgili diğer kuruluşlar Merkez Bankası'nca istenecek döviz işlemlerine ilişkin her türlü istatistiki bilgileri belirlenen sürelerde vermekle yükümlüdürler. Merkez Bankası, bu kuruluşlarda konuyla ilgili incelemeler yapmaya yetkilidir.

Kambiyo mevzuatına olan aykırılıkları ya da bu Karar'da belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediği tespit edilen bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarının dövize ilişkin işlemlere aracılık etme yetkisi Bakanlıkça kısmen veya tamamen kaldırılabilir.

Süreler

Madde 22- Bu Karar'la bu Karar'a ek olarak yayımlanacak kararlarda ve bunlara ilişkin tebliğlerde belirtilen, hak doğurucu ve hak düşürücü ve uyulmaması aykırılık oluşturan sürelerin hesaplanmasında, işlemin yapıldığı gün hesaba katılmaz.
Ancak, hesaplanacak sürelerin son günü resmi tatile rastlarsa, süreler resmi tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter.
Döviz alım ve satım belgeleri ile Türk Lirası transfer belgeleri

Madde 23- Bu Karar ve bu Karara ilişkin işlemlerde bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları tarafından döviz alım satım belgeleri ile Türk Lirası transfer belgeleri düzenlenir ve bu belgelerle ilgili usul ve esaslar Merkez Bankasınca belirlenir.

YEDİNCİ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

Madde 24- Bu Karar ile halen yürürlükte bulunan Türk parasının kıymetinin korunmasına ilişkin karar ve tebliğler ile dış kredilerin tasfiyesine ilişkin mevzuat uyarınca tahsili gereken alacaklar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

Madde 25- Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 30 sayılı Karar ile bu Karar'a ilişkin ek kararlar yürürlükten kaldırılmıştır.
Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 17 sayılı Karar'a ek 7/18015 ve 8/911 sayılı Karar ile bu karara ek kararlar ve bunlara ilişkin tebliğler yürürlüktedir.

Geçici Madde 1- Yürürlükten kaldırılan kararlar hükümlerine göre başlamış olan işlemler, ilgili karar hükümlerine tabidir. Ancak aksine bir hüküm olmadıkça, bu Karar'ın ilgililer lehine olan hükümleri uygulanır.
Bu Karar'ın yürürlüğe girmesinden önce 1567 sayılı Kanun'a göre yayımlanan Karar ve tebliğlere aykırı olup da bu Karar'a aykırı olmayan fiillerden dolayı başlamış bulunan her türlü takibat durdurulur ve geri alınır.
Yürürlükten kaldırılan mevzuatla ilgili olarak ortaya çıkabilecek sorunlar Bakanlık'ça çözümlenir.

Geçici Madde 2- İstanbul Altın Borsası faaliyete geçinceye kadar bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve kıymetli madenler borsası aracı kuruluşlarından Merkez Bankasına döviz yükümlülüklerini tamamiyle yerine getirenler Merkez Bankasınca öngörülen diğer şartları da yerine getirmek kaydıyla, Merkez Bankası bünyesinde kurulan döviz ve efektif piyasalarında, Merkez Bankasınca belirlenecek esaslar dahilinde döviz ve Türk lirası karşılığında altın alım satımı yapabilirler.

Madde 27- Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 28- Bu Kararı Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakanlık yürütür